Współczesna architektura coraz częściej mierzy się z wyzwaniem pracy na istniejącej tkance. Tradycyjne konserwatorskie podejście, choć chroni zabytkową substancję, nierzadko prowadzi do jej zamrożenia w czasie. Jednocześnie brak wyczulenia na historyczne warstwy budynków przez dekady skutkował bezpowrotną utratą wielu obiektów. Wobec tego zjawiska Casa Castelar pod Madrytem staje się przykładem nowego podejścia, w którym pamięć i modernizacja idą ze sobą w parze.
Ochrona poprzez przekształcenie
Casa Castelar powstał jako część osiedla Madrid Moderno, zbudowanego pod koniec XIX wieku na peryferiach stolicy Hiszpanii. Kompleks liczył pierwotnie 96 domów, zaprojektowanych zgodnie z ideami miasta-ogrodu. Do dziś zachowało się jedynie czternaście. Projekt renowacji jednego z tych budynków był odpowiedzią na jego zły stan techniczny. Konieczna okazała się wymiana niemal całej konstrukcji, przy jednoczesnym zachowaniu fasady. Autorzy projektu z pracowni Solar postanowili odtworzyć nie tylko wygląd, ale i pierwotną logikę przestrzenną domu. Usunięto wtórne dobudówki, co pozwoliło przywrócić rzut z 1890 roku w kształcie litery L. W jego obrębie zorganizowano nowy układ funkcjonalny, z pomieszczeniami rozmieszczonymi wokół wewnętrznego dziedzińca.
Równowaga tradycji i innowacji
Odtworzenie elewacji frontowej odbyło się z wykorzystaniem klasycznych konserwatorskich technik. Ręcznie wykonana stolarka, tradycyjne metody rzemieślnicze i praca z oryginalnymi szablonami wymagały czasu i precyzji. W kontraście do tej ściany powstała elewacja tylna, zaprojektowana jako nowoczesna płaszczyzna, wykorzystująca duże przeszklenia i panele z perforowanego aluminium pochodzącego z recyklingu. Ich cyfrowa obróbka pozwoliła na precyzję wykonania i prosty montaż. Zestawienie tych dwóch podejść tworzy spójną, choć zróżnicowaną kompozycję. Budynek prezentuje się inaczej od strony ulicy i od strony ogrodu, symbolicznie łącząc materialne świadectwo przeszłości z otwartością na przyszłość.
Transformacja w zrównoważonym duchu
Projekt Casa Castelar zakładał maksymalne wykorzystanie istniejącej substancji jako zasobu energetycznego i materiałowego. Poza zachowaniem kluczowych elementów budynku wprowadzono szereg rozwiązań bioklimatycznych. Obejmują one nową izolację termiczną, wymianę stolarki, instalację systemów aerotermicznych oraz poprawę wentylacji krzyżowej. W efekcie zużycie energii zmniejszono o ponad 70 procent. Takie podejście potwierdza, że przekształcanie budynków historycznych może nie tylko chronić ich wartość kulturową, lecz także wpisywać się w etykę ekologicznej odpowiedzialności.
Projekt: Solar (Pablo Canga + Ana Herreros)
Zdjęcia: Adrià Goula
Czytaj też: Dom jednorodzinny | Hiszpania | Renowacja | whiteMAD na Instagramie
