Krucza 3

Krucza 3 w Warszawie – samotna pamiątka po dawnej wielkomiejskiej zabudowie ulicy

Kamienica stojąca samotnie pod adresem Krucza 3 w Warszawie jest jedynym reliktem dawnej dziewiętnastowiecznej zabudowy tej części stolicy. Choć dziś zupełnie nie przypomina samej siebie sprzed dziesiątek lat, to i tak warto poświęcić jej uwagę jako unikalnej historycznej pamiątce.

Kamienica wraz z oficynami powstała w latach 1882-1883 dla Jakuba Zaleskiego. Był to czterokondygnacyjny budynek o dziewięcioosiowej fasadzie frontowej. Jej twórca nadał całości neorenesansowy wygląd, popularny w budownictwie warszawskim pod koniec XIX wieku. W centralnej osi znajdował się zdobiony przejazd bramny prowadzący na podwórze otoczone oficynami. Do budynku frotowego prowadziły wejścia w przejeździe, a do oficyn w podwórzu.


Podczas II wojny światowej kamienica szczęśliwie uniknęła poważnych zniszczeń oraz przetrwała powojenne, masowe wyburzenia przy ulicy Kruczej. Biuro Odbudowy Stolicy zakwalifikowało ją jako nadającą się do remontu i zamieszkania. W 1949 roku przeprowadzono modernizację nieruchomości, a właściwie jej dewastację. Usunięto wówczas cały neorenesansowy wystrój razem z tynkami. Od tamtej pory efektowna fasada stała się niemal zupełnie płaską ceglaną ścianą.

Krucza 3 w 1938 i 2024. Źródło: Archiwum Państwowe w Warszawie i whiteMAD/Mateusz Markowski

Do dziś przetrwały jedynie resztki balkonów, fragmenty gzymsów i pilastrów ryzalitu, kawałek boniowania a także cegły stanowiące niegdyś podbudowę rustyki parteru. We wnętrzach natomiast zachowało się wiele ciekawych detali, wśród których wymienić warto piece kaflowe, parkiety i posadzki, stolarkę drzwiową oraz schody z balustradami.

Kamienica Jakuba Zaleskiego jest dziś opuszczona i zabezpieczona przed dalszą dewastacją. Została wpisana w 2012 roku na listę zabytków przez Mazowieckiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, co być może będzie jej gwarancją na ratunek z ruiny i drugie życie.

Źródło: polskaniezwykla.pl, warszawa1939.pl

Czytaj też: Kamienica | Warszawa | Architektura w Polsce | Ciekawostki | whiteMAD na Instagramie

Najpopularniejsze

najczęściej czytane artykuły