Renowacja lokalu Caffè Nazionale we włoskim Arzignano, przeprowadzona według projektu studia AMAA, to przykład świadomego i wnikliwego podejścia do architektury, w którym przestrzeń publiczna, pamięć o miejscu i współczesna modernizacja tworzą złożoną kompozycję. Projekt stanowi rezultat półtorarocznej pracy, w trakcie której architekci nadali nowe życie historycznemu wnętrzu, zachowując jego cenną wielowarstwowość.
Powrót do miasta przez architekturę
Nowe Caffè Nazionale otwiera się na plac, płynnie łącząc wnętrze z przestrzenią publiczną poprzez kolumnadę XIX-wiecznego ratusza. Centralnym elementem założenia jest główna sala, która stanowi zbiór oryginalnych elementów oraz śladów współczesnych ingerencji. Całość aranżacji prowadzi wzrok ku wewnętrznemu dziedzińcowi zaprojektowanemu jako ogród brzóz. Przestrzeń kawiarni została ukształtowana wzdłuż osi przechodzącej przez cały lokal, co umożliwia płynne połączenie wnętrza z zewnętrzem i podkreśla wielowarstwowość projektu.
Caffè Nazionale jako architektoniczny teatr pamięci
Rozwiązania przestrzenne w Caffè Nazionale przywodzą na myśl teatralne scenografie. Oryginalne elementy wystroju kierują uwagę ku westybulowi i ogrodowi, tworząc sekwencję wizualnych kadrów. Jednym z najbardziej wyrazistych zabiegów jest ściana przypominająca kurtynę, wykonana z perforowanej stali nierdzewnej. Przezroczysty element umożliwia widok na arkady i ogród, a jego falista forma stanowi tło dla plakatów autorstwa Stefana Marxa, które przywołują stylistykę belle époque. Wnętrze uzupełniają kontrastujące materiały: mozaikowa posadzka zestawiona została z masywnym, drewnianym sufitem o odpowiednich parametrach akustycznych i oświetleniowych.
Elementy oryginalne i nowe
Do kawiarni wchodzi się przez drzwi wykonane z patynowanego żelaza, zaprojektowane jako jedyny nieprzezroczysty element od strony placu. Skrzydło z geometrycznym wzorem uzupełnia uchwyt z zielonego marmuru serpentynitowego, stworzony przez artystę Alessandra Nerettiego. Po lewej stronie od wejścia mieści się natomiast otwarta kuchnia, a nad nią umieszczono część restauracyjną. Po prawej stronie usytuowano zaś główne pomieszczenie, w którym dostrzegalne są elementy pochodzące z różnych faz historycznych brzebudów. Wszystkie te komponenty zorganizowano w sposób podkreślający wrażenie przejścia i płynności.
Przestrzeń Caffè Nazionale jako palimpsest
Projekt AMAA celowo pozostawił niektóre fragmenty w niedokończonym stanie. Odsłonięte powierzchnie, ukazujące ślady wcześniejszych przekształceń, wprowadzają do wnętrza wrażenie zawieszenia w czasie. Zamiast pieczołowitej rekonstrukcji, studio zdecydowało się na restaurację i konsolidację materiałów w ich istniejącym stanie, z uwzględnieniem śladów zużycia i upływu lat. Ta strategia uwypukla autentyczność miejsca i jego ciągłą ewolucję. Nowe przegrody i pomieszczenia techniczne zrealizowano zgodnie z zasadą przejrzystości procesu budowy. Zamiast ukrywać ich konstrukcję, podkreślono sposób wykonania i materiałowość poszczególnych elementów. Wnętrze umeblowano systemem drewnianych stołów i ławek zaprojektowanych wspólnie przez AMAA i Nerettiego. Ich forma nawiązuje do siedzisk nowojorskich metra oraz twórczości Donalda Judda.
Badania nad niedokończeniem i obrazem
Caffè Nazionale jest rozwinięciem refleksji AMAA nad pojęciem niedokończonego dzieła i dokumentowania procesu twórczego. Studio, pracując równolegle z modelem fizycznym i materiałami wizualnymi, traktuje obraz jako narzędzie do badania przestrzeni, a nie jej ilustrację. Ten sposób pracy rozwijany jest przez duet Marcella Galiotto i Alessandrę Rampazzo we współpracy z artystką Virną Rossetto.
Rozpoznawalność i międzynarodowe uznanie
Studio AMAA, ze swoimi biurami w Wenecji, Arzignano i Nowym Jorku, w ostatnich latach zdobyło uznanie zarówno we Włoszech, jak i poza ich granicami. Pracownia była jednym z uczestników głównej wystawy Biennale Architektury w Wenecji w Corderie dell’Arsenale. Marcowy numer portugalskiego magazynu AMAG poświęcono ich twórczości, obok innych młodych włoskich pracowni. Wiosną 2025 roku Galiotto i Rampazzo poprowadzą zaawansowane studio projektowe na Uniwersytecie Pensylwanii.
Nowe życie Caffè Nazionale
Renowacja Caffè Nazionale stanowi unikalny przykład na to, jak można twórczo przekształcić historyczne wnętrze, nie zatracając jego ducha. Projekt łączy dawne elementy z nowymi formami, pozostawiając miejsce dla wyobraźni i interpretacji. Dzięki temu zabiegowi lokal w centrum Arzignano zyskał nową funkcję i stał się przestrzenią, która jednocześnie opowiada o przeszłości, nie zamykając się na przyszłość.
Projekt: AMAA
Zespół projektowy: Marcello Galiotto, Francesca Fasiol, Eleonora Folli, Virna Rossetto
Lokalizacja: Arzignano (Vicenza), Włochy
Powierzchnia całkowita: 565 m kw.
Zakończenie prac: listopad 2024
Zdjęcia: Simone Bossi – www.simonebossi.it
Rory Gardiner – www.rory-gardiner.com
Mikael Olsson – www.mikaelolsson.se
Czytaj też: Restauracja | Włochy | Wnętrza | Renowacja | Detal | whiteMAD na Instagramie
