Efektowny gmach Gloria-Palast to jeden z najważniejszych przykładów międzywojennego modernizmu na Górnym Śląsku. Budynek znajduje się w południowo-zachodniej części bytomskiego rynku, przy ulicy Szymanowskiego 2. Został wzniesiony w 1931 roku jako obiekt mieszkalno-usługowy z zapleczem rozrywkowym i wyróżniał się prostą bryłą, funkcjonalistyczną formą i elewacją pokrytą jasną ceramiką. Przez wiele lat mieściło się tutaj również jedno z najdłużej działających bytomskich kin.
Gloria-Palast – architektura funkcjonalizmu
Ośmiokondygnacyjny budynek projektu architekta Herberta Hettera wzniesiono na stalowej konstrukcji nośnej. Jego forma składa się z zestawu wzajemnie się przenikających, prostopadłościennych brył. Układ wnętrz również zaprojektowano w duchu modernistycznego funkcjonalizmu. Gloria-Palast od początku pełnił zespoloną funkcję: mieściły się tam mieszkania, kawiarnia, sala do tańca oraz kino. Jasna ceramika pokrywająca elewację była zgodna z ówczesnymi estetycznymi tendencjami, a niedawny remont i rekonstrukcja płytek nawiązuje do pierwotnego wyglądu budynku dzięki precyzyjnemu projektowi konserwatorskiemu.
Dzieje kina Gloria
Kino mieszczące się w tylnej części budynku rozpoczęło działalność 8 listopada 1931 roku pod nazwą Capitol, od firmy dzierżawiącej lokal. Początkowo zarządzał nim Franz Wawrzyczek, a właścicielem była spółka Bauring. Około 1934 roku przyjęło nazwę Gloria. Projekcje odbywały się bez przerwy aż do końca 1944 roku. Na początku 1945 roku obiekt został zdewastowany przez Armię Czerwoną. Już w maju tego samego roku kino wznowiło działalność jako Odrodzenie, prowadzone przez firmę Jana Kołodzieja. Było to pierwsze działające po wojnie kino w Bytomiu. W późniejszych latach wrócono do nazwy Gloria. Ostatecznie zamknięto je 30 czerwca 2006 roku.
Pożar kina i konsekwencje
W nocy 5 kwietnia 2011 roku budynek kina uległ poważnemu zniszczeniu w wyniku pożaru. Ogień wznieciło trzech nieletnich, którzy podczas próby kradzieży kabli wrzucili do sali kinowej zapalone świece. Zniszczeniu uległa sala oraz dach obiektu. W 2019 roku, po ośmiu latach starań, zarządca budynku GSM uzyskał odszkodowanie w wysokości około 4 milionów złotych, jednak nie zostały one wydane na remont kina.
Gloria-Palast i pamięć o miejscu
Odbudowa kina w dotychczasowej lokalizacji nie jest obecnie rozważana ze względów finansowych i formalnych. Mimo to planowane są działania mające na celu upamiętnienie jego historii. W podwórzu budynku, które wciąż jest w fazie zagospodarowywania, rozważane jest organizowanie okazjonalnych pokazów filmowych. Pojawił się również pomysł stworzenia muralu na ścianie łączącej dawną część kinową z mieszkaniową, który przypominałby o dawnym przeznaczeniu tego miejsca.
Źródło: bytomski.pl, bytom.pl
Czytaj też: Bytom | Zabytek | Kamienica | Cegła | Modernizm | whiteMAD na Instagramie
Część z kinem przed pożarem i to samo miejsce dziś. Fot. MephiR, CC BY-SA 4.0, via Wikimedia Commons i Google Maps
