Balfron Tower to 26-piętrowybudynek mieszkalny zlokalizowany w dzielnicy Poplar, na terenie londyńskiej gminy Tower Hamlets. Wieżowiec powstał w latach 1965-1967 jako jeden z elementów osiedla Brownfield Estate, a jego projekt opracował Ernő Goldfinger. Forma architektury Balfron Tower nawiązuje do brutalizmu lat 60. i zapowiada rozwiązania, które Goldfinger rozwinął później w Trellick Tower, o którym pisaliśmy TUTAJ. Od 1996 roku obiekt znajduje się w rejestrze zabytków, posiadając obecnie najwyższą ochronę w klasie Grade II. Nie uchroniło go to jednak przed niekorzystnymi zmianami, które zaszły w wyglądzie wieżowca po niedawnym remoncie.
Architektura Balfron Tower
Budynek ma 84 metry wysokości i mieści 146 lokali, w tym 136 standardowych mieszkań oraz 10 dwupoziomowych maizonetek. Komunikację pionów zaprojektowano w systemie obsługi co trzeciej kondygnacji, co oznacza, że winda zatrzymuje się na jednym piętrze dla trzech poziomów mieszkań. Szyb windy umieszczono w osobnej wieży technicznej, połączonej z częścią mieszkalną ośmioma kładkami. W tej samej wieży znalazły się pralnie i zsypy na odpady. Dwupoziomowe mieszkania ulokowano na pierwszym i drugim piętrze oraz na poziomach 15 i 16, co przełamuje rytm elewacji po zachodniej stronie. Na szczycie wieży technicznej zaprojektowano kotłownię, a w połowie lat 80. pierwotne betonowe przewody kominowe zastąpiono metalowymi z powodu dużej degradacji materiału.
Carradale House jako uzupełnienie założenia
Bezpośrednio obok Balfron Tower znajduje się Carradale House, modernistyczny budynek z 1970 roku, również zaprojektowany przez Goldfingera. Jego niska, wydłużona bryła tworzy czytelny kontrapunkt dla 84-metrowej wieży, a wspólny język architektoniczny sprawia, że oba budynki są odbierane jako spójne założenie. Po zakończeniu projektu Goldfinger przeanalizował zastosowane rozwiązania i wprowadził korekty najpierw w Carradale House, a następnie w Trellick Tower. Trwałość detalu przyczyniła się do dobrej kondycji technicznej budynku na przestrzeni lat.
Geneza nazwy
W trakcie realizacji inwestycji oba budynki funkcjonowały pod nazwą Rowlett Street Phases I i II. Później nadano im nazwy zaczerpnięte od szkockich miejscowości Balfron i Carradale, zgodnie z przyjętą nazewniczą konwencją stosowaną również na sąsiednich osiedlach Aberfeldy i Teviot. Całe Brownfield Estate było projektowane z dużą dbałością o detal i jakość użytych materiałów, co wyróżniało je na tle wielu zespołów mieszkaniowych z lat 60.
Historia Balfron Tower
Balfron Tower jest ściśle związany z osobą Ernő Goldfingera. Architekt zamieszkał na dwa miesiące w lokalu na 25. piętrze, aby poznać opinie mieszkańców na temat funkcjonowania budynku. Spotkania organizowane w jego mieszkaniu pozwoliły zebrać uwagi, które znalazły później odzwierciedlenie w kolejnych realizacjach. W 1996 roku wieżowiec wpisano do rejestru zabytków, a kilka lat później ochroną objęto także Carradale House. Oba obiekty włączono do obszaru ochrony konserwatorskiej Balfron Tower Conservation Area. Decyzje wywoływały szeroką debatę, zwłaszcza w kontekście braku analogicznej ochrony dla innego brutalistycznego zespołu mieszkaniowego Robin Hood Gardens.
Modernizacja osiedla Brownfield Estate
W 2007 roku, po referendum przeprowadzonym wśród lokatorów, władze Tower Hamlets przekazały Balfron Tower, Carradale House oraz całe osiedle Brownfield Estate stowarzyszeniu mieszkaniowemu Poplar HARCA. Cztery lata później rozpoczęto szeroko zakrojony program modernizacji. Projekt prowadzony przez pracownię PRP Architects zakładał przywrócenie pierwotnego wyglądu obiektów oraz dostosowanie ich do aktualnych standardów użytkowych. Prace były skomplikowane technicznie, ponieważ nowe instalacje należało umieścić bez ingerencji w chronioną elewację. Istotnym wyzwaniem okazała się również poprawa izolacyjności cieplnej poprzez zastosowanie ocieplenia od wewnątrz. Lokatorom zaproponowano możliwość przeprowadzki do nowo wybudowanych niskich budynków w okolicy, a opuszczone mieszkania przeznaczono na sprzedaż w celu sfinansowania inwestycji. Ostatecznie zdecydowano o całkowitym opróżnieniu budynku ze względów bezpieczeństwa.
Kontrowersje wokół remontu
Modernizacja Balfron Tower odbyła się kilka lat temu i przebiegała we współpracy z prywatnym deweloperem. W okresie przejściowym część mieszkań udostępniono artystom, a lokal numer 123 pełnił funkcję tzw. mieszkania dziedzictwa. W 2014 roku odtworzono także dawne lokum Goldfingera w stylistyce lat 60. na potrzeby wystawy poświęconej brutalizmowi. Proces sprzedaży wszystkich mieszkań wywołał protesty mieszkańców i środowisk społecznych, które domagały się zachowania części zasobu jako mieszkań komunalnych. Ostateczna decyzja przewidywała jednak pełną komercjalizację obiektu, z wyjątkiem kilku lokali zachowanych w historycznej formie.
Postępujące prace remontowe spotkały się z krytyką organizacji zajmujących się ochroną architektury XX wieku. Głównie wskazywano na niekorzystne zmiany w stolarce okiennej, które miały osłabić architektoniczny wyraz budynku. Nie da się ukryć, że różnica jest duża, a wieżowiec stracił sporo swojego dawnego ducha.
Źródło: studioegretwest.com, archdaily.com
Czytaj też: Architektura | Wielka Brytania | Londyn | Brutalizm | Wieżowiec
