Przy portugalskiej plaży Praia da Granja niedaleko Porto udało się uratować historyczny budynek z końca XIX wieku. Dawna Assembleia da Granja od wielu lat stała w zapomnieniu i popadała w coraz większą ruinę. Nowe życie nadała jej pracownia Lousinha Arquitectos. Dzisiaj obiekt służy jako budynek mieszkalny.
Historia portugalskich kurortów
Assembleia da Granja zajmuje cały kwartał zabudowy w centralnej części miasta Vila Nova de Gaia i powstała pod koniec XIX wieku, w okresie rozkwitu nadmorskich kurortów Portugalii. W tamtym czasie Granja przyciągała intelektualną i arystokratyczną elitę kraju. Bywali tutaj m.in. król Carlos I z królową Amélią, a także pisarze, w tym Eça de Queirós czy Camilo Castelo Branco. Atmosferę tego miejsca oddają słowa Ramalho Ortigão, który określił Granję jako „najświetniejszy i najczystszy nadmorski kurort w całym kraju”. Budynek Assembleia da Granja był jego częścią, przez co cieszył się ogromną popularnością i znacznym prestiżem.
Czym właściwie była Assembleia da Granja?
Aby zrozumieć znaczenie tego obiektu, trzeba spojrzeć na specyfikę epoki przełomu XIX i XX w. Assembleia da Granja funkcjonowała jako elitarne miejsce spotkań, porównywalne z klubami towarzyskimi znanymi z innych europejskich kurortów. Organizowano tutaj bale, koncerty i wydarzenia kulturalne, które nadawały rytm letniemu sezonowi nad Atlantykiem. Obiekt pełnił rolę centrum życia społecznego, miejsca wymiany idei i budowania relacji wśród najwyższych sfer, a jednocześnie umacniał pozycję miasteczka jako bardzo modnego kurortu.
Remont projektu Lousinha Arquitectos
Zmiany polityczne i ekonomiczne w kraju doprowadziły w drugiej połowie XX wieku do zamknięcia obiektu. Ponad 40 lat bez należytej opieki i remontów doprowadziło dawny, wspaniały kurortowy klub na skraj upadku i ruiny. Niestety, zniszczenia okazały się na tyle duże, że kiedy w końcu podjęto się zadania uratowania obiektu, rozbiórka okazała się nieunikniona. Architekci z pracowni Lousinha Arquitectos postanowili jednak zaznaczyć historię tego miejsca i wiernie odtworzyć najważniejsze elementy bryły. Szczególną uwagę poświęcili detalom, gdyż to one tworzą cały charakter obiektu. Kamienie z konstrukcji głównej elewacji budynku zostały oznaczone, rozebrane, a następnie ponownie złożone w pierwotnym układzie i kształcie. Ta operacja pozwoliła zachować oryginalne fragmenty dawnej Assembleia da Granja.
Stare i nowe w udanym dialogu
Odtworzony budynek funkcjonuje dzisiaj w połączeniu z nową częścią. Jej najbardziej wyrazistym elementem jest rzeźbiarski brise-soleil (fr. „łamacz słońca”), którego nieregularny rytm przywodzi na myśl gałęzie starych drzew otaczających posesję. Projekt od początku nie miał zamiaru zacierać granicy między nową a starą Assembleia da Granja. Wręcz przeciwnie, architekci zadbali o to, aby różnice były wyraźnie czytelne, wprowadzając do budynku warstwowość jego bogatej historii.
Assembleia da Granja – kompozycja budynku
Układ obiektu wyznacza oś biegnąca ze wschodu na zachód. Wskazuje ona kierunki poruszania się po budynku i prowadzi przez wewnętrzny dziedziniec, który przypomina klasztorny krużganek. To właśnie tam koncentrują się światło dzienne i naturalna wentylacja, docierając do części wspólnych oraz poszczególnych mieszkań. Dziedziniec jest niewidoczny dla postronnych osób z zewnątrz i ujawnia się dopiero po wejściu do wnętrza kwartału. Jego obecność zaskakuje, czyniąc wizytę w obiekcie ciekawą i zachęcającą do dalszej eksploracji.
Nowa funkcja w starych murach
W odtworzonym kompleksie dawnego pawilonu elitarnych spotkań znalazło się 14 mieszkań oraz dwa lokale usługowe. Zróżnicowane typologie oferują zarówno kompaktowe układy niewielkich kawalerek, jak i apartamenty z antresolami czy szerokimi tarasami skierowanymi na ocean. Podziemna kondygnacja zajmuje niemal całą działkę, a dzięki świetlikom i przeszklonym wejściom jest dobrze doświetlona.
Tył budynku przed i po przebudowie. Fot. Google Maps
Inwestycja pozwoliła domknąć pierzeję zabudowy wzdłuż tylnej uliczki, która posiadała lukę przez wiele lat. Obok obiektu powstała niedawno stacja kolejowa w ramach modernizacji całej sieci na wybrzeżu. Odnowiony zabytek znów tętni życiem i przypomina o wielkiej historii tego niepozornego miejsca.
Projekt: Lousinha Arquitectos
Lokalizacja: Praia da Granja, Vila Nova de Gaia, Portugalia
Powierzchnia: 3595 m kw.
Zdjęcia: Ivo Tavares Studio
Czytaj też: Architektura | Zabytek | Metamorfoza | Renowacja | Wnętrza | Portugalia
