Pomimo posiadania ogromnych zbiorów naukowych i silnych tradycji paleontologicznych, w Polsce nie doczekaliśmy się do tej pory nowoczesnego Muzeum Historii Naturalnej. Teraz Polska Akademia Nauk rozpoczęła prace, które mają doprowadzić do utworzenia takiej instytucji w Warszawie.
Brak Muzeum Historii Naturalnej w Polsce
W większości dużych europejskich państw muzea historii naturalnej od dawna należą do najważniejszych instytucji popularyzujących naukę. Placówki w Londynie, Paryżu czy Wiedniu każdego roku odwiedzają miliony osób. Tymczasem w Polsce przez lata brakowało podobnego miejsca, mimo że krajowe instytuty naukowe dysponują zbiorami o światowej randze. Wobec tego faktu prezydium Polskiej Akademii Nauk przyjęło uchwałę dotyczącą przygotowania koncepcji nowego muzeum w Warszawie. Funkcję pełnomocnika powierzono prof. Jarosławowi Stolarskiemu, dyrektorowi Instytutu Paleobiologii PAN i cenionemu paleontologowi. Naukowiec będzie odpowiadał za koordynację prac oraz kontakty z krajowymi i zagranicznymi partnerami.
9 mln eksponatów ukrytych w magazynach
Skala zbiorów znajdujących się w rękach PAN robi ogromne wrażenie. To ponad 9 mln przyrodniczych artefaktów przechowywanych dziś w różnych instytucjach, najczęściej poza zasięgiem odwiedzających. Wśród nich znajdują się największe na świecie kolekcje bursztynu i owadów zatopionych w żywicy, cenne zbiory paleozoicznych ryb oraz szczątki plejstoceńskich ssaków. Wybitnie ważne miejsce zajmuje kolekcja meteorytów znajdująca się w PAN Muzeum Ziemi. Z kolei Instytut Paleobiologii PAN posiada ponad milion okazów dokumentujących niemal pół miliarda lat historii życia. To właśnie te zasoby mają stać się fundamentem przyszłej ekspozycji, która pozwoli publiczności zobaczyć obiekty znane dotąd głównie badaczom.
Dinozaury z pustyni Gobi i polscy naukowcy
Wokół projektu coraz częściej pojawia się także temat legendarnych polsko-mongolskich ekspedycji paleontologicznych z lat 60. i 70. XX wieku. Wyprawy organizowane na pustynię Gobi przyniosły odkrycia szkieletów dinozaurów oraz pradawnych ssaków, które odbiły się szerokim echem w międzynarodowym środowisku naukowym. Do historii przeszły fotografie polskich badaczy pracujących pośród mongolskich wydm i transportujących ogromne skamieniałości przez pustynię. Dla wielu paleontologów tamte ekspedycje stały się symbolem złotego okresu polskiej nauki. Teraz ich dorobek ma zostać szerzej przypomniany odwiedzającym warszawskie muzeum.
Muzeum Historii Naturalnej w Polsce – nowe centrum nauki i edukacji
Prace nad instytucją są prowadzone razem z jej promocją. Uruchomiono już stronę internetową projektu, a PAN organizuje Komitet Honorowy skupiający przedstawicieli nauki, kultury i życia publicznego. Zapowiedzi muzeum towarzyszy również wystawa „Śladami dinozaurów. Od Pustyni Gobi do Muzeum Historii Naturalnej”, prezentowana na dziedzińcu warszawskiego Pałacu Staszica. Nowa placówka ma opowiadać o ewolucji życia, zmianach klimatycznych i historii naszej planety w sposób atrakcyjny dla szerokiego grona odbiorców. Naukowcy zwracają uwagę, że zainteresowanie tematyką przyrodniczą stale rośnie, a polskie muzea są odwiedzane każdego roku dziesiątki milionów razy. Warszawa może więc wzbogacić się o instytucję, która przyciągnie pasjonatów nauki i historii naturalnej z całej Europy.
Gdzie mogłoby powstać Muzeum Historii Naturalnej?
Polska Akademia Nauk nie wskazała jeszcze konkretnej lokalizacji przyszłego Muzeum Historii Naturalnej. Wiadomo jednak, że instytucja ma działać w Warszawie. Wśród możliwych lokalizacji najczęściej pojawia się otoczenie obecnego Muzeum Ewolucji PAN w Pałacu Kultury i Nauki, gdzie od lat są prezentowane szkielety dinozaurów i eksponaty przywożone z polsko-mongolskich wypraw na pustynię Gobi. Opcją dla PKiN jest rejon Mokotowa, związany z działalnością instytutów naukowych i Muzeum Geologicznego Państwowego Instytutu Geologicznego. W dyskusjach przewija się także Cytadela Warszawska, która w ostatnich latach przeobraża się w duże zagłębie muzealne stolicy. Na razie jednak PAN nie ujawnia szczegółów dotyczących działki ani formy przyszłego gmachu.
Źródło: muzea.waw.pl, mhn.pan.pl
Czytaj też: Architektura w Polsce | Muzeum | Edukacja | Historia | Warszawa
