Dom Meblowy „Emilia” w 2013 roku. Autor zdjęcia: mamik, Licencja: CC-BY-SA 3.0

Dom meblowy „Emilia” zniknął 10 lat temu. Wróci do Warszawy?

·9 września 2026

Przez ponad 40 lat Warszawiacy oglądali tutaj stylowe meble, później przychodzili na wystawy sztuki, a dziś za blaszanym płotem hula wiatr i walają się śmieci. Dom meblowy „Emilia” był zaliczany do najwybitniejszych dzieł modernizmu w Polsce. Zniknął z centrum stolicy na przełomie 2016 i 2017 roku, natomiast pozostała obietnica jego rekonstrukcji. Niebawem minie 10 lat od momentu rozbiórki.

Dom meblowy „Emilia” przy Emilii Plater

Otwarta w 1970 roku „Emilia” została wybudowana przy ul. Emilii Plater 51 według projektu Mariana Kuźniara i Czesława Wegnera, a jej nazwa nawiązywała prawdopodobnie do patronki ulicy. Za konstrukcję obiektu odpowiadał Tadeusz Spanili, z kolei wnętrza to dzieło Hanny Lewickiej. Niski pawilon z dużymi przeszkleniami zamiast zewnętrznych ścian odróżniał się od wysokiej zabudowy Śródmieścia. Charakteru tej dość prostej bryle nadawał żelbetowy dach o łamanym profilu, wyraźnie odcinający się nad przejrzystymi elewacjami o regularnych podziałach, które podkreślały rytm budynku. Po zmroku oświetlone wnętrza zamieniały dom meblowy w ogromną witrynę – wyglądał wówczas jak rozjarzony lampion. Ekspozycję można było oglądać prosto z chodnika.

Modne meble w epoce PRL

W otwartych salach ustawiano modne szafy, regały, stoły, fotele i kanapy. Wręcz ascetyczny wystrój oddawał pałeczkę pierwszeństwa wyposażeniu, a geometria łamanego dachu była czytelna również we wnętrzach. Dwa nadziemne przejścia prowadziły do bloku mieszkalnego stojącego za pawilonem. Razem tworzyły mieszkalno-handlowy zespół, w którym dom meblowy zajmował również część sąsiedniego budynku. Mieściły się tam dodatkowe stoiska, biura, pomieszczenia socjalne oraz kawiarnia dla klientów. Duże powierzchnie bez gęstych podziałów ułatwiały zmiany ekspozycji i prezentowanie całych zestawów do mieszkań. Ich materiały, kolory i wzory zmieniały się wraz z ofertą sklepu. Dla rodzin urządzających swoje pierwsze mieszkania na nowych osiedlach była to okazja do porównania mebli i podpatrzenia pomysłów na własne wnętrza. Wystawy mamiły blaskiem, ale rzeczywistość gospodarki niedoboru była bezwzględna: towar oglądano głównie przez szybę, a na każdą dostawę trzeba było polować.

Dom meblowy „Emilia” jako MSN

Po 1989 roku pawilon nadal służył handlowi, podczas gdy jego otoczenie stopniowo wypełniały coraz wyższe budynki. W 2012 roku „Emilię” przejęło Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie, kierowane przez Joannę Mytkowską. Dawne sale sprzedaży wypełniły wystawy, spotkania i wydarzenia edukacyjne, a przeszklone elewacje pozwalały przechodniom zaglądać do środka. W tym samym okresie nieruchomość trafiła do inwestora związanego z Griffin Real Estate. Perspektywa zastąpienia „Emilii” wieżowcem wywołała spór o ochronę powojennej architektury. Finalnie konserwatorowi nie udało się uratować budynku w jego pierwotnej lokalizacji.

Rozbiórka z obietnicą powrotu

Pawilon rozebrano na przełomie 2016 i 2017 roku. Zapowiedź jego „przeniesienia” oznaczała w praktyce demontaż i odzyskanie części elementów do późniejszej rekonstrukcji. Obiekt stracił więc swoje pierwotne miejsce, sąsiedztwo, kontekst i większą część oryginalnej bryły. Odtworzony budynek miał stanąć przy ul. Świętokrzyskiej, obok Parku Świętokrzyskiego i Pałacu Kultury i Nauki. W jego wnętrzach proponowano ogród zimowy oraz ogólnodostępną przestrzeń codziennych spotkań mieszkańców. Kolejne zapowiedzi nie przyniosły jednak odbudowy, a sam odzysk wybranych fragmentów nie zagwarantował realizacji całego przedsięwzięcia.

Dach na Białołęce i nieobecna ikona modernizmu

Żelbetowe elementy dachu wywieziono na teren po dawnej Fabryce Domów Stare Świdry na Białołęce. Leżą tam od lat, a niedawno media donosiły o osobach w kryzysie bezdomności, które zaadaptowały je na swoje tymczasowe lokum. Pustą działkę przy ul. Emilii Plater wiązano natomiast z koncepcją około 200-metrowego wieżowca; pojawiały się też informacje o wystawieniu nieruchomości na sprzedaż. Aktualnie nie ma harmonogramu i finansowania odbudowy pawilonu oraz terminu rozpoczęcia nowej inwestycji na dawnej parceli. Powrót „Emilii” nie wydaje się jednak priorytetem dla władz Warszawy. Pozostają nam fragmenty tej ikonicznej architektury, gdzieś na końcu miasta, i niezrealizowana obietnica oddania jej Warszawiakom.