Most św. Jana w Lądku-Zdroju od wieków stanowi ikonę miasta. Po powodzi z 2024 roku jego poważne uszkodzenia stały się smutnym ale wymownym symbolem strat poniesionych przez region. Wraz częścią konstrukcji przepadła także barokowa figura św. Jana Nepomucena, a jej odnalezienie stało się sprawą, w którą zaangażowali się mieszkańcy, lokalne stowarzyszenia i pasjonaci historii. Jednocześnie trwa właśnie odbudowa mostu, wspierana przez rządowe środki i programy ochrony zabytków.
Odbudowa mostu św. Jana w Lądku-Zdroju
Most został zabezpieczony krótko po powodzi, a odbudowę powierzono firmie Monumentum. Władze gminy ustaliły, że prace mają zakończyć się do końca bieżącego roku. Równolegle miasto korzysta z szerokiej pomocy rządu, która obejmuje różne części regionu dotkniętego zniszczeniami z 2024 roku. Lądek-Zdrój otrzymał wsparcie z puli Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego przeznaczonej na ratowanie zabytków uszkodzonych przez żywioł. Z tej puli finansowane będą zarówno działania przy moście, jak i renowacje innych lądeckich obiektów. Osobnym strumieniem są pieniądze przyznane dolnośląskim samorządom na naprawę dróg i przepraw mostowych. W połowie 2025 roku zaktualizowano dokumentację przetargową związaną z rekonstrukcją mostu. Potwierdziło to, że procedury administracyjne postępują, a prace są realizowane zgodnie z ustalonym harmonogramem.
Most św. Jana w Lądku-Zdroju – tło historyczne
Most powstał w 1565 roku. Wzniesiono go z łamanego kamienia, a według przekazów użyto spoiwa na bazie wapna i białek kurzych jaj. Konstrukcja budowli była niejednokrotnie poddawana renowacjom i naprawom po wcześniejszych wezbraniach rzeki. Trwałość przeprawy wynika z jej osadzenia na skalnej ostrodze zwężającej koryto rzeki. Po modernizacjach w XVIII i XIX wieku most stał się jednym z najważniejszych obiektów w centrum Lądka-Zdroju. W 1971 roku wpisano go do rejestru zabytków.
Figura św. Jana Nepomucena
Rzeźba wykonana przez Davida Tautza należała do najstarszych tego typu przedstawień na Śląsku. Święty został ukazany w stroju kanonika, z biretem i aureolą. Figura była nieodłącznym elementem mostu od 1709 roku. Ostatnia renowacja przeprowadzona w 2013 roku pozwoliła odnowić złocenia i usunąć zabrudzenia z cokołu. Inskrypcje w języku łacińskim umieszczone na postumencie zawierały chronostych wskazujący datę ustawienia rzeźby. Kolejne remonty odnotowywano w inskrypcjach na bocznych ścianach. Informacje te pozostawały ważnym źródłem wiedzy o historii zabytku.
Powódź w 2024 roku
Powódź z września 2024 roku uszkodziła zaporę w Stroniu Śląskim, co doprowadziło do silnej i niszczycielskiej fali powodziowej. Woda naruszyła część konstrukcji mostu i porwała figurę wraz z podstawą. Dla mieszkańców była to bolesna strata, ponieważ obiekt od dawna budował poczucie lokalnej tożsamości. Po ustąpieniu wody rozpoczęto przeszukiwanie koryta rzeki. Mieszkańcy czuwali przy jej brzegach, obserwując prace prowadzone z użyciem ciężkiego sprzętu. Zmiany w krajobrazie miasta były na tyle dotkliwe, że niektórych miejsc nie dało się rozpoznać, a część przedsiębiorców nie wznowiła działalności nawet wiele miesięcy po powodzi.
Most św. Jana w 2016 i 2024 roku. Fot. Jacek Halicki/Wikimedia Commons
Odkrycia w korycie rzeki Białej Lądeckiej
Pojawiło się jednak światełko w tunelu. W marcu 2025 roku odnaleziono fragment płyty będącej podstawą figury. Znajdował się on około 150 metrów od mostu. Odkrycia dokonano podczas prac porządkowych prowadzonych pod nadzorem archeologa. Znaleziony element wzbudził nadzieję, że pozostałe części rzeźby mogą znajdować się w pobliżu. Członkowie Lądeckiego Towarzystwa Historyczno-Eksploracyjnego podkreślali, że odnaleziony fragment waży mniej niż pozostałe elementy figury, co może oznaczać, że główna część rzeźby nie popłynęła daleko.
Znaczenie Nepomucena i odbudowa mostu
Mieszkańcy traktują figurę jako część zbiorowej pamięci. Dla wielu z nich była stałym punktem orientacyjnym i elementem krajobrazu, z którym żyli od dzieciństwa, dlatego powinna powrócić na swoje miejsce – w oryginalnej formie lub jako wierna kopia. Odbudowa mostu jest częścią większego programu naprawczego prowadzonego na Dolnym Śląsku. Wsparcie finansowe obejmuje także inne zabytki Lądka-Zdroju oraz infrastrukturę drogową w okolicy. Dzięki temu prace przy moście prowadzone są równolegle z działaniami na rzecz ożywienia przestrzeni miasta, która bardzo ucierpiała w wyniku powodzi.
Źródło: radiowroclaw.pl
Zobacz również: Ciekawostki | Architektura w Polsce | Zabytek | Historia | Rzeźba
