Bazar Różyckiego od lat pozostaje jednym z najbardziej problematycznych, a jednocześnie najbardziej symbolicznych miejsc na mapie Pragi‑Północ. Przestrzeń, która przez ponad stulecie była jednym z najważniejszych ośrodków handlu i życia społecznego prawobrzeżnej Warszawy, dziś funkcjonuje jako zdegradowany, niejednoznaczny fragment miasta. W swojej pracy magisterskiej Damian Zabłocki proponuje wizję, która nie próbuje odtwarzać minionej świetności, lecz tworzy nowy model funkcjonowania tego obszaru – oparty na współczesnych potrzebach, szacunku dla dziedzictwa i odważnej architekturze.
Kwartał zamknięty ulicami Targową, Ząbkowską i Brzeską to teren o wyjątkowym potencjale. Jego położenie w bezpośrednim sąsiedztwie stacji metra Dworzec Wileński, licznych linii tramwajowych i autobusowych oraz dwóch ważnych węzłów kolejowych sprawia, że jest to jeden z najlepiej skomunikowanych punktów Pragi. Jednocześnie obszar ten znajduje się pomiędzy dwoma silnymi biegunami współczesnej aktywności: Galerią Wileńską oraz zrewitalizowaną Warszawską Wytwórnią Wódek. W tym dynamicznym otoczeniu Bazar Różyckiego pozostaje przestrzenią pustą, zaniedbaną i rozdartą przez wieloletnie konflikty własnościowe. Damian Zabłocki traktuje tę sytuację jako wyzwanie, ale też jako szansę na stworzenie nowego, wielowarstwowego programu, który przywróci temu miejscu znaczenie.
Historia bazaru jest jednym z najważniejszych elementów projektu. Od końca XIX wieku, kiedy Julian Różycki założył tu targowisko, miejsce to stało się jednym z najważniejszych punktów handlowych Pragi. W czasie okupacji pełniło rolę zaplecza dla podziemia, a w okresie PRL-u było symbolem nieformalnej gospodarki i przestrzenią, w której rodziły się miejskie mity. Po 1989 roku bazar zaczął tracić znaczenie, a kolejne próby jego modernizacji nie przyniosły trwałych rezultatów. Autor projektu podkreśla, że nie ma sensu próbować odtwarzać dawnego modelu funkcjonowania. Konieczne jest stworzenie nowej struktury, która połączy handel, kulturę, gastronomię, rzemiosło i funkcje społeczne w spójną całość.
Architektura proponowana przez Zabłockiego świadomie kontrastuje z historycznym otoczeniem, jednocześnie respektując jego skalę. Inspiracją stał się kontener transportowy – symbol handlu i wymiany, ale także moduł, który pozwala na elastyczne kształtowanie przestrzeni. Stalowa konstrukcja ramowa oparta na siatce 6,2 × 6,2 metra umożliwia tworzenie nadwieszeń, tarasów i zróżnicowanych układów wnętrz. Przestrzenie między elementami nośnymi wypełnia drewniany szkielet, a elewacje wykończone pionowymi deskami uzupełniają systemowe ściany zielone. Dzięki temu zabudowa zyskuje współczesny charakter, który nie konkuruje z historycznymi kamienicami, lecz wchodzi z nimi w dialog.
Urbanistyczna struktura projektu opiera się na trzech wejściach prowadzących do wnętrza kwartału. Od strony Targowej znajduje się strefa gastronomiczna, która nawiązuje do kulinarnych tradycji bazaru, ale interpretuje je w nowoczesny sposób. W tej części ulokowano także Centrum Aktywności Lokalnej, przestrzeń coworkingową, salę do ćwiczeń oraz Muzeum Bazaru Różyckiego. Wejście od Ząbkowskiej prowadzi do strefy rzemieślniczej, w której zaprojektowano otwarte pracownie ceramiczne, jubilerskie i krawieckie, widoczne z poziomu ulicy. Tę część domyka niewielki hotel. Od strony Brzeskiej powstaje współczesna brama biurowa z lokalami usługowymi w parterach (piekarniami, kwiaciarniami i sklepami z produktami regionalnymi).
W centrum założenia znajduje się nowa przestrzeń targowa, zaprojektowana jako miejsce elastyczne i otwarte na różne formy aktywności. Zadaszone i otwarte stanowiska handlowe oraz szerokie trakty komunikacyjne pozwalają na organizację wyprzedaży garażowych, targów tematycznych i inicjatyw społecznych. W punkcie przecięcia głównych osi komunikacyjnych umieszczono zrekonstruowany niebieski syfon – dawny symbol bazaru, który powraca jako współczesna dominanta. W strukturę Muzeum Bazaru wkomponowano zachowane, oryginalne stragany, przekształcone w multimedialne stanowiska ekspozycyjne, dzięki czemu autentyczne elementy miejsca stają się integralną częścią nowej przestrzeni.
Istotnym elementem projektu jest logistyka. Aby uwolnić parter od funkcji technicznych, Zabłocki zaprojektował rozległą kondygnację podziemną, w której znajdują się strefy dostaw, zaplecze magazynowe, infrastruktura kuchni oraz parking. W zakresie zrównoważonego rozwoju przewidziano podciśnieniowy system odwadniania dachów, podziemny zbiornik retencyjny oraz wykorzystanie wody opadowej do nawadniania zielonych dachów i ścian. Dzięki temu projekt realnie ogranicza efekt miejskiej wyspy ciepła.
Koncepcja Damiana Zabłockiego to propozycja, która łączy pamięć o dawnym „Różycu” z potrzebami współczesnej Pragi. Nie próbuje rekonstruować przeszłości, lecz wydobywa z niej wartości, które mogą stać się fundamentem nowej, wielofunkcyjnej przestrzeni. To wizja bazaru, który nie jest skansenem ani komercyjną galerią, lecz żywym, otwartym kwartałem miejskim – miejscem, które może ponownie pełnić ważną rolę w strukturze Warszawy.
PS sprawdź też inny projekt autorstwa Damiana Zabłockiego, który opisywaliśmy tutaj:
projekt: Damian Zabłocki
Czytaj też: Warszawa | Miasto | Place, Skwery, Parki | Elewacja | Urbanistyka | whiteMAD na Instagramie
