Zakończyły się prace remontowe przy Mauzoleum na Majdanku, jednym z najważniejszych miejsc pamięci ofiar niemieckiego nazistowskiego obozu koncentracyjnego w Lublinie. Od 1 lipca 2025 roku obiekt jest znów otwarty dla publiczności. To pierwszy w historii kompleksowy remont tej budowli.
Zakres prac przy Mauzoleum i jego otoczeniu
Zakres robót objął zarówno sam pomnik, jak i jego otoczenie. Prace dotyczyły m.in. wymiany pokrycia dachu wraz ze szklanym świetlikiem, oczyszczenia i konserwacji betonowych powierzchni kopuły oraz fryzu, a także naprawy uszkodzonych elementów misy i skarp będących integralną częścią konstrukcji. Wymieniono instalację elektryczną i oświetlenie oraz wyremontowano place, schody i chodniki wokół Mauzoleum. W czasie prowadzonych działań zabezpieczono znajdujące się wewnątrz prochy ofiar, zebrane na terenie byłego obozu po jego likwidacji w 1944 roku. Koszt zakończonych niedawno prac wyniósł niemal 8,4 miliona złotych. Całość inwestycji została sfinansowana z budżetu Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
Mauzoleum jako element Pomnika Walki i Męczeństwa
Mauzoleum stanowi jeden z kluczowych elementów Pomnika Walki i Męczeństwa, który tworzy wspólnie z Pomnikiem-Bramą i Drogą Hołdu i Pamięci. Autorem całej kompozycji przestrzennej był Wiktor Tołkin, a projekt architektoniczny przygotował Janusz Dembek. Kompleks wzniesiono w 1969 roku. Jego centralnym punktem jest monumentalna kopuła o wysokości 14,5 metra i średnicy 35 metrów, wsparta na trzech podporach. Elewację zewnętrzną zdobią betonowe okładziny o abstrakcyjnych formach i miedziane poszycie. Na szczycie znajduje się świetlik, a nad głównym wejściem umieszczono cytat z wiersza „Requiem” Franciszka Fenikowskiego: „Los nasz dla was przestrogą”.
Symbolika i prochy ofiar
Pod kopułą znajduje się wyłożona sjenitem misa, w której spoczywa ziemia zmieszana z prochami więźniów. Pochodzi ona z kopca usypanego w 1947 roku. W późniejszych latach zabezpieczono ją specjalnym roztworem chemicznym, który zapobiegał erozji i porastaniu przez roślinność. Inspiracją dla formy Mauzoleum była słowiańska urna grobowa, co nadało całości symboliczny charakter przejścia między światem żywych a zmarłych.
Uroczystość odsłonięcia pomnika w 1969 roku
Uroczyste odsłonięcie pomnika miało miejsce 21 września 1969 roku. W wydarzeniu uczestniczyli przedstawiciele najwyższych władz państwowych, a liczba zgromadzonych osób sięgała około 100 tysięcy. Od tamtej pory Mauzoleum stało się jednym z najważniejszych punktów na mapie pamięci historycznej Polski i symbolem tragedii, jaka rozegrała się w czasie niemieckiej okupacji.
Tło historyczne powstania obozu
Niemiecki nazistowski obóz koncentracyjny na Majdanku powstał z rozkazu Heinricha Himmlera. Początkowo miał pomieścić od 25 do 50 tysięcy osób wykorzystywanych jako siła robocza. W 1943 roku został przekształcony w Konzentrationslager Lublin. Więźniowie trafiający do obozu pochodzili z niemal 30 krajów, głównie z Polski, Związku Radzieckiego i Czechosłowacji. Spośród około 80 tysięcy ofiar najliczniejszą grupę stanowili Żydzi, których zginęło na Majdanku blisko 60 tysięcy.
Źródło: Państwowe Muzeum na Majdanku
Czytaj też:Renowacja | Muzeum | Historia | Rzeźba | Lublin | Architektura w Polsce | Beton
