Wrocławski Trzonolinowiec to jeden z najbardziej nietypowych budynków mieszkalnych w Polsce i jeden z niewielu tego typu obiektów na świecie. Teraz unikatowy obiekt przejdzie kompleksową przebudowę. Miasto zdecydowało się wesprzeć inwestycję dotacją w wysokości 882 tysięcy złotych, co pozwoli na sfinansowanie niezbędnych prac budowlanych, restauratorskich i konserwatorskich, gdyż wieżowiec jest zabytkiem. Decyzja o remoncie została podyktowana pogarszającym się stanem technicznym konstrukcji.
Eksperymentalny projekt z lat 60.
Trzonolinowiec jest położony przy ul. Tadeusza Kościuszki 72-74, w pobliżu historycznego centrum Wrocławia. Budynek zrealizowano w latach 1961-1967 według projektu Jacka Burzyńskiego i Andrzeja Skorupy. Ich wieżowiec był jednym z najodważniejszych eksperymentów architektonicznych powojennej Polski. Wzniesiono go w oparciu o system linowy, w którym stropy są zawieszone na centralnym żelbetowym trzonie. To przykład radykalnego odejścia od tradycyjnych metod budowlanych. Kolejne kondygnacje były prefabrykowane i podnoszone hydraulicznie na odpowiednią wysokość, a następnie stabilizowane przez trzon, który stopniowo wydłużano. Innowacyjność projektu to także instalacje i materiały wykończeniowe. Budynek wyposażono w nietypowy system ogrzewania sufitowo-podłogowego, a jego elewację częściowo wykonano z tworzyw sztucznych. W 2023 roku Trzonolinowiec trafił do rejestru zabytków.
Niedoskonałości i przebudowa
Projekt Burzyńskiego i Skorupy imponował rozmachem, lecz w pełni nie uwzględniał specyfiki konstrukcji opartej na linach nośnych. Brak precyzyjnych obliczeń oraz ograniczone możliwości technologiczne lat 60. sprawiły, że podczas projektowania i budowy doszło do licznych błędów. Niedoszacowane zostały zarówno elementy konstrukcyjne, jak i wzajemne oddziaływania pomiędzy nimi. W rezultacie już kilka lat po ukończeniu budowy konieczna była pierwsza naprawa. Prace z lat 70. pozbawiły budynek pierwotnego charakteru i zmieniły znacząco jego wygląd, w tym pierwotny układ okien i przeszkleń oferujących panoramiczny widok na miasto.
Nowy projekt modernizacji
Po prawie 60 latach obiekt wymaga kolejnego, tym razem kapitalnego remontu. Jak wykazały niedawne ekspertyzy, materiały budowlane uległy znacznemu zużyciu, co stanowi zagrożenie dla mieszkańców bloku. Projekt jego przebudowy przygotowuje konsorcjum złożone z biura Szlachcic Architekci i firmy Stalbet. Zespół projektowy tworzą architekci Dorota Szlachcic i Maciej Dębski oraz konstruktor dr inż. Jacek Dudkiewicz. Prace projektowe trwają od listopada 2024 roku, a w międzyczasie uzyskano już zgodę konserwatora zabytków na planowane odstępstwa od oryginału. Kolejnym krokiem będzie uzyskanie pozwolenia na realizację robót budowlanych. Modernizacja ma na celu przywrócenie Trzonolinowcowi formy z lat 60. i jednoczesne dostosowanie go do współczesnych wymagań technicznych oraz potrzeb mieszkańców. Projekt zakłada m.in. rozbiórkę i ponowne wykonanie stropów nad piwnicą i ostatnią kondygnacją, wzmocnienie trzonu oraz dodanie nowych stalowych podpór w przyziemiu i piwnicach. Prace obejmą również remont lin nośnych i wymianę pokrycia elewacji, które obecnie zawiera szkodliwy azbest. W projekcie uwzględniono także powrót do oryginalnych detali, takich jak obrotowe względem pionowej osi okna, oraz dostosowanie budynku do potrzeb osób z niepełnosprawnościami poprzez montaż windy obsługującej wszystkie poziomy. Nad ostatnim piętrem ma natomiast powstać zielony dach, który stanie się symbolem przemiany samego budynku oraz jego otoczenia.
Blok obecnie i po renowacji. Fot. Google Maps i Szlachcic Architekci
Unikat na skalę światową
Wrocławski Trzonolinowiec ma szansę odzyskać swoją dawną rangę jako innowacyjny i szalenie nowoczesny projekt. Jego kiepski stan spowodował jednak, że na początku ubiegłego roku mieszkańcy dostali nakaz opuszczenia obiektu grożącego katastrofą budowlaną. Nadchodząca modernizacja spowoduje, że zamiast zniknąć z krajobrazu miasta, wieżowiec znów stanie się jednym z jego modernistycznych symboli. Inwestycja ma zakończyć się do 2027 roku.
Źródło: Szlachcic Architekci
Czytaj też: Wrocław | Modernizm | Architektura w Polsce | Ciekawostki | whiteMAD na Instagramie
