Dom pod Murzynkiem to barokowa kamienica znajdująca się przy ulicy Szafarnia 3 w Gdańsku. Została wzniesiona w latach 1727–1728 przez Krzysztofa Strzyckiego, kamieniarza uznawanego za jednego z najzdolniejszych rzemieślników w osiemnastowiecznym Gdańsku. Budynek powstał w bezpośrednim sąsiedztwie jego pracowni. II wojna światowa przyniosła zagładę cennego obiektu, lecz doczekał się on odbudowy.
Architektura i wystrój wnętrz
Niewielka kamienica zaprojektowana przez Strzyckiego nawiązywała stylem do podmiejskich patrycjuszowskich rezydencji. Elewację nieruchomości wzbogacono licznymi detalami rzeźbiarskimi. Wśród nich znalazły się figury sfinksów na cokołach, bogaty portal z herbem właściciela oraz dekoracyjne putta. Strzycki jako symbol rodowy umieścił w herbie wizerunek głowy Murzynka na złotym tle. Motyw ten nadano później całemu budynkowi. Budynek miał 7 m długości i 14 m szerokości, a całość została przykryta czterospadowym mansardowym dachem. Od frontu przylegał do ulicy Szafarnia, od tyłu natomiast do Kanału Stępkarskiego. Bogato zdobiona fasada kamienicy była zapowiedzią równie wspaniałych wnętrz. Wśród zachowanych opisów znajdują się informacje o rzeźbionych portalach, marmurowym kominku, sztukateriach oraz innych dekoracjach. Pomieszczenia wyposażono w intarsjowane drzwi, flizowane podłogi oraz ozdobne sufity.
Dom pod Murzynkiem – losy po śmierci Strzyckiego
Po śmierci Strzyckiego w 1753 roku kamienica kilkakrotnie zmieniała właściciela. W XIX wieku służyła jako kwatera dla oficerów garnizonu gdańskiego, a później należała do rzeźbiarza Johanna Heinricha Nordena, który zadbał o zachowanie dekoracji wnętrz. W marcu 1945 roku budynek uległ niemal całkowitemu zniszczeniu. Ocalały jedynie fragmenty parteru, część ściany frontowej oraz pojedyncze detale. Część z nich, w tym płyty z trzema gracjami i sfinksami, wykorzystano przy renowacji innej gdańskiej kamienicy przy Długim Targu 8. Sąsiednia nieruchomość przetrwała w dużo lepszym stanie.
Rekonstrukcja i nowe funkcje
Odbudowa Domu pod Murzynkiem przebiegała w latach 1959–1966, między innymi w oparciu o przedwojenne fotografie wykonane przez Oskara Strycky’ego, potomka Krzysztofa Strzyckiego. Projekt rekonstrukcji obejmował odtworzenie fasady (z pewnymi zmianami, m.in. proporcji okien) i przystosowanie wnętrza do funkcji biura. W 1967 roku odbudowany obiekt został wpisany do rejestru zabytków. Przez wiele lat pozostawał w zarządzie Funduszu Wczasów Pracowniczych, jednak z braku środków nie prowadzono regularnych prac konserwatorskich, co doprowadziło do pogorszenia stanu technicznego obiektu. W 1999 roku kamienica oraz sąsiedni obiekt przeszły w prywatne ręce. Nowy właściciel postanowił przekształcić Dom pod Murzynkiem w ekskluzywny obiekt hotelowy. Projekt adaptacji przygotowało Biuro Architektoniczne Portal, a prace były prowadzone pod nadzorem konserwatora.
Dom pod Murzynkiem współcześnie
Hotel Podewils rozpoczął działalność w obu sąsiadujących ze sobą kamienicach w 2001 roku. Obiekt oferuje dziesięć pokoi, restaurację oraz bar stylizowany na nadmorską tawernę. Mimo nowej funkcji budynek zachował swój historyczny charakter. Wciąż znany jest pod nazwą Dom pod Murzynkiem, która nawiązuje do herbu jego twórcy i burzliwej historii tej niewątpliwie unikatowej gdańskiej rezydencji.
Źródło: rekonstrukcjeiodbudowy.pl, gdansk.gedanopedia.pl
Czytaj też: Architektura w Polsce | Gdańsk | Historia | Zabytek | Metamorfoza
Dom pod Murzynkiem w 1925 i 2024 roku. Źródło: Yanek/fotopolska.eu i Google Maps
Portal budynku, lata powojenne i dziś. Źródło: Fotomemoria i PAX/fotopolska.eu
