Dom mieszkalny pod adresem Wspólna 63 w Warszawie trafił do rejestru zabytków i tym samym poszerzył grono chronionych projektów autorstwa Marka Leykama. Obiekt powstał w latach 50. XX wieku jako część zespołu zaprojektowanego dla Centrali Biura Studiów i Projektów Budownictwa Przemysłowego. Decyzję o objęciu budynku ochroną podjął Mazowiecki Wojewódzki Konserwator Zabytków Marcin Dawidowicz.
Mieszkalny epizod w dorobku Marka Leykama
Dom przy Wspólnej 63 powstał w ramach powojennej odbudowy warszawskiego Śródmieścia, na miejscu zniszczonych kamienic. Był elementem większego zespołu Centralnego Biura Studiów i Projektów Budownictwa Przemysłowego, który trafił do rejestru zabytków 8 stycznia 2026 roku. Dla Marka Leykama, architekta znanego przede wszystkim z projektów budynków publicznych, była to wyjątkowa realizacja. Mieszkalny gmach uzupełniał funkcjonowanie kompleksu, zapewniając lokale pracownikom instytucji.
Wspólna 63: poszukiwanie nowego języka architektury
Projekt powstał w okresie intensywnych przemian urbanistyki stolicy. Leykam dostosował skalę budynku do historycznej zabudowy ulicy, jednocześnie odchodząc od wzorców typowych dla przedwojennych kamienic. Zrezygnował również z dominującego wówczas socrealizmu. W konstrukcji wykorzystano nowoczesny jak na tamte czasy żelbet, a na elewacji pojawiły się zewnętrzne galerie. Leykam zaprojektował obiekt, który respektował istniejący kontekst miasta, a zarazem poszukiwał nowych form dla architektury odbudowującej się Warszawy.
Gra światła, rytm elewacji i detale
Bardzo nietypowa w całej koncepcji jest forma budynku. Zwarta bryła otrzymała swój charakterystyczny wyraz dzięki szerokim schodom, cofnięciu względem linii zabudowy oraz wysokim witrynom parteru. Na wyższych kondygnacjach pojawiły się wspomniane już galerie, których ażurowe balustrady kontrastowały z gładkimi fragmentami ścian. W pierwotnym projekcie część elewacji miała zostać pokryta tynkiem z dużymi prostokątnymi płycinami. Zestawienie pełnych i otwartych powierzchni budowało efekt światłocienia, nadając fasadzie dynamikę. Podobny zabieg można zobaczyć od strony podwórza, gdzie duże okna pozbawione podziałów zapewniały maksymalny dopływ światła do mieszkań.
Wspólna 63 i jej ukryta wartość
O wielkiej wartości budynku przesądzają również elementy jego wykończenia. We wnętrzach zachowała się ceramiczna posadzka wzbogacona fragmentami lastriko, wyróżniająca się nowoczesnym, niemal graficznym rysunkiem. Na uwagę zasługuje także prosta, oryginalna balustrada klatki schodowej, schodkowe opaski wokół witryn oraz prefabrykowane betonowe tralki. Zdaniem konserwatora Marcina Dawidowicza właśnie takie połączenie historycznych wartości z wysoką jakością architektury sprawia, że dom przy Wspólnej 63 to ważne świadectwo powojennej odbudowy Warszawy i twórczych poszukiwań Marka Leykama, żyjącego w latach 1908-1983.
Źródło: Mazowiecki Wojewódzki Konserwator Zabytków
Czytaj też: Kamienica | Warszawa | Architektura w Polsce | Ciekawostki | whiteMAD na Instagramie
