W miejscu obecnego gmachu Wydziału Inżynierii Lądowej Politechniki Warszawskiej może powstać nowoczesny naukowo-dydaktyczny ośrodek integrujący różne dziedziny związane z projektowaniem i kształtowaniem przestrzeni. Taką wizję przedstawia koncepcja Centrum Zintegrowanego Projektowania Środowiska Zbudowanego Politechniki Warszawskiej (CIDEB), opracowana jako głos w dyskusji o przyszłości uczelni oraz rozwoju Kampusu BIS.
Koncepcję przygotował zespół pod kierunkiem architektów: Piotra Bujaka, Rafała Bujnowskiego i Anny Tofiluk na prośbę dziekana Wydziału Inżynierii Lądowej Politechniki Warszawskiej, prof. dr hab. inż. Andrzeja Garbacza. Dokument powstał dzięki współpracy interdyscyplinarnego zespołu specjalistów oraz pracowników uczelni. Prace projektowe prowadzono również w porozumieniu z zespołem prof. Krystyny Solarek z Wydziału Architektury PW, odpowiedzialnym za opracowania dotyczące przekształceń przestrzeni otwartych kampusu. Autorzy podkreślają, że przedstawione opracowanie ma charakter koncepcyjny i nie podjęto dotychczas decyzji o jego realizacji. Projekt nie jest także związany z przygotowywanym obecnie przedsięwzięciem na podstawie umowy z miastem w ramach programu „Bezpieczny Kampus PW”.
Gmach CIDEB przy Alei Armii Ludowej
Zaprezentowana koncepcja zakłada powstanie nowego obiektu w miejscu obecnego gmachu Wydziału Inżynierii Lądowej przy Alei Armii Ludowej. Ten został zaprojektowany w 1969 roku przez architektki Adriannę Kłosińską i Wiesławę Stopnicką z Warszawskiego Biura Projektów Budownictwa Ogólnego. Jego budowę zrealizowano w latach 1970-1976. Prosta, modernistyczna bryła została ukształtowana za pomocą zestawienia poziomych pasów okien z pionowymi żelbetowymi osłonami przeciwsłonecznymi. Te charakterystyczne elementy elewacji, nazywane potocznie „żyletkami”, to dziś wizytówka budynku. Kompozycję fasad uzupełniają błękitne ścianki. Artystycznym akcentem gmachu jest z kolei główne wejście ozdobione ceramiczną dekoracją autorstwa Kazimierza Gąsiorowskiego i Teresy Chromy-Gąsiorowskiej. Przedstawia ona postacie Don Kichota i Sancho Pansy, które według uczelnianych przekazów miały nawiązywać do wykładowców związanych z wydziałem.
Pierwotne założenie przy Alei Armii Ludowej było znacznie bardziej rozbudowane. Oprócz głównego gmachu planowano również pawilon laboratoryjny i budynek audytoryjny rozmieszczone wokół zielonego patio. Ostatecznie projektu nie zrealizowano, co do dziś wpływa na funkcjonowanie wydziału. W 2010 roku przebudowano reprezentacyjną przestrzeń przed wejściem od strony Alei Armii Ludowej. Pomimo nowych roślin, nawierzchni i małej architektury to miejsce nie stało się jednak popularną przestrzenią wypoczynku dla akademickiej społeczności.
Dlaczego nie modernizacja?
Przed opracowaniem koncepcji nowego gmachu przeprowadzono szczegółowe analizy istniejącego budynku. Rozpatrywano również możliwość jego przebudowy. Ostateczne wnioski wskazały jednak na szereg ograniczeń utrudniających dostosowanie obiektu do współczesnych dydaktycznych i badawczych potrzeb. Jednym z głównych problemów okazała się wysokość kondygnacji wynosząca około 3,6 m brutto i około 3,3 m netto. Takie parametry utrudniają wprowadzenie nowoczesnych instalacji oraz organizację dużych laboratoriów na miarę uczelni XXI wieku. Utworzenie wysokiej hali do badań wymagałoby wykorzystania nawet trzech obecnych kondygnacji, co mija się z celem.
Ekspertyzy wykazały, że elementy konstrukcji (słupy i stropy) nie spełniają obecnych wymagań w zakresie odporności ogniowej i nośności. Szczególnie niekorzystnie oceniono stan zewnętrznych słupów, określanych jako „żyletki”, które są nie tylko elementem dekoracyjnym, ale usztywniają konstrukcję stropów. Dodatkowym problemem są przestarzałe instalacje wymagające kompleksowej wymiany.
