Teatr Bagatela to jeden z najważniejszych kulturalnych adresów Krakowa. Słynny budynek czekają niebawem wielkie zmiany. W konkursie na jego przebudowę zwyciężyła koncepcja przygotowana przez biuro SAO Architecture. Projekt został wysoko oceniony przez jury za umiejętne połączenie funkcjonalności z szacunkiem dla dziedzictwa tego kultowego miejsca.
Projekt „Spotkajmy się w Bagateli”
Nagrodzona koncepcja redefiniuje funkcję współczesnego teatru. Architekci zaproponowali rozwiązania, które otworzą budynek na miasto. Przeszklone foyer i transparentne partery mają sprawić, że teatralna przestrzeń stanie się dostępna dla wszystkich jeszcze zanim rozpocznie się spektakl. Wnętrza mają sprzyjać spotkaniom, rozmowom i wydarzeniom artystycznym. Nowa Bagatela ma stać się przestrzenią, w której codzienność mieszkańców spotka sztukę w naturalny i swobodny sposób.
Teatr Bagatela w Krakowie – przebudowa
Przebudowa zakłada powiększenie widowni z 338 do 450 miejsc, modernizację infrastruktury technicznej oraz dostosowanie jej do obecnych standardów bezpieczeństwa i efektywności energetycznej. Teatr zostanie też w pełni przystosowany do potrzeb osób z ograniczoną mobilnością. Zmodernizowana sala zapewni lepszą akustykę i widoczność, a całe zaplecze techniczne będzie uporządkowane i unowocześnione. Powstaną nowe garderoby, przestrzenie dla zespołu oraz Ogród Artystów, czyli kameralne miejsce odpoczynku w wewnętrznym dziedzińcu. Projektanci podkreślają, że zależy im na stworzeniu budynku przyjaznego dla widzów i twórców, w którym każdy element będzie miał znaczenie dla jakości odbioru spektakli.
„Bagatela to jeden z symboli Krakowa. Teatr powróci na scenę miasta jako otwarty, wielogatunkowy dom sztuk. Miejsce, w którym dziedzictwo staje się tworzywem przyszłości. Chcemy, by ten symbol, które przez dekady towarzyszył życiu miasta, znów stał się miejscem spotkań, rozmów i emocji. To będzie teatr, który nie zamyka się w murach, ale żyje rytmem otaczającej go przestrzeni” – mówi Filip Adamczak, Główny Architekt Sao Architecture.
Mozaiki na Bagateli
Architekci zwracają uwagę na wyjątkowy detal fasady: mozaikę autorstwa prof. Witolda Skulicza z lat 60. XX wieku. Zostanie ona zachowana i uzupełniona witrażem doświetlającym foyer, który uwydatni jej artystyczny charakter. Projekt SAO Architecture to fuzja szacunku dla tradycji z nowym sposobem myślenia o przestrzeni kultury.
Historia Teatru Bagatela w Krakowie
Historia Teatru Bagatela sięga 1918 roku, kiedy z inicjatywy wydawcy Mariana Dąbrowskiego powstała nowa scena rozrywkowa. Budynek w narożniku ulic Karmelickiej i Krupniczej zaprojektował Janusz Zarzecki, a wnętrza opracował Henryk Uziembło. Secesyjny gmach, zdobiony polichromiami, witrażami i złoceniami, mieścił około 800 widzów i uchodził za jedno z najbardziej eleganckich miejsc w Krakowie. Teatr od początku był miejscem, które łączyło artystyczną fantazję z miejskim życiem i przyciągało publiczność spragnioną rozrywki.
Pożar i odbudowa
W 1928 roku teatr strawił pożar, który całkowicie zniszczył wnętrze obiektu. Odbudowa według projektu Stanisława Filipkowicza i Tadeusza Tombińskiego nadała budynkowi prostszą formę i bardziej funkcjonalny charakter. Wkrótce Bagatela została przekształcona w kino Scala, uznawane za jedno z najnowocześniejszych w przedwojennym mieście. Wprowadzenie urządzeń do projekcji filmów dźwiękowych uczyniło z niej kultowy adres w Krakowie tamtych lat.
Modernizacja w latach 60.
Po II wojnie światowej gmach ponownie pełnił funkcję teatru. W 1963 roku przeszedł gruntowną przebudowę w duchu modernizmu, a na elewacji pojawiła się ceramiczna mozaika zaprojektowana przez Witolda Skulicza. Dekadę później teatr otrzymał imię Tadeusza Boya-Żeleńskiego, wybitnego pisarza, tłumacza i krytyka literackiego związanego z Krakowem. Wtedy też sąsiednia kamienica przy ul. Karmelickiej 6 została zaadaptowana na cele dyrekcji teatru. Modernizacja z lat 60. przywróciła obiektowi znaczenie w miejskim krajobrazie i na trwałe wpisała go w kulturalną tożsamość miasta.
Nowe sceny i współczesne funkcje
W 2004 roku działalność Bagateli rozszerzono o kameralną scenę przy ulicy Sarego 7, przeznaczoną dla młodych twórców i eksperymentalnych form teatralnych. Główny gmach na rogu Karmelickiej i Krupniczej zachował modernistyczną formę nadaną mu w latach 60., która dziś stanowi integralny element krakowskiego pejzażu. Nowa scena pozwoliła teatrowi poszerzyć repertuar o mniejsze formy i spektakle debiutujących artystów.
Teatr Bagatela otwarty na miasto
Planowana przebudowa ma tchnąć w to miejsce zupełnie nową energię. Dzięki koncepcji SAO Architecture Bagatela stanie się przestrzenią wymiany idei i doświadczeń, otwartą na artystów i publiczność. Po zakończeniu inwestycji teatr ponownie odegra rolę, jaką miał od początku swojego istnienia – miejsca dla ludzi i sztuki. Przyszła Bagatela ma stać się czołowym przykładem współczesnej architektury teatralnej w Polsce, pokazując, że dialog z historią może inspirować do tworzenia nowej jakości w mieście.
Projekt: SAO Architecture
Źródło: SAO Architecture, bagatela.pl
Czytaj też: Architektura w Polsce | Kraków | Kultura | Metamorfoza | Ciekawostki
Bagatela w 1929 i 2024. Fot. Źródło: Muzeum Krakowa i Eugeniusz S./fotopolska.eu
Teatr Bagatela obecnie i po modernizacji. Fot. Zygmunt Put, CC BY-SA 4.0, via Wikimedia Commons i SAO Architecture
