Górująca nad Libercem wieża i hotel Ještěd wyglądają jak statek obcych. Jednak pomysł czeskich architektów nie ma zbyt wiele wspólnego z kosmosem, a projekt zrodził się z futurystycznych fascynacji lat 60. Wzbijający się na 94 m budynek to także rzadki przykład łączenia infrastruktury technicznej z funkcją hotelową, a położenie na szczycie góry Jeszted gwarantuje niesamowite widoki. Co ciekawe, wieża jest jednym z najpopularniejszych budynków w Czechach oraz znakiem lat 60.
Wizjoner
Pierwotnie na szycie Jeszted znajdowały się zabudowania XIX-wiecznego schroniska, ale w 1960 r. drewniane i kamienne budynki spłonęły. Właściciele spalonego schroniska zgodzili się na współpracę z zarządem radiokomunikacji w Pradze, który zlecił budowę wieży telewizyjnej z hotelem i restauracją. Początkowo konstrukcja miała nie różnić się zbytnio od innych tego typu obiektów infrastrukturalnych, ale architekt Karel Hubáček miał nieco inny pomysł. Korzystając z liberalizacji politycznej Czechosłowacji na początku lat 60. Hubáček odsunął innych architektów od projektu i zaczął wdrażać swoją wizję.
Wizjonerski architekt chciał czegoś nowego, nowej architektury opartej na nowoczesnych technologiach, które usprawnią funkcję, ale i estetykę budynków przyszłości. Choć styl high-tech powstał dekadę później, to Hubáček opracował zalążek tej estetyki już na początku lat 60. Dlatego też wieża Jeszted jest niesłychanie zaawansowanym technologicznie obiektem, który pełni swoją funkcję do dziś.
Szczyt estetyki
Położony na wysokości ok. 1012 m obiekt przypomina naturalne przedłużenie szczytu. Ten kształt to hiperboloida jednoczęściowa, która doskonale wytrzymuje trudne warunki atmosferyczne na szczycie góry. Stożkowata struktura stoi na dużej cylindrycznej podstawie mieszczącej wejście i restaurację. Z kolei, wzbijający się na 94 m stożek został wyłożony anodyzowanym aluminium, lecz to nie metal odpowiada za siłę konstrukcji. Co ciekawe, wyższe kondygnacje pokryte są laminowanymi panelami i prętami z włókna szklanego, które nie zakłócają sygnału z wieży.
Cały budynek oparty jest na wytrzymałym żelbetowym rdzeniu. Nie jest to wyłącznie element konstrukcyjny, ale także integralna część estetyki budynku. Pomarszczony, falowany, wijący się beton zdobi ściany pierwszych kondygnacji. Co więcej, w ścianach zatopiono szklane półkule autorstwa wybitnych rzeźbiarzy Stanislava Libenskiego i Jaroslavy Brychtovej. Rzeźby mają symbolizować wbite w skałę meteoryty. Ten element dobrze koresponduje z kamiennym murem na zewnątrz.
Na dalsze piętra prowadzą wijące się wokół rdzenia schody. Wyłożone kafelkami korytarze tej sekcji podkreślają elegancję nieco bardziej prywatnej strefy budynku. Istotnym elementem jest także odgradzająca krata wykonana przez Jaroslava Klápštěgo, która jest niczym modernistyczny obraz. Wyższe kondygnacje mieszczą restaurację, pomieszczenia obsługi wieży telewizyjnej oraz część hotelową. Z kolei, pokoje położone na czwartej kondygnacji mogą pomieścić maksymalnie 56 osób.
High-tech
Warto dodać, że ani sam kształt, ani żelbetowy rdzeń nie utrzymałyby budynku przy tak ekstremalnych warunkach. Zazwyczaj wiatr na szczycie osiąga prędkość od 20 do 40 km/h, ale bardzo silne podmuchy mogłyby przechylić tak wysoką konstrukcję. Z tego powodu inżynier Zdeněk Patrman zaprojektował wielkie wahadło, które przeciwdziała wychyleniom budynku. Ta technologia to nic innego jak strojony tłumik masowy, czyli mechanizm znany z najwyższych budynków świata. Co ciekawe, współczesne, duże tłumiki weszły do użytku dopiero w latach 70., a Czesi korzystali z wahadła do stabilizacji budynku już w latach 60.
Mimo trudnej dla Czechosłowacji końcówki dekady budowę udało się ukończyć, choć wieża czekała na otwarcie, aż do 1973 r. Sen Hubáčka o architekturze wysokich technologii spełnił się w kolejnej dekadzie, a jego wieża stała się nieśmiertelnym przykładem ambicji czechosłowackiego projektowania. Szczególnie że architektom, inżynierom i artystom udało się połączyć futuryzm z naturalnym ukształtowaniem terenu. Co więcej, wieża wsiąknęła do czeskiej kultury poprzez stożkowy kształt, który można zauważyć choćby we fladze regionu Liberca.
Źródło: UNESCO
Czytaj też: Architektura | Ciekawostki | Czechy | Beton | whiteMAD na Instagramie