Nowy gmach CIDEB: laboratorium przyszłości
Sercem planowanego CIDEB-u miałoby być interdyscyplinarne laboratorium badawcze. To właśnie wokół niego powstała cała idea projektu gmachu. Autorzy proponują stworzenie obiektu pełniącego jednocześnie funkcję centrum dydaktycznego, badawczego i demonstracyjnego. Budynek miałby stać się swoistym „żywym podręcznikiem”, w którym studenci mogliby obserwować rzeczywiste rozwiązania konstrukcji, instalacji i materiałów wykorzystywane we współczesnym budownictwie. W założeniu część technicznych elementów obiektu pozostałaby celowo odsłonięta, umożliwiając analizę ich działania i eksploatacyjnych parametrów.
Zrównoważony rozwój jako podstawa projektu
Koncepcję przygotowano zgodnie z zasadami odpowiedzialności klimatycznej i gospodarki o zamkniętym obiegu. Autorzy odwołują się do idei „Reduce, Reuse, Recycle”, podkreślając, że ponowne wykorzystanie zasobów oraz ograniczanie śladu węglowego powinno stanowić jeden z podstawowych kierunków rozwoju współczesnego budownictwa. Założenia projektowe nawiązują również do Warszawskiego Standardu Zielonego Budynku. Obejmują wysoką efektywność energetyczną, racjonalne gospodarowanie wodą, wspieranie bioróżnorodności oraz rozwój zrównoważonej mobilności. Prace poprzedziły konsultacje przeprowadzone wśród pracowników i użytkowników wydziału. Wiosną 2024 roku wśród pracowników i studentów przeprowadzono ankiety, a ich wyniki wykorzystano nie tylko podczas opracowania programu funkcjonalnego, ale były również ważnym głosem w dyskusji nad dalszym losem istniejącego gmachu.
Garaże, schron i nowe przestrzenie wspólne
Zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego pod budynkiem przewidziano wielopoziomowy garaż podziemny. Na jednej kondygnacji mogłyby znaleźć się 73 miejsca parkingowe. W wariancie obejmującym trzy poziomy liczba miejsc wzrosłaby do 215. Garaże miałyby zostać połączone z innymi podziemnymi parkingami planowanymi na terenie Kampusu BIS. Autorzy rekomendują również budowę schronu mogącego zapewnić ochronę użytkownikom obiektu i pracownikom uczelni w kryzysowych sytuacjach. Koncepcja zakłada także stworzenie przestronnych stref do integracji, miejsc służących wystawom oraz eksperymentalnych terenów umożliwiających prezentację wyników badań i nowych budowlanych technologii.
CIDEB przy Alei Armii Ludowej i nowa brama kampusu
Według autorów opracowania CIDEB mógłby stać się jednym z głównych elementów przyszłego Kampusu BIS. Wraz z Centrum Zarządzania Innowacjami i Transferem Technologii tworzyłby reprezentacyjną południową bramę Politechniki Warszawskiej od strony Pola Mokotowskiego i Alei Armii Ludowej. Wizualizacje oraz makieta przedstawiają wielokondygnacyjny budynek z dużymi przeszkleniami, centralnym atrium, otwartymi holami i korytarzami oraz licznymi miejscami przeznaczonymi do współpracy studentów, naukowców i zewnętrznych partnerów.
Co prawda przyszłość projektu jest na razie otwarta, jednak sama koncepcja prezentuje obiekt, który mógłby wyznaczać kierunki rozwoju polskich uczelni. Autorzy widzą w CIDEB-ie nie tylko centrum dydaktyczne, lecz także demonstrator nowoczesnych technologii budowania i zrównoważonego projektowania.
Interdyscyplinarny zespół autorów:
Architektura: dr inż. arch. Piotr Bujak, dr inż. arch. Anna Tofiluk, mgr inż. arch. Rafał Bujnowski
Konstrukcja: prof. dr hab. inż. Piotr Woyciechowski, prof. dr hab. inż. Robert Kowalski, dr inż. Grzegorz Adamczewski, dr inż. Julia Wróblewska, dr inż. Piotr Knyziak, mgr inż. Paweł Chudzik, mgr inż. Jarosław Medyński
Fizyka budynku, instalacje: dr hab. inż. Arkadiusz Węglarz prof. PW, dr hab. inż. Szymon Firlag prof. PW, dr inż. Agnieszka Kaliszuk-Wietecka, mgr inż. Hanna Pilzak, mgr inż. Aleksandra Surmacka
Czytaj też: Edukacja | Warszawa | Szkoła | Miasto | whiteMAD na Instagramie
