Przebudowa zabytkowego budynku oraz zmiana dziedzińca urzędu miasta w przestrzeń publiczną przy Placu Kolegiackim w Poznaniu to projekt autorstwa pracowni architektonicznej Atelier Starzak Strebicki z Poznania. Metamorfoza Urzędu Miasta w Poznaniu robi wrażenie. Brawo! 

Zespół budynków dawnego klasztoru jezuitów, w którym mieści się obecnie Urząd Miasta Poznania, zaczął nabierać kształtu na początku XVII wieku, a ostatnie skrzydła klasztoru ukończono w drugiej połowie XIX wieku. W latach 1945-2010, głównie w czasach komunizmu oraz w pierwszych latach po upadku Muru Berlińskiego, w budynkach przeprowadzano jedynie pojedyncze i naglące prace remontowe i renowacyjne. Dopiero od 2014 roku zespół budynków zaczął otwierać się na mieszkańców miasta oraz turystów, wykorzystując w pełni ukryty potencjał istniejącej historycznej zabudowy.

Metamorfoza Urzędu Miasta w Poznaniu opiera się na stopniowej rewitalizacji kompleksu budynków Urzędu Miasta Poznania zlokalizowanych w historycznym centrum miasta przy placu Kolegiackim. Zapoczątkowany w 2015 roku proces przebudowy został przeprowadzony w kilku etapach. Pierwszym z nich było przekształcenie parkingu zajmującego przestrzeń dziedzińca Urzędu Miasta i stworzenie miejsca spotkań mieszkańców dzięki zaprojektowanemu w 2016 roku systemowi wielofunkcyjnych mebli miejskich (fazy 0-2). Kontynuacją projektu stał się projekt przebudowy zabytkowego Budynku C, który zamyka dziedziniec od strony północnej (faza 3). Budynek C, który wcześniej stanowił siedzibę Straży Miejskiej i pełnił głównie funkcje administracyjne, dzięki przebudowie zyskał szansę, aby otworzyć się na miasto oraz jego użytkowników: mieszkańców i turystów odwiedzających Poznań. W rezultacie zespół budynków urzędu otrzymał drugie życie: stał się otwartą, przyjazną dla wszystkich i wielofunkcyjną przestrzenią publiczną. 

Dzięki prostym interwencjom dokonanym w ramach pierwszych dwóch faz projektu dziedziniec Urzędu Miasta stał się miejscem publicznym o wielu obliczach. Plac został wyposażony w grupę drewnianych mebli miejskich odnoszących się do różnych potrzeb użytkowników. Podstawowe elementy zestawu mebli stanowią: dwie okrągłe duże ławki wokół istniejących klombów oraz czternaście mobilnych siedzisk i dwadzieścia całorocznych donic z zielenią. Mobilne siedziska można dostawiać do donic lub ustawiać w amfiteatralny układ – kształt koła z podium w jego centralnej części. Mogą one służyć także do leżenia lub siedzenia w układzie kaskadowym odpowiadającym schematowi widowni w teatrze.

Wychodząc naprzeciw potrzebom mieszkańców zarówno siedziska jak i donice można zaaranżować tak, aby stworzyć miejsce na letnie atrakcje kulturalne i tym samym ożywić przestrzeń. W zależności od konfiguracji elementów, przestrzeń może sprzyjać interakcjom między ludźmi i pełnić funkcję miejskiej agory albo stać się azylem dla osób potrzebujących odpoczynku od zgiełku miasta. W 2019 roku projekt został rozszerzony o dedykowany system wystawienniczy, który dzięki swojej mobilności oraz możliwości łączenia elementów, pozwala na aranżację wystaw na płycie dziedzińca w dowolnym układzie. Wszystkie elementy wyposażenia dziedzińca umieszczono pośród zasadzonych w donicach drzew, bylin i wysokich traw, co nadaje temu wnętrzu urbanistycznemu kameralny i intymny charakter. Szata roślinna została skomponowana w taki sposób, aby okres kwitnienia poszczególnych gatunków roślin występował o różnych porach roku. W rezultacie od początku maja, aż do końca października przestrzeń dziedzińca Urzędu Miasta jest wizualnie wzbogacona wielobarwną roślinnością, która jednocześnie zapewnia odrobinę cienia w tej często intensywnie nasłonecznionej przestrzeni.

Przebudowa zabytkowego Budynku C przy placu Kolegiackim stanowi kolejny element stopniowej rewitalizacji kompleksu budynków Urzędu Miasta. Ten historyczny budynek będący wschodnią częścią północnego skrzydła dawnego Kolegium Jezuickiego, domyka czworoboczny dziedziniec. Transformacja dziedzińca, jak również zbliżająca się renowacja placu Kolegiackiego uczyniły to skrzydło ważnym łącznikiem między tymi dwoma przestrzeniami publicznymi w historycznym centrum Poznania. Dzięki przebudowie, dotychczas niedostępne biura straży miejskiej ustąpiły miejsca wielofunkcyjnej przestrzeni publicznej na parterze i biurom Poznańskiej Lokalnej Organizacji Turystycznej (PLOT) na piętrze.

