To najstarsza murowana kamienica przy ulicy Bródnowskiej w Warszawie. Decyzją Marcina Dawidowicza, Mazowieckiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, do rejestru zabytków nieruchomych została wpisana kamienica z oficynami bocznymi oraz budynek dawnej stróżówki przy ulicy Bródnowskiej 14 w Warszawie. To unikatowy przykład najstarszej murowanej zabudowy wzniesionej na tym odcinku Pragi na początku XX wieku, który przez ponad sto lat zachował ślady swojej pierwotnej świetności.
Kamienica powstała w czasie, gdy Nowa Praga, dołączona do Warszawy na przełomie XIX i XX wieku, przeżywała dynamiczny rozwój. W otoczeniu drewnianych chałup i murowanych fabryk wzniesiona przy Bródnowskiej budowla od razu wyróżniała się zwartą formą i solidnym materiałem. Usytuowana nie przy głównej linii zabudowy, lecz w głębi posesji, zyskała charakter enklawy elegancji – zwłaszcza dzięki parterowemu budynkowi stróżówki, służącemu pierwotnie jako punkt kontaktu z ulicą.
Przedmiotowa kamienica z oficynami bocznymi oraz budynek dawnej stróżówki jest przykładem najstarszej murowanej zabudowy wzniesionej przy ul. Bródnowskiej na początku XX w. […] Wartość historyczna kamienicy wynika ze związku z rodziną Blumtryttów, właścicieli Fabryki Wyrobów Pończoszniczo-Dzianych w Warszawie – czytamy w uzasadnieniu decyzji. Rzeczywiście, nazwisko Blumtryttów na trwałe wpisało się w dzieje tego budynku, wpływając zarówno na jej wzniesienie, jak i kilkudziesięcioletnią historię przemysłową.
Artystyczna wartość kamienicy objawia się w zachowanych fragmentach dekoracji elewacji. Dolna kondygnacja zdobiona jest boniowaniem podkreślającym masywność, nad nią widnieją balkony i nisze z figurami świętych, a bogata ornamentyka sięga wyższych pięter i ścian od strony podwórka. Ta subtelna gra światła i cienia stanowi doskonały przykład klasycyzującej stylistyki mieszczańskiej z początku XX wieku. Równie imponujący jest program ikonograficzny klatki schodowej – idylliczny plafon z pejzażem oraz medaliony z płaskorzeźbionymi aniołami opiekującymi się dziećmi.
Szczególną uwagę zwraca wnętrze mieszkania na drugiej kondygnacji, w którym zachowały się rozbudowane listwy przysufitowe, rozetki, taflowy parkiet oraz monumentalny piec kaflowy z płaskorzeźbioną sceną postaciową. Kontrastuje z nim prostota i surowość oficyn bocznych, przeznaczonych na wynajem – jednobiegowe, drewniane klatki schodowe i czytelny układ funkcjonalny podkreślają służący codziennym potrzebom charakter tych przestrzeni.
Historia kamienicy zaczyna się jeszcze przed 1903 rokiem, kiedy to Konstanty i Urszula z Łapińskich Blumtryttowie zakupili nieruchomość przy Bródnowskiej. Choć autor projektu pozostaje nieznany, niezwłocznie po nabyciu parceli wzniesiono murowany budynek z dwoma oficynami oraz parterową stróżówką przy ulicy. Przyjęta koncepcja architektoniczna łączyła reprezentacyjny front z funkcjonalnymi zapleczami gospodarczymi.
Konstanty Blumtrytt (1868–1932) był właścicielem Zakładu Pończoszniczego działającego od 1890 roku oraz udziałowcem spółki Towarzystwo Włókno. W 1908 roku kamienicę wylicytował Iwan Kuchar, aby w 1919 roku Blumtryttowie odkupić ją ponownie. Kolejną odsłoną przedwojennej historii był rok 1939 – wówczas właścicielami kamienicy zostali małżeństwo Zofia z domu Kowerska oraz Antoni Rząd, bankowiec i członek zarządu Banku Towarzystw Spółdzielczych. Plany wzniesienia czteropiętrowego budynku frontowego nad dawną stróżówką nie doczekały realizacji, a sprzedaż dokonana w 1941 roku przypieczętowała ten etap dziejów kamienicy.
Podczas II wojny światowej obiekt uniknął poważnych zniszczeń. Po 1945 roku przeszedł na własność Skarbu Państwa. Przed 1976 rokiem usunięto płyty balkonowe na pierwszym piętrze, zachowując jednak fragmenty oryginalnej balustrady, a przed 2008 rokiem zburzono garaż stróżówki wraz z murowanym ogrodzeniem. W latach 90. XX wieku część terenu zielonego zastąpił parterowy budynek gospodarczy z komórkami lokatorskimi.
Wpis do rejestru zabytków stanowi nie tylko formalne uznanie unikalnej wartości historycznej i artystycznej kamienicy, lecz także punkt wyjścia do prac konserwatorskich zabezpieczających jej losy. Dzięki decyzji Mazowieckiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków zyskuje ona szansę na przywrócenie utraconych detali oraz historycznego blasku. Jednocześnie staje się symbolem przemian Pragi Północ – świadectwem przeszłości, której ślady nadal odbijają się w murach jednej z najbardziej reprezentacyjnych nieruchomości tej dzielnicy.
źródło: Mazowiecki Wojewódzki Konserwator Zabytków
zdjęcia: WUOZ w Warszawie
Czytaj też: Kamienica | Warszawa | Wnętrza | Zabytek | Wnętrza | Detal | whiteMAD na Instagramie
