Altana Chińska w Jabłonnie, jeden z najbardziej rozpoznawalnych elementów XVIII‑wiecznego zespołu pałacowo‑parkowego, po latach zaniedbań została kompleksowo odnowiona. Zakończona w 2026 roku renowacja przywróciła jej historyczny wygląd, ponownie podkreślając wyjątkowy charakter parku zaprojektowanego przez Szymona Bogumiła Zuga.
Przez ostatnie lata altana stopniowo ulegała degradacji: dach w formie pagody zapadał się, konstrukcja traciła stabilność, a dekoracje blakły pod wpływem wilgoci. Obiekt, niegdyś popularny wśród turystów i wycieczek szkolnych, stał się zaniedbanym elementem parku wymagającym pilnej interwencji konserwatorskiej.
Historia miejsca i narodziny ogrodowej perły
Altana Chińska powstała w 1782 roku jako część nowego parku krajobrazowego, który Szymon Bogumił Zug zaprojektował na zlecenie Michała Poniatowskiego. Brat króla Stanisława Augusta nabył Jabłonnę w 1773 roku i wkrótce rozpoczął przekształcanie majątku w elegancką rezydencję. Dominik Merlini opracował projekt pałacu, natomiast Zug stworzył koncepcję parku, w którym znalazły się m.in. grota, oranżeria oraz pawilon chiński.
Altana, z dachem stylizowanym na chińską pagodę i charakterystyczną iglicą ze smokiem, była wyrazem mody na orientalne motywy dekoracyjne, popularnej w europejskich ogrodach drugiej połowy XVIII wieku. Jej forma miała wprowadzać do kompozycji element egzotyki, podkreślając reprezentacyjny charakter całego założenia.
Wojenne zniszczenia i powojenna odbudowa
W 1944 roku pałac w Jabłonnie został spalony przez wojska niemieckie, a cały majątek uległ poważnym zniszczeniom. Po przejęciu przez Skarb Państwa w 1946 roku rozpoczęto odbudowę rezydencji według projektu Mieczysława Kuźmy, natomiast rekonstrukcję parku przeprowadzono zgodnie z koncepcją Gerarda Ciołka. W tym okresie odtworzono również Altanę Chińską, korzystając z zachowanych planów Zuga.
Od 1953 roku zespół pałacowo‑parkowy pozostaje pod opieką Polskiej Akademii Nauk, która prowadzi tu Dom Zjazdów i Konferencji. To właśnie PAN odpowiada za ostatnią rewitalizację altany, przeprowadzoną w odpowiedzi na jej postępującą degradację.
Tak altana wyglądała PRZED rozpoczęciem prac renowacyjnych:
Renowacja przywróciła dawny charakter
Na przełomie 2025 i 2026 roku wykonano kompleksowe prace konserwatorskie o wartości ponad 400 tys. zł. Pracami budowlanymi zajęła się warszawska firma MAXBUD, specjalizująca się w renowacji zabytków. Odbudowano całą strukturę pawilonu, w tym tynki, dach, taras oraz dekoracje, które odzyskały pierwotny wygląd. Odnowiono również detale inspirowane sztuką Dalekiego Wschodu, dzięki czemu altana ponownie prezentuje się zgodnie z historycznym projektem.
26 maja 2026 roku w Pałacu w Jabłonnie odbyła się uroczystość otwarcia odrestaurowanej Altany Chińskiej. Obiekt, będący jednym z najcenniejszych przykładów architektury ogrodowej przełomu XVIII i XIX wieku, ponownie został udostępniony zwiedzającym. Renowacja stanowi ważny etap w ochronie zabytkowego zespołu pałacowo‑parkowego i podkreśla znaczenie Jabłonny jako miejsca o wyjątkowej wartości historycznej.
Dziś Altana Chińska znów pełni rolę efektownego akcentu w kompozycji parku, przypominając o czasach, gdy Jabłonna była jedną z najbardziej eleganckich rezydencji na Mazowszu.
zdjęcia: PAN
źródło: PAN, opracowanie redakcji
Czytaj też: Historia | Metamorfoza | Polecane | Zabytek | whiteMAD na Instagramie
