Dzięki rozbudowie lotnisko w Wilnie będzie mogło obsługiwać dwa razy więcej pasażerów. Projekt nowego terminalu przylotów przygotowali architekci z pracowni Zaha Hadid Architects. Koncepcja kładzie nacisk na minimalizm i jednocześnie stara się podkreślać unikalną tożsamość regionu. Litwini mają nadzieję, że nowoczesny obiekt stanie się architektoniczną wizytówką i będzie kreować pierwsze wrażenie przylatujących tu osób.
Lotnisko w Wilnie (Vilniaus oro uostas) ma historię sięgającą czasów międzywojennych. Zostało zbudowane w 1932 roku, kiedy miasto znajdowało się w granicach Polski. Oficjalne otwarcie miało miejsce 17 sierpnia 1932 roku, a wydarzeniu temu towarzyszyła uroczysta inauguracja z udziałem najwyższych polskich władz, w tym prezydenta Ignacego Mościckiego i premiera Aleksandra Prystora. Pierwsze połączenie lotnicze, które obsługiwało to lotnisko, prowadziło z Warszawy przez Wilno do Rygi i Tallina. Była to trasa międzynarodowa, obsługiwana przez Polskie Linie Lotnicze LOT. Samolotem obsługującym tę linię był trójmotorowy Fokker F.VII/3M, zmontowany w lubelskiej wytwórni Plage i Laśkiewicz. W latach 50. rozbudowano infrastrukturę, w tym charakterystyczny terminal ozdobiony socrealistycznymi motywami. Po odzyskaniu przez Litwę niepodległości, port lotniczy w Wilnie zyskał status międzynarodowego i przeszedł szereg modernizacji, w tym rozbudowę terminala w 2007 roku, dostosowanego do standardów strefy Schengen. Projekt kolejnej rozbudowy ma znacznie usprawnić przepustowość portu.
Lotnisko w Wilnie obecnie wyróżnia historyczna zabudowa, która będzie zachowana i połączona z nowym terminalem:
Pasażer w centrum uwagi
Architekci ZHA sięgnęli do bogatego dziedzictwa kulturowego Litwy, by nadać terminalowi wyrazisty charakter. Bazą całości jest motyw geometrii – modułowa struktura oparta na rombie i trójkącie, istotnych formach w folklorze bałtyckim. Te same kształty przenikają wnętrza w formie plecionej, drewnianej konstrukcji dachu, inspirowanej tradycyjnymi „sodai” – wiszącymi ozdobami z plecionych źdźbeł zboża, symbolizującymi urodzaj i świętowanie.
„Projekt śmiało spogląda w przyszłość, zachowując szacunek dla miejsca i otoczenia,” podkreśla Laura Kairienė, szefowa Zarządu Miasta Wilna. Lekko oświetlone przez równo rozmieszczone świetliki wnętrza mają oddawać wrażenie przebywania wewnątrz ogromnej, plecionej ornamentyki.
Priorytetem inwestora była funkcjonalność i komfort podróżnych. Otwarte przestrzenie, doświetlone światłem dziennym, prowadzą pasażerów intuicyjnie od strefy odbioru bagażu przez punkty odpraw i usługi aż do wyjść na zewnątrz. Przestronny hall oraz czytelna komunikacja wizualna minimalizują stres towarzyszący podróży. Dzięki modułowej konstrukcji, terminal ma łatwo dostosować się do przyszłego wzrostu ruchu i nowych technologii lotniczych.
„Cieszę się, że dojrzałe, profesjonalne rozwiązanie architektoniczne zostało wybrane do projektu infrastruktury publicznej tej skali. To praca, która odważnie wkracza w przyszłość, ale zachowuje szacunek dla miejsca i środowiska. Wierzę, że nowy terminal nie tylko zapewni funkcjonalność i komfort pasażerów, ale stanie się również przykładem zrównoważonego, wysokiej jakości rozwoju architektonicznego Wilna” – komentuje Laura Kairienė, Główny Architekt Miasta Wilna.
Lotnisko w Wilnie obecnie:
„Nowy terminal to doskonała wizytówka dla odwiedzających Litwę,” mówi Simonas Bartkus, CEO Lithuanian Airports. „Łączy unikalne rozwiązania architektoniczne z najwyższą jakością obsługi.”
Połączenie z miastem i regionem
Terminal przylotów stanie się częścią rozbudowanego kompleksu Airport Plaza – wielomodowego węzła łączącego lotnisko z siecią drogowo-kolejową. W planach jest stacja kolejowa Rail Baltica (łącząca Warszawę z Kownem, Rygą i Tallinem oraz Wilnem), regionalne i podmiejskie linie kolejowe, autobusy, taksówki oraz trasy dla rowerzystów i pieszych. Dzięki temu podróżni z centrum Wilna dotrą na lotnisko w zaledwie kilkanaście minut, a lotnisko stanie się prawdziwym sercem transportowym regionu.
Jak duże jest lotnisko w Wilnie? W 2023 r. główny port lotniczy Litwy obsłużył 4,4 mln pasażerów. Dla porównania Port Lotniczy Poznań-Ławica w 2024 r. obsłużył 3,6 mln podróżnych, a największe w kraju lotnisko Chopina w Warszawie w 2024 r. obsłużyło 21 mln pasażerów.
Wizualizacja nowego terminala:
Ekologia
Lotnisko w Wilnie ma być przyjazne środowisku. Wykorzystuje rozwiązania pasywne: izolację termiczną z podwójną szybą, hybrydową wentylację i inteligentne systemy zarządzania przepływem powietrza, które uczą się przewidywać natężenie ruchu i optymalizować zużycie energii. Na dachu o powierzchni ponad 13 000 m kw. powstanie instalacja fotowoltaiczna, a systemy odzysku wód deszczowych i szarej wody posłużą do nawadniania zieleni i obsługi sanitariatów.
Lotnisko przyszłości
Nowy terminal jest kluczowym etapem 30-letniego planu rozwoju lotniska w Wilnie. Wraz z już ukończonym terminalem odlotów i przygotowywaną infrastrukturą pasażerską, powstanie tu wspólny kompleks, który przygotuje stolicę Litwy na wzrost ruchu. Dzięki bezpośrednim połączeniom z wieloma nowymi miejscami gospodarka kraju ma zyskać impuls do rozwoju, a Wilno umocnić swoją pozycję na mapie globalnej turystyki i biznesu.
Na początku 2027 r. planowane jest ogłoszenie wyboru wykonawcy budowy nowego terminalu. Póki co termin zakończenia prac nie jest znany.
źródło: Zaha Hadid Architects, www.lrytas.lt
Czytaj też: Wilno | Litwa | Modernizm | Zaha Hadid Architects | Polecane | whiteMAD na Instagramie