Główną ideą, jaka przyświecała zrealizowanemu projektowi, było otwarcie przestrzeni zabytkowego budynku i stworzenie miejsca spotkań dla mieszkańców i mieszkanek Poznania oraz odwiedzających miasto gości. Dzięki wyburzeniu ścian, dotychczasowy pofragmentowany układ pokoi i korytarzy zyskał bardziej publiczny i przestrzenny charakter. Wielofunkcyjna, otwarta przestrzeń parteru umożliwia organizowanie konsultacji społecznych, lecz przede wszystkim otwiera się na mieszkańców i turystów stając się miejscem spotkań i odpoczynku oraz obcowania z przestrzenią tego historycznego budynku. Biorąc pod uwagę założenia projektowania bez barier, w projekcie zapewniono dostęp dla osób z niepełnosprawnościami do wszystkich pomieszczeń publicznych. Zadbano również o to, by toalety dla osób niepełnosprawnych dostępne były na parterze, bezpośrednio od strony dziedzińca.

Ważnym elementem łączącym wnętrze budynku z przestrzenią dziedzińca są półokrągłe, stalowe drzwi, które po otwarciu umożliwiają przenikanie i wzajemne uzupełnianie się wnętrza i zewnętrza sprawiając, że granica między nimi staje się bardziej płynna i elastyczna. Dzięki temu przy sprzyjających warunkach atmosferycznych wszystkie drzwi parteru budynku mogą zostać otwarte i przestrzeń parteru budynku staje się przedłużeniem przestrzeni dziedzińca. Przebudowie uległa również piwnica, w której ulokowano szatnie i prysznice dla osób przyjeżdżających do pracy na rowerach oraz dodatkowe toalety, które mogą być wykorzystywane przez pracowników, jak i użytkowników kompleksu w ramach wydarzeń organizowanych na dziedzińcu. Dzięki wyburzeniom przestrzeń piętra, spełniająca funkcję biurową – siedziba Poznańskiej Lokalnej Organizacji Turystycznej zyskała na przestronności, zapewniając tym samym poprawę komfortu pracy. Wszystkie poziomy połączone zostały nową, wspólną, przestrzenną klatką schodową wykonaną z betonu wylewanego na miejscu. Zastąpiła ona dwie oddzielne klatki schodowe, czyniąc poruszanie się po budynku łatwiejszym i bardziej komfortowym.

Ze względu na zabytkowy charakter budynku (stanowiącego ostatni etap prowadzonej w latach 1748-1751 budowy nowego Kolegium) w realizacji projektu użyte zostały wyselekcjonowane, naturalne i szlachetne materiały, korespondujące z historyczną przeszłością tego miejsca. Korytarz i przestrzenie wspólne w piwnicy wykończono płytkami ceglanymi. W przestrzeni na parterze oraz przy aranżacji łazienek wykorzystano płytki kamionkowe, natomiast na piętrze zdecydowano się na położenie dębowej podłogi. Całość projektu uzupełniają meble pokryte fornirem dębowym. Modernizacji wymagała również infrastruktura techniczna. Zaprojektowany został nowy, kompleksowy system wentylacji mechanicznej wykorzystujący istniejące kanały kominowe. Natomiast w dobrze zaizolowanej podłodze poprowadzono instalację ogrzewania podłogowego.

Metamorfoza Urzędu Miasta w Poznaniu sprawiła, że przestrzeń stała się bardziej dostępna dla mieszkańców i turystów oraz lepiej zintegrowana. Przekształcony w przestrzeń publiczną dziedziniec zyskał nowy charakter i wraz z przylegającym do niego Budynkiem C umożliwiają zaistnienie nowych funkcji i scenariuszy używania. Przebudowa małych i ciasnych pokoi wnętrz Budynku C zaowocowała stworzeniem otwartych, jasnych i elastycznych przestrzeni, w ścisłej relacji z dziedzińcem oraz zapewniających komfort wszystkim użytkownikom.

Oficjalne otwarcie budynku zaplanowane było na 1 maja 2020, niestety wybuch pandemii COVID19 pokrzyżował te plany. Od marca parter Budynku C stanowił infrastrukturę pomocniczą w walce z koronawirusem, a na przełomie czerwca i lipca przestrzeń służyła jako siedziba jednostki odpowiedzialnej za organizację wyborów prezydenckich. Aktualnie budynek wykorzystywany jest jako przestrzeń Biura Obsługi Mieszkańców Wydziału Urbanistyki i Architektury oraz Biura Miejskiego Konserwatora Zabytków. Mamy nadzieję, że wkrótce będzie mogło rozpocząć się normalne funkcjonowanie budynku, wykorzystujące w pełni potencjał tej otwartej i dostępnej dla mieszkańców oraz turystów przestrzeni użyteczności publicznej.

Czytaj też: Polska | Poznań | Renowacja | Metamorfoza | Historia | Zabytek | Miasto |

 

Lokalizacja: Poznań, Polska
Rok: 2015-2020
Status: Zrealizowany
Program: Metamorfoza Urzędu Miasta w Poznaniu / Sala spotkań, informacja turystyczna, biura, toalety publiczne, przestrzenie gospodarcze, zestaw mebli miejskich na dziedziniec Urzędu Miasta (20 donic z drzewami i zielenią, 14 mobilnych siedzisk, 2 ławki wokół klombów, 10 stojaków reklamowych, poidełko, mgiełka, stacja naprawy rowerów)
Powierzchnia: wnętrza 505m2 ; dziedziniec 2300m2
Zespół: Jola Starzak, Dawid Strębicki, Bartosz Bisaga, Martyna Karnaś, Michał Motyl, Salvatore Davide La Manna, Luis Gómez Soriano, Maciej Polakowski, Agnieszka Kotschy / Atelier Starzak Strebicki z Poznania
Zdjęcia: Barbara Tamborska