Florian Stanisław Jesionowski (1926-2005) należał do pokolenia architektów, które po 1945 roku realnie kształtowało nowy obraz Opola. Absolwent Politechniki Gdańskiej, związany z miastem od połowy lat 50., miał duży wkład w jego dzisiejszy pejzaż. Jako architekt wojewódzki oraz wieloletni prezes opolskiego oddziału SARP, wywarł znaczący wpływ na kierunki rozwoju przestrzennego regionu. Jego realizacje obejmowały duże inwestycje, pomniki oraz elementy codziennej infrastruktury Opola.
Powojenna odbudowa Opola
Powojenna odbudowa Opola była przykrą koniecznością, gdyż zniszczenia miasta sięgały 60 procent, z największymi stratami w obrębie Śródmieścia, Starego Miasta, Placu Wolności oraz kwartałów położonych w sąsiedztwie Odry. Zrujnowany układ urbanistyczny wymagał rekonstrukcji, ale też zasadniczego przeorganizowania przestrzeni publicznych i sieci komunikacyjnej. W okresie po 1945 roku porządkowano place, poszerzano ulice i wprowadzano nowe elementy infrastruktury. Beton, oszczędna geometria i formy podporządkowane funkcji stały się podstawowymi narzędziami, a realizacje Jesionowskiego dobrze odpowiadały tej rzeczywistości. Skupiały w sobie pragmatyzm z wyczuciem miejskiej skali.
Florian Jesionowski i jego Amfiteatr Tysiąclecia
Najbardziej znanym dziełem architekta jest Amfiteatr Tysiąclecia na Ostrówku, budowany od końca lat 50. Obiekt wykorzystujący naturalne ukształtowanie terenu szybko zyskał rangę serca miejskiej kultury, kojarzonej z Krajowym Festiwalem Polskiej Piosenki. Pierwotna forma opierała się na otwartej widowni wkomponowanej w skarpę, z prostą sceną i oszczędną, modernistyczną konstrukcją podporządkowaną topografii wyspy. Przebudowa z lat 2009-2011 objęła niemal całość założenia Jesionowskiego, zmieniając m.in. układ widowni oraz wprowadzając zadaszenie. Te ingerencje znacząco wpłynęły na relację budynku z nadrzecznym krajobrazem.
„Grzybek” na Placu Wolności
W zupełnie innej skali niż amfiteatr powstała słynna wiata przystanku na Placu Wolności, zaprojektowana przez architekta w latach 60. Obiekt wybudowano jako autonomiczną, betonową formę opartą na jednym centralnym słupie, z którego wyrasta szeroko rozpostarty dach przypominający parasol lub kapelusz. Wyraźnie wysunięty obrys zadaszenia tworzy czytelną, wręcz rzeźbiarską figurę, dobrze znaną opolanom, ale nie tylko. Budowla należy bowiem do najciekawszych przykładów powojennej małej architektury w Polsce, gdzie prosta geometria i surowy materiał służyły funkcji, a jednocześnie budowały wyrazistą obecność w przestrzeni publicznej. „Grzybek” z Opola stanowi część większej grupy modernistycznych wiat i pawilonów z lat 60, dziś coraz częściej postrzeganych jako cenne świadectwa epoki i ważne elementy architektonicznego dziedzictwa kraju.
Florian Jesionowski i jego wkład w Opole
Poza najbardziej rozpoznawalnymi realizacjami Florian Jesionowski pozostawił w Opolu szereg mniejszych, lecz równie ważnych składników przestrzeni obecnego miasta. Należą do nich projekty obiektów małej architektury oraz detali na elewacjach budynków z lat 50. i 60., wyróżniające się dobrze przemyślaną kompozycją i odważniejszą kolorystyką. Przykładem jest opracowanie fasad bloków przy ul. Krakowskiej oraz osiedla „Centrum”. Architekt współtworzył również pomniki, jak chociażby Pomnik Bojownikom o Polskość Śląska Opolskiego (przy którym współpracował z Janem Borowczakiem), znany też jako „Opolska Nike”, a także przygotowywał koncepcje konkursowe, m.in. pawilonowy projekt muzeum-rezerwatu archeologicznego na Ostrówku. Jego dzieła współtworzą współczesną mozaikę krajobrazu Opola, miasta wielu stylów i bogatej, często trudnej historii.
Źródło: archimemory.pl, opole.pl
Czytaj też: Architekt | Urbanistyka | Modernizm | Historia | Ciekawostki | Architektura w Polsce
