Neon „KSIĘGARNIA MDM” z 1976 r., zaprojektowany dla państwowego „Domu Książki” i przez lata oświetlający elewację przy ul. Pięknej 31/37, został decyzją Mazowieckiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków wpisany do rejestru zabytków. To jedno z najważniejszych zachowanych świadectw powojennej neonizacji Warszawy na obszarze MDM-u.
Decyzję o wpisie podjął Mazowiecki Wojewódzki Konserwator Zabytków Marcin Dawidowicz. Ochroną objęto neon „KSIĘGARNIA MDM”, pierwotnie zamontowany na fasadzie budynku mieszkalnego przy ul. Pięknej 31/37, na terenie Marszałkowskiej Dzielnicy Mieszkaniowej. Świetlny napis był głównym elementem reklamy księgarni działającej w przyziemiu od strony ul. Koszykowej i przez dekady stanowił charakterystyczny punkt odniesienia w tej części miasta.
Neon wykonano w 1976 r. dla Przedsiębiorstwa Państwowego „Dom Książki” według projektu inż. Jerzego Kakietka z Pracowni Projektów Reklam Neonowych Stołecznego Przedsiębiorstwa Instalacji Reklam Świetlnych. Napis „KSIĘGARNIA MDM” z rurek neonowych osadzono na literach blokowych z blachy, na tle rusztowej konstrukcji z kolejnych rurek. Front liter pomalowano na biało, boki na granatowo, tworząc spójną kompozycję typograficzno‑logotypową. W latach 80. i 90. skrzynki przemalowano na zielono, jednak układ i charakter napisu pozostały czytelne. Po obu stronach znajdowały się pierwotnie logotypy „Domu Książki”, prawdopodobnie zdemontowane po zakończeniu działalności przedsiębiorstwa w 1989 r.
W 2019 r., podczas remontu elewacji, neon został zdjęty i zdeponowany w pomieszczeniach Wspólnoty Mieszkaniowej. Właściciele zapowiadają, że po przeprowadzeniu prac konserwatorskich świetlny napis wróci na swoje miejsce nad witrynami księgarni. Oznacza to, że po latach przerwy historyczna reklama znów może stać się częścią nocnego pejzażu MDM-u, tym razem już jako prawnie chroniony zabytek.
W uzasadnieniu decyzji konserwator podkreślił, że neon wpisuje się w powojenną historię neonizacji Warszawy, prowadzonej planowo od lat 50. do 80. XX w. Chodziło o wprowadzenie reklam świetlnych wzdłuż głównych ulic i w ścisłym centrum, co miało nadać miastu nowoczesny charakter. Głównym wykonawcą była najpierw firma PUR „Reklama”, a następnie Stołeczne Przedsiębiorstwo Instalacji Reklam Świetlnych, które zrealizowało także neon księgarni przy Pięknej. Zmierzch tej techniki przyniósł kryzys gospodarczy lat 80., niedobory energii i brak środków na konserwację. Po 1989 r. wiele neonów zniknęło, uznawanych za zbędne relikty poprzedniego ustroju.
Konserwator zwrócił uwagę, że „KSIĘGARNIA MDM” ma szczególną wartość historyczną jako materialny ślad odgórnie planowanej neonizacji miast w czasach PRL. Kompozycja jest związana z historią budynku przy ul. Pięknej 31/37 oraz z nieprzerwaną działalnością księgarni w tym miejscu od 1952 r. Odnosi się także do funkcjonowania „Domu Książki”, głównego detalicznego dystrybutora książek w Polsce w latach 1950–1989, oraz do estetyki polskiej plastyki lat 70. XX w. Dodatkową wartością jest unikatowość obiektu – to jeden z nielicznych zachowanych oryginalnych neonów reklamowych z tego okresu w Warszawie.
W okolicy neonu księgarni znajdują się inne znane realizacje świetlne, w tym kultowa „Siatkarka” na placu Konstytucji 5, od lat kojarzona z MDM-em i jego powojenną architekturą. Wpis do rejestru zabytków zabezpiecza przyszłość neonu i potwierdza, że powojenne reklamy świetlne są dziś traktowane jako ważna część dziedzictwa Warszawy. Po planowanym ponownym montażu neon księgarni ma szansę znów rozbłysnąć nad Piękną i Koszykową – już nie jako zwykła reklama, lecz rozpoznawalny znak historii miasta.
fot. WUOZ w Warszawie
źródło: Mazowiecki Wojewódzki Konserwator Zabytków
Czytaj też: Neony | Warszawa | Zabytek | Detal | Polecane | whiteMAD na Instagramie
