Włoski modernizm lat 20. i 30. XX wieku wprowadził do architektury nowe spojrzenie na funkcjonalność, estetykę i relacje z otoczeniem. Budynki powstające w tym okresie cechowała elegancja, prostota i umiejętne wykorzystanie nowoczesnych materiałów. Jednym z najciekawszych przykładów tego nurtu jest lotnisko Giovanni Nicelli w Wenecji, które do dziś zachwyca stylem i niesamowicie bogatą historią.
Początki lotnictwa na Lido w Wenecji
Pierwszy lot nad Wenecją odbył się w 1911 roku, kiedy Alessandro Umberto Cagno przeleciał nad bazyliką św. Marka. Kilka lat później, w czasie I wojny światowej, teren Forte San Nicolò na Lido stał się tymczasowym lotniskiem wykorzystywanym do obrony miasta. Startowały stąd francuskie eskadry, a Gabriele D’Annunzio utworzył tutaj bazę Pierwszej Morskiej Eskadry Torped Powietrznych. Po wojnie zaczęto dostrzegać potencjał tego miejsca. Położenie w otoczeniu XVI-wiecznego fortu sprzyjało przekształceniu bazy w regularne lotnisko, które mogło obsługiwać rosnący ruch pasażerski.

Narodziny lotniska Nicelli
W 1926 roku inżynier Renato Morandi przygotował projekt nowego portu lotniczego. W tym samym roku lotnisko zostało otwarte dla lotnictwa cywilnego i szybko zyskało pozycję jednego z najważniejszych w całych Włoszech. Operowała stąd linia Transadriatica, która później zmieniła nazwę na Ala Littoria, a po wojnie stała się Alitalią. Regularne połączenia łączyły Wenecję z Wiedniem, a także z mniejszymi miastami w basenie Adriatyku. Uroczyste otwarcie dworca pasażerskiego odbyło się w 1935 roku. Budynek, zaprojektowany przez Mario Emmera, uchodził za najnowocześniejszy w kraju. Każdy jego element, od architektury po wyposażenie wnętrz, był opracowany z największą starannością. Ściany ozdobiono malowidłami futurysty Tato, które nawiązywały do tematyki lotniczej. Nicelli szybko stało się symbolem włoskiej nowoczesności. To właśnie na tym lotnisku pierwszy raz w histori spotkali się oko w oko Hitler z Mussolinim.
Lotnisko Giovanni Nicelli w Wenecji – wojenne i powojenne losy
Po upadku reżimu Mussoliniego lotnisko zostało zajęte przez wojska niemieckie. Część wyposażenia uległa zniszczeniu, jednak dzięki odwadze pracowników pas startowy udało się uratować przed wysadzeniem, a tym samym paraliżem całego kompleksu. Po wojnie port lotniczy służył Brytyjczykom i Amerykanom jako baza komunikacyjna aż do 1946 roku. W kolejnych dekadach jego znaczenie zaczęło jednak maleć. W latach 50. i 60. Nicelli stopniowo ustępowało miejsca nowemu lotnisku w Tesserze, które przejęło ruch pasażerski i komercyjny. Wenecki port pozostał wówczas w gestii wojska oraz organizacji lotniczych, stając się miejscem szkolenia pilotów i spadochroniarzy. Chociaż budynki i infrastruktura podupadały, port nigdy nie został całkowicie zamknięty.

Ocalenie i odrodzenie
Pod koniec XX wieku pojawiła się inicjatywa przywrócenia lotnisku dawnej świetności. W 1998 roku rozpoczęto szeroko zakrojone prace renowacyjne, które trwały niemal dekadę. Ich celem było zachowanie modernistycznego charakteru budynku terminalu i przywrócenie mu elegancji z lat 30. Odtworzono zatem wnętrza i tarasy, natomiast zaginione dzieła Tato powróciły w formie replik. W 2007 roku oficjalnie zakończono prace renowacyjne, a lotnisko zaczęło ponownie funkcjonować, teraz jako przestrzeń łącząca lotnictwo i kulturę. Dziś obiekt jest wykorzystywany do obsługi prywatnych lotów oraz organizacji wydarzeń artystycznych i towarzyskich. Jego ogrody i wnętrza służą jako sceneria dla wystaw, bankietów i zdjęć filmowych.
Współczesne znaczenie Nicelli
Obecnie są realizowane kolejne projekty, które mają przekształcić Nicelli w nowoczesny prywatny węzeł lotniczy. Port zachowuje przy tym swój historyczny charakter, co czyni go wyjątkowym na tle współczesnych kompleksów. W 2014 roku BBC uznało go za jedno z dziesięciu najpiękniejszych lotnisk świata. Dla Wenecji i jej mieszkańców jest to przede wszystkim żywy pomnik tutejszego modernizmu, świadectwo historii lotnictwa i miejsce, które wciąż przyciąga odwiedzających swoim niezwykłym klimatem pełnym wspaniałej podniebnej historii.
Źródło: aeroportonicelli.com, visitlido.it
Czytaj też: Architektura | Elewacja | Modernizm | Urbanistyka | Historia | Ciekawostki | Włochy



