Muzeum Narodowe w Poznaniu pięknieje! Właśnie zakończono większość prac przy głównej elewacji, a efekt robi naprawdę imponujące wrażenie. Powierzchnie, które wcześniej były brudne i zniszczone upływem czasu, odzyskały szlachetność, klarowność detalu i dawną barwę kamienia. To przełomowy moment dla krajobrazu placu Wolności, a także dla instytucji, której gmach już od ponad wieku towarzyszy reprezentacyjnej arterii miasta, jaką są Aleje Marcinkowskiego. Pełna modernizacja potrwa do 2027 roku, przy czym tegoroczny etap, przekraczający kwotę pięć milionów złotych, został w całości sfinansowany ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
Muzeum Narodowe w Poznaniu – nowe oblicze fasady
Odnowiona ściana frontowa przy Alejach Marcinkowskiego to pierwszy widoczny rezultat renowacji, która rozpoczęła się latem tego roku. Oczyszczona faktura kamienia odsłania detale, które dotąd ginęły pod zabrudzeniami. Zamknięcie tego etapu szczególnie mocno zmieniło odbiór całego gmachu: architektura zyskała optyczną lekkość i elegancję, a rytm podziałów stał się wyraźniejszy i klarowny. Niebawem zakończą się też prace przy elewacji i ogrodzeniu od strony ul. Ludgardy.
Program prac i plan dalszej renowacji
Pierwszy etap obejmuje odświeżenie wschodniej i zachodniej elewacji oraz przygotowanie do wymiany fragmentów pokrycia dachu. Miedziana blacha zastąpi dotychczasową papę, co przywróci wizualną spójność zabytkowej bryły. Zmiany zajdą też w południowo-zachodnim narożniku zwieńczenia obiektu, gdzie pojawi się kamienna rekonstrukcja betonowej kopii grupy rzeźbiarskiej. Uwagę poświęcono również zabytkowemu ogrodzeniu, uszkodzonemu w czasie II wojny światowej. Odnowienie kamiennych elementów i naprawa żeliwnych słupków czy przęseł przywróci pierwotną, dawno zaburzoną kompozycję. Na koniec inwestycji pojawi się całkiem nowa iluminacja gmachu, która po zmroku podkreśli architektoniczny rytm fasad.
Architektura sprzed wieku: geneza i twórcy
Gmach muzeum powstał w latach 1900-1903 według projektu Karla Hinckeldeyna. Budynek miał być wizytówką instytucji i elementem urbanistycznej gry o wpływ na kulturowy obraz miasta. W realizację zaangażowano twórców odpowiadających za sztukaterie, mozaiki i rzeźby, w tym Hansa Kobersteina i Stephana Waltera. Reinhold Ahrens wykonał alegoryczne popiersia, które do dziś otwierają kompozycję reprezentacyjnego holu. Rozplanowanie na cztery skrzydła z centralnym, przeszklonym wnętrzem tworzy czytelną oś wejściową, a elewacje różnicują funkcje poprzez odmienne ikonograficzne motywy. Dawny projekt akcentował trzy obszary muzealnych zbiorów: sztukę, naturalia oraz rzemiosło. W ten sposób architektura pełniła rolę wizualnego manifestu ówczesnej koncepcji muzeum.
Muzeum Narodowe w Poznaniu po 1918 roku
Po odzyskaniu niepodległości usunięto wszelkie niemieckie symbole oraz wymieniono część dekoracji. Nazwa instytucji została natomiast zmieniona na Muzeum Wielkopolskie. Jedynie fragmenty elewacji gmachu zachowały pierwotne mozaiki, a ich obecność jest dziś materiałem źródłowym dla badań nad historią tego miejsca. Wojna nie przyniosła całkowitej destrukcji budynku, lecz wyraźnie odcisnęła ślad na strukturze kamienia. Uszkodzenia ubytków po pociskach czy odłamkach uzupełniono materiałem, który z czasem zabarwił się inaczej niż reszta elewacji, co jest dzisiaj widoczne w formie jasnych punktów. W 1950 roku pojawiła się nazwa Muzeum Narodowe w Poznaniu, a w latach 70. dodano mozaikowe tonda z nazwiskami polskich malarzy. W 2001 roku ukończono natomiast nowe skrzydło Galerii Malarstwa i Rzeźby, rozwijające wcześniejsze koncepcje rozbudowy.
Remont muzeum – pierwszy od dekad
Cztery dekady bez większej ingerencji konserwatora doprowadziły kamień do stanu znacznego przyciemnienia i utraty klarowności detalu. Obecne działania przywracają dawną jakości materiału, ale też przypominają o złożonej historii muzeum. W efekcie prac elewacja od strony Alej Marcinkowskiego odzyskała czytelność i wizualną świeżość, a miasto zyskało odnowiony punkt przy reprezentacyjnym placu Wielkopolskim.
Źródło: Muzeum Narodowe w Poznaniu
Czytaj też: Architektura w Polsce | Poznań | Elewacja | Renowacja | Ciekawostki | whiteMAD na Instagramie
Widok z placu Wolności na gmach muzeum – rok ok. 1910 i 2024. Fot. Biblioteka Uniwersytecka w Poznaniu i Stary Poznań Then and Now
Front gmachu przed i po renowacji. Fot. Tomasz Hejna – LAGOMphoto
