Plac Biegańskiego w Częstochowie przejdzie niebawem przebudowę, której głównym celem jest „odbetonowanie” jego znacznej powierzchni. Miejsce było ostatnio modernizowane w 2011 roku. Wówczas usunięto stąd ruch kołowy na rzecz rozległej nawierzchni z granitowych płyt. Nadchodząca inwestycja ma za zadanie poprawić błędy sprzed lat i zamienić sporą część tej przestrzeni w trawniki i klomby z drzewami. Koszt realizacji przebudowy wyniesie 37,6 mln zł, z czego około 25 mln zł pokryje dofinansowanie z UE. Zakończenie prac przewidziano na koniec 2028 roku.
Plac Biegańskiego – historia
Historia Placu Biegańskiego sięga 1823 roku. Wówczas w trakcie regulacji Częstochowy wytyczono Rynek św. Jakuba, według projektu Jana Bernharda. Nowa przestrzeń spięła Stare i Nowe Miasto, wyznaczając oś dzisiejszej Alei Najświętszej Maryi Panny. W latach 1828-1836 przy placu powstał klasycystyczny ratusz autorstwa Franciszka Reinsteina, który przetrwał zawirowania historii i stoi tam do dziś. W XIX wieku to miejskie forum miało charakter zbliżony do ogrodu, bogate w drzewa, trawniki i miejsca do odpoczynku. Jego granice wyznaczały eleganckie kamienice i domy, dodając całości niezwykłego uroku. Później nadszedł okres zmian. Po 1870 roku w miejscu dawnego kościoła św. Jakuba stanęła cerkiew, po odzyskaniu niepodległości przekształcona w świątynię katolicką. W XX wieku plac wielokrotnie zmieniał patrona: od Bronisława Pierackiego, przez Adolfa Hitlera i Józefa Stalina, aż po obecną nazwę upamiętniającą wybitnego doktora Władysława Biegańskiego, nadaną temu miejscu w 1957 roku. Zniszczenia z czasów II wojny światowej oraz późniejsze odbudowy i modernizacje stopniowo zmieniały charakter placu i udział zieleni, na rzecz otwartej przestrzeni otoczonej głównie blokami.
Plac Biegańskiego i przebudowa z 2011 roku
W 2011 roku przeprowadzono pierwszą od wielu lat, tak gruntowną przebudowę placu. Usunięto wówczas ruch samochodowy, posadzkę wyłożono granitem i uporządkowano infrastrukturę. Początkowo efekt inwestycji spotkał się z bardzo pozytywnym odbiorem. Z czasem zaczęły wychodzić na wierzch jej słabsze strony. Duża, praktycznie pozbawiona drzew i trawników przestrzeń, nie pozwalała na oddech w letnie upały i wręcz odstraszała mieszkańców. To dało impuls do kolejnych zmian, które nie nadeszły jednak prędko. Dopiero po 2018 roku zaczęła pojawiać się pierwsza zieleń i mała architektura, natomiast skala tych działań okazała się niewystarczająca. Władze Częstochowy podjęły zatem decyzję o przebudowie z prawdziwego zdarzenia, która ma nie tylko skorygować dawne błędy, ale i zamienić Plac Biegańskiego w prawdziwą, tętniącą życiem przestrzeń dla każdego i na każdą porę roku.
Jak zmieni się Plac Biegańskiego w Częstochowie?
Nadchodząca przebudowa odchodzi od dominacji utwardzonych nawierzchni. Znacząco wzrośnie udział powierzchni biologicznie czynnej, a plac wzbogaci się w nowe drzewa, zieleńce i niską roślinność. Szczególnie północna i południowa część zostaną uzupełnione o strefy wypoczynku z naturalnym zacienieniem. Ważną zmianą będą dwie fontanny wpisane w oś Alei Najświętszej Maryi Panny. Na placu pojawi się ponadto nowy pawilon usługowy, wiata oraz nowe meble miejskie. Wzdłuż ulic Śląskiej, Kilińskiego, Dąbrowskiego i Nowowiejskiego zostaną ustawione donice z zielenią, wprowadzające bardziej czytelny podział między ruchem pieszych i samochodów. Całość projektu będzie zrealizowana w oparciu o koncepcję pracowni Grupa VERSO, wybraną w drodze konsultacji społecznych.
Projekt pracowni Grupa VERSO
Autorzy projektu położyli duży nacisk na gospodarkę wodami z opadów. Ich koncepcja zakłada rozszczelnienie posadzki placu oraz budowę ogrodów deszczowych, które zatrzymają i zgromadzą wodę. Ta zostanie wykorzystana do podlewania zieleni, ograniczając w ten sposób zużycie zasobów i poprawiając kondycję roślin w okresach suszy. Projekt pracowni Grupa VERSO odpowiada na działania finansowane w ramach programu FEnIKS, ukierunkowanego na adaptację miast do zmian klimatu. Umowę na dofinansowanie podpisano 13 kwietnia w siedzibie Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Warszawie. Sygnatariuszami byli m.in. Robert Gajda oraz zastępca prezydenta Częstochowy Łukasz Kot.
Po zakończeniu wszelkich prac, co jest planowane na koniec 2028 roku, Plac Biegańskiego ma stać się przestrzenią zdecydowanie chłodniejszą w upalne dni, lepiej przygotowaną na intensywne opady i bardziej przyjazną dla Częstochowian, turystów i pielgrzymów.
Źródło: UM Częstochowa
Projekt: Grupa VERSO
Wizualizacje: Grupa VERSO
Czytaj też: Architektura w Polsce | Place, Skwery, Parki | Zieleń | Ekologia | Metamorfoza | whiteMAD na Instagramie
Plac Biegańskiego przed i po przebudowie. Fot. Google Maps i Grupa VERSO
