Dwór w Kobielach Wielkich ma szansę zostać podniesiony z ruiny! Po wielu latach stopniowej degradacji, opuszczenia oraz pożaru, ten XIX-wieczny obiekt znów może być ozdobą okolicy. Projekt odbudowy przygotowała pracownia mamArchitekci, opierając go na szczegółowych badaniach zachowanej substancji oraz analizie archiwalnych źródeł. Obecnie gmina stara się o dotację na wykonanie prac. Ciekawostką jest, że właśnie w tej miejscowości 7 maja 1867 roku urodził się Władysław Reymont.
Dwór w Kobielach Wielkich i jego właściciele
Dwór wybudowano w drugiej połowie XIX wieku z inicjatywy Kajetana Tymowskiego, właściciela rozległego majątku ziemskiego. Na początku XX wieku budynek został rozbudowany, zyskując wówczas północne skrzydło oraz zmieniony układ dachu. W następnych latach dwór dalej rozkwitał. Pozostawał niezmiennie w rękach rodziny Tymowskich i spokrewnionych z nimi Sobańskich, pełniąc funkcję administracyjnego i towarzyskiego centrum majątku Kobiele Wielkie. W wyniku reformy rolnej przeprowadzonej po II wojnie światowej, dobra zostały odebrane spadkobiercom i przejęte przez państwo, a dawną rezydencję przeznaczono na różne cele, m.in. urzędowe i służby zdrowia.
Architektura zabytku
Bryła dworu składa się z dwóch czytelnych części. Starsza jest symetryczna, z centralnym ryzalitem i trójkątnymi szczytami. Reprezentuje spokojny, klasycyzujący nurt architektury rezydencjonalnej. Młodsza dobudowa wprowadziła natomiast dodatkowy korpus i pawilon, wzbogacając kompozycję o nowe elewacje i sztukatorskie detale. Charakterystyczne elementy to rozbudowane obramienia okienne, profilowane gzymsy oraz taras ogrodowy ze schodami i żeliwnymi balustradami, dziś zachowanymi jedynie we fragmentach. Dwór w Kobielach Wielkich otaczał także rozległy park. Choć obecnie zaniedbany, wciąż liczy około 700 drzew oraz jedne z najcenniejszych w kraju pomników przyrody.
Dwór w Kobielach Wielkich – dalsze lata
Powojenne lata nie służyły budynkowi. Pozbawiony troski dawnych właścicieli niszczał, a jego wnętrza przekształcano bez dbałości o dekoracje czy oryginalne elementy. Następnie przyszły jeszcze gorsze czasy. Dwór w Kobielach Wielkich został finalnie opuszczony, po czym w 2012 roku doświadczył dwóch pożarów. To doprowadziło do szybko postępującej degradacji. Obiekt utracił dachy, stropy i wyposażenie wnętrz, natomiast mury pozostawione bez ochrony zaczęły pękać. Tynki odpadały płatami, a stolarka okienna i drzwiowa uległa niemal całkowitemu zniszczeniu. W efekcie tych zaniedbań i celowego działania osób trzecich, ze wspaniałego dworu pozostały ruiny.
Program odbudowy według pracowni mamArchitekci
To nie jest jednak koniec istnienia dawnej rezydencji Tymowskich. Pracownia mamArchitekci przygotowała projekt jej odbudowy i ponownej adaptacji. Program zakłada etapowe działania obejmujące m.in. wzmocnienie konstrukcji ryzalitu od strony parku, rekonstrukcję pozostałych partii przy użyciu cegieł pochodzących z rozbiórek oraz wykonanie nowej stolarki na podstawie zachowanych reliktów. Wizja pracowni zakłada też powrót do tradycyjnych technologii, w tym wapiennych tynków, mineralnych zapraw i historycznej kolorystyki elewacji. Projekt mówi również o konserwacji zachowanych drzwi oraz żeliwnych schodów i balustrad, które po odnowieniu mają ponownie stać się ozdobami dworu. Park i staw także odzyskają dawny blask, a zieloną przestrzeń wzbogacą nowe elementy służące m.in. plenerowym wydarzeniom. Po zakończeniu prac całość odnowionego dworskiego założenia ma służyć lokalnej społeczności.
Źródło: mamArchitekci
Czytaj też: Wille i rezydencje | Architektura w Polsce | Historia | Renowacja | Architektura w Polsce
