Choć z zewnątrz pudełkowata bryła Sanktuarium św. Jana Bosko (Santuário Dom Bosco) wygląda niepozornie, to w środku skrywa się spektakularna kaplica zalana niebiańsko błękitnym światłem. Wybudowana w latach 70. świątynia doskonale wpisuję się w oryginalną modernistyczną zabudowę Brasilii, a jej formy mogą przywodzić na myśl mistrza tego stylu – Oscara Niemeyera. Sanktuarium jest jednym z najważniejszych kościołów w całej Brazylii, a pary przygotowujące się do ślubu czekają latami, żeby pobrać się właśnie tam.
Stolica modernizmu
Św. Jan Bosko jest nie tylko patronem sanktuarium, ale też całego sztucznie powstałego miasta Brasilia. To właśnie ten włoski duchowny wyśnił nową metropolię, która miała powstać gdzieś na ogromnej sawannie pomiędzy wybrzeżem a Andami. W latach 60. XX w. wizja salezjanina stała się rzeczywistością, a dziś stolica Brazylii wypełniona jest niesamowitymi dziełami oryginalnego modernizmu Oscara Niemeyera. Więcej o Brasilii i jej architekcie, który wyginał beton, jak tylko chciał można, przeczytać TUTAJ i TUTAJ.
To właśnie salezjanie ufundowali budowę nowego kościoła, który uhonoruje patrona nowo powstałej metropolii. Prace rozpoczęły się już w 1963 r., czyli zaledwie trzy lata od założenia Brasilii. Jednak wbrew pozorom to nie naczelny architekt miasta Niemeyer odpowiadał za modernistyczny projekt kościoła, a mało znany Carlos Alberto Naves. Choć podobieństwa do stojących kilkaset metrów dalej najwybitniejszych dzieł Niemeyera są oczywiste, to Naves chciał pokazać coś równie intrygującego.
W kontrze do mistrza
Masywne, grube mury są niczym klatka skrywająca delikatne niebieskie wnętrze. Ponad 80 kolumn opasających budynek może przywodzić na myśl antyczne kolumnady, ale prawdziwą inspiracją architekta były późnogotyckie okna katedr. Strzeliste ostrołukowe okna wyrastają bezpośrednio z ziemi i sięgają 16 metrów wysokości, co stanowi kontrast względem konstrukcji Niemeyera.
Modernistyczne pałace i budynki administracyjne w Brasilii oparte są na drobnych słupkach (pilotisach), a ich kształty są dynamiczne, opływowe i rzeźbiarskie. Z kolei, bryły reprezentacyjnych gmachów to w dużej mierze pudełkowate konstrukcje obudowane wiszącymi elewacjami. Z tego powodu sanktuarium św. Jana Bosko wyróżnia się na tle innych dzieł modernizmu dopiero przy bliższej inspekcji.
Szczelina w kolumnadzie wskazuje na początek (lub koniec) każdej z czterech ścian. Granicą ścian są podświetlane w nocy krzyże. Wejście skrywa się jednak w centralnej części fasady, a drzwi zdobione są reliefami z brązu i żelaza. Rzeźbione drzwi przedstawiają wydarzenia z życia patrona miasta, a podobiznę duchownego można znaleźć jeszcze w kilku miejscach, w formie rzeźb.
Niebiańskie szkło
To, co wyróżnia sanktuarium św. Jana Bosko to niesamowita gra świateł. Wielka pudełkowata przestrzeń z wyeksponowanym betonem jest codziennie zalewana dwunastoma odcieniami niebieskiego światła. Szkło ułożone przez belgijskiego artystę Huberta van Doorne’a tworzy zmieniający się w trakcie dnia pokaz „nocnego nieba”. W świątyni jest ponad 2,2 tys. m kw barwionego szkła ułożonego w 140 tys. kwadratowych otworów. Co ciekawe, pomiędzy odcieniami niebieskiego znajdują się niewielkie kwadraty bieli, które odpowiadają za efekt gwieździstego nieba.
Innym szklanym arcydziełem jest ogromny żyrandol ważący ok. 2,5 t. Ponad 7400 kawałków szkła Murano z Wenecji tworzy zachwycający 3,5-metrowy centralny punkt świątyni. To właśnie szkło i światło malują surowe betonowe ściany wnętrza. Widoczna na suficie rzeźbiarska forma jest pofalowana niczym zmarszczki na wodzie. Wyłomem z tego surowego wystroju jest różowy marmur ołtarza i kilka rzeźb wykonanych z delikatnie popielatego marmuru karraryjskiego. Drobnymi detalami wykończenia są witraże i miedziane akcenty tabernakulum.
Co ciekawe sanktuarium otrzymało ten status dopiero w 2017 r. czyli aż 47 lat po zakończeniu budowy. Z tej okazji do świątyni przetransportowano relikwie (część prawej ręki) św. Jana Bosko i umieszczono je w krypcie. Dziś budynek Navesa można śmiało zaliczyć do panteonu modernistycznych arcydzieł Brasilii. Choć Santuário Dom Bosco nie jest aż tak rozpoznawalne, jak projekty Niemeyera, to oryginalne spojrzenie Navesa na rodzący się narodowy modernizm Brazylii jest równie istotne.
Źródło: Divisare
Czytaj też: Architektura | Architektura sakralna | Brazylia | Brutalizm | Szkło | whiteMAD na Instagramie
