W Dowspudzie na Suwalszczyźnie od ponad 200 lat stoją ruiny rezydencji uznawanej za najcenniejszy przykład angielskiego neogotyku w Polsce. Obecnie prywatny inwestor planuje odbudowę pałacu Ludwika Michała Paca i przekształcenie go w luksusowy hotel. Koszt tego ambitnego przedsięwzięcia jest szacowany na około 50 mln euro.
Angielski neogotyk w woj. Podlaskim
Historia pałacu rozpoczęła się w latach 20. XIX w. Inicjatorem jego budowy był hrabia Ludwik Michał Pac, który już jako dziewiętnastolatek odziedziczył rozległe dobra. Zafascynowany angielskimi rezydencjami postanowił wznieść własną siedzibę, nadając jej cechy niespotykane na ziemiach polskich. Do realizacji całej inwestycji młody dziedzic zaprosił włoskiego architekta Piotra Bosio, a następnie Henryka Marconiego. Po kilku latach prac w Dowspudzie stanął pałac prezentujący czystą odmianę angielskiego neogotyku. Budynek zachwycał swą strzelistością, bogatymi dekoracjami oraz imponującym rozmachem.
Pałac w Dowspudzie i jego wnętrza
Rezydencja Paca plasowała się w czołówce niezwykle okazałych siedzib polskiej arystokracji. Na parterze znajdowały się reprezentacyjne salony, biblioteka, kaplica oraz jadalnia ozdobiona sztukateriami. Wnętrza wypełniały dzieła sztuki, polichromie, freski i rzeźby. Boczne skrzydła mieściły natomiast kolekcję militariów oraz galerię malarstwa. Pałac był symbolem prestiżu właściciela, a jego wyposażenie należało do najcenniejszych prywatnych zbiorów w regionie.
Upadek wielkiej rezydencji
Losy kwitnącego pałacu przekreśliły wydarzenia po powstaniu listopadowym. Za udział w zrywie Ludwik Pac został w 1831 roku ukarany przez carskie władze utratą całego majątku. Następnie Dowspuda przechodziła w ręce kolejnych właścicieli, jednak ci nie byli w stanie utrzymać tak kosztownej siedziby. Ostateczna tragedia dla pałacu nadeszła w połowie XIX wieku, gdy ostatni dzierżawca rozpoczął rozbiórkę obiektu. Pozyskane w ten sposób cegły sprzedawał na budowę koszar w Suwałkach. Prace co prawda przerwano, jednak opuszczone i niezabezpieczone mury szybko niszczały. Właśnie tak bezpowrotnie utracono większość ścian, dekoracji i wyposażenia. Do naszych czasów przetrwały jedynie fundamenty, piwnice, odrestaurowany arkadowy portyk oraz narożna „wieża bociania”, będąca fragmentem głównego korpusu. Pałac w Dowspudzie jest szerzej znany nie tylko historykom. To właśnie z nim najczęściej wiąże się słynne powiedzenie „Wart Pac pałaca, a pałac Paca”, które weszło na stałe do języka polskiego.
Pałac w Dowspudzie i jego pozostałości
Na części dawnych fundamentów na przełomie XIX i XX wieku powstał skromny dom rodziny Karcowów. Następnie budynek pełnił rozmaite funkcje, m.in. służył wojsku podczas niemieckiej okupacji oraz okolicznym dzieciom jako szkoła, z kolei później otwarto tam ośrodek wypoczynkowy i urządzono mieszkania pracownicze. Obiekt przetrwał do lat 90. XX wieku, lecz ostatecznie został rozebrany. W otoczeniu ruin zachował się natomiast rozległy park z cennymi gatunkami iglastych i liściastych drzew. Wciąż stoi także neogotycka kordegarda przy lipowej alei prowadzącej do pałacu. Odnowiona w 2015 roku służy dzisiaj jako hotel oraz przestrzeń kulturalnych wydarzeń.
Pałac w Dowspudzie: odbudowa za 50 milionów euro
W 2016 roku ruiny wraz z 21-hektarową działką zostały sprzedane przez powiat suwalski prywatnemu inwestorowi. Dowspudzkie dobra nabył Krzysztof Szadurski, warszawski hotelarz i wiceprezes Izby Gospodarczej Hotelarstwa Polskiego, z zamiarem odbudowy historycznej rezydencji Ludwika Paca. Podlaski Wojewódzki Konserwator Zabytków wydał na to zgodę oraz przystał na pomysł adaptacji obiektu jako ekskluzywny hotel. W odnowionych murach ma znaleźć się około 50 pokoi, restauracja, sala bankietowo-konferencyjna, kaplica, przestrzenie wystawowe oraz lecznicze i rekreacyjne zaplecze. Zachowane relikty pałacu zostaną oczywiście wykorzystane podczas odbudowy. Mimo uzyskanych zgód główne prace nadal jednak nie ruszyły. Póki co, inwestor nie podaje daty rozpoczęcia ani zakończenia inwestycji, dalej podtrzymując zamiar przywrócenia Dowspudzie jej neogotyckiej perełki.
Źródło: onet.pl, suwalki.naszemiasto.pl
Czytaj też: Zabytek | Renowacja | Pałac | Architektura w Polsce | Wille i rezydencje
