Warszawska dzielnica Praga-Północ posiadała przed laty swój własny ośrodek filmowy, który był dla wielu okolicznych mieszkańców pierwszym miejscem kontaktu z wielkim ekranem. Dawne kino „Praha” przy Jagiellońskiej 24/26 odegrało wyjątkową rolę w życiu dzielnicy, a kiedy przestało już być funkcjonalne, zostało wyburzone. Po 50 latach działalności na jego miejscu pojawił się współczesny kompleks z trzysalowym kinem cyfrowym, przypominający jednak o swoim kultowym poprzedniku.
Kino „Praha” – początki i jego rola
„Praha” powstała w latach 1948-1950 jako wielka powojenna inwestycja, która miała zapewnić mieszkańcom prawobrzeżnej Warszawy dostęp do filmowego repertuaru bez konieczności podróży do centrum. Kino funkcjonowało jako lokalny punkt spotkań oraz ośrodek kulturalnego życia. Premiery, przeglądy tematyczne i artystyczne wydarzenia przyciągały szeroką publiczność. W epoce przed popularyzacją galerii handlowych i dużych multipleksów, obiekt pełnił rolę miejsca dostępnego dla wszystkich. Mieszkańcy zapamiętali je jako punkt związany z emocjami, przyzwyczajeniami i lokalną tożsamością.
Architektura i układ budynku
Projekt gmachu przygotowali Jan Bogusławski i Józef Łowiński. Ze względu na niestabilny grunt posadowiono go na systemie przegubów, co wyróżniało obiekt wśród powojennych realizacji stolicy. Dwupoziomowa sala mieściła 580 widzów, a wejście do budynku umieszczono od strony dawnej ulicy Karola Wójcika. Boczne ściany wypełniono imponujących rozmiarów przeszkleniami i wygiętym ku zewnątrz wykuszem. Jego formę uzupełniono reliefami przedstawiającymi postacie robotnic i robotników. W pobliżu funkcjonował też lokal gastronomiczny i kasa biletowa. Korytarz, foyer, schody oraz pochylnia prowadząca na balkon tworzyły prosty i funkcjonalny układ. We wnętrzu znalazły się płaskorzeźby, plafony i żyrandole autorstwa Stanisława Sikory, nadające przestrzeni bardzo elegancki estetyczny klimat.
Koniec działalności kultowej placówki
Budynek służył mieszkańcom Pragi przez ponad pół wieku. Najlepsze czasy przeżywał w latach 70. i wczesnych 80., należąc do czterech premierowych kin w Warszawie. Niestety, z biegiem lat przestał być funkcjonalny i stracił na znaczeniu. Kres działalności kina „Praha” przyszedł w 2005 roku, a jego oficjalnym powodem była nierentowność. W celu ochrony cennego budynku planowano wpisać go do rejestru zabytków, jednak finalnie do tego nie doszło. Spółka Max Film, będąca właścicielem terenu, wybrała wariant zakładający rozbiórkę i budowę nowego kompleksu. W ten sposób z krajobrazu prawobrzeżnej części Warszawy zniknęło kultowe kino, z którym wiązała się cała masa wspomnień mieszkańców. Zdecydowano się jednak ocalić rzeźby zdobiące „Prahę” i wkomponować je w nową inwestycję, co miało stworzyć pewien rodzaj ciągłości pamięci o obiekcie.
Następca: Nove Kino Praha
W 2007 roku otwarto w tym miejscu nowo wybudowane Nove Kino Praha – pierwsze w pełni cyfrowe kino w Polsce. W budynku zaprojektowanym przez zespół architektów: Krzysztof Tyszkiewicz, Sławomir Stankiewicz i Michał Adamczyk, znalazły się trzy sale dla 555 widzów, przystosowane również do organizowania konferencji i koncertów. Najbardziej charakterystycznym wyróżnikiem nowej architektury stało się 12 płaskorzeźb portretujących polskich aktorów. Dzieła projektu Jerzego Dobczańskiego wykonał Piotr Banasik. Wnętrza gmachu ozdobiono natomiast czarno-białymi fotografiami aktorów oraz kilkoma wspomnianymi już płaskorzeźbami zachowanymi z dawnego budynku. Program funkcjonalny nowego kompleksu opracowano tak, by działalność usługowa i biurowa uzupełniała działalność kinową. Po różnych zmianach organizacyjnych oraz społecznych protestach kino funkcjonowało tutaj do 2019 roku. Ostatecznie jego przestrzeń przejął Mazowiecki Teatr Muzyczny im. Jana Kiepury.
Kino „Praha” i pamięć miejsca
Dawne kino „Praha” ma dla wielu mieszkańców nadal emocjonalne znaczenie, pomimo jego fizycznego braku w przestrzeni dzielnicy. Ta ponadczasowa wartość wynika z pamięci o wydarzeniach, dawnych seansach i nieformalnych spotkaniach z przyjaciółmi i bliskimi. Obiekt był ważnym punktem Pragi i jej bijącym sercem. Następca kultowego kina nie powtórzył tej funkcji w równym stopniu, jednak wniósł do dzielnicy nową formę kultury, co zostało docenione i rozpoczęło nowy rozdział historii.
Źródło: warszawa.fandom.com, mteatr.pl
Czytaj też: Architektura w Polsce | Socrealizm | Ciekawostki | Historia | Warszawa
Widok na kino „Praha” w 1954 roku i obecnie. Źródło: NAC – Narodowe Archiwum Cyfrowe i Adrian Grycuk, CC BY-SA 3.0 PL, via Wikimedia Commons
