Park Akcji „Burza” wyróżniony. Trafił do konkursu EUmies Awards

·9 stycznia 2026

Warszawa stała się obiektem zainteresowania europejskiego środowiska architektonicznego. Park Akcji „Burza” został zakwalifikowany do 19. edycji nagrody EUmies Awards, organizowanej przez Komisję Europejską oraz Fundació Mies van der Rohe. To zestawienie 40 realizacji uznawanych za najbardziej znaczące osiągnięcia współczesnej architektury na kontynencie, obejmujące projekty z 18 krajów.

EUmies Awards jako barometr zmian

EUmies Awards jest przyznawana co dwa lata od niemal czterech dekad. Nagroda pełni funkcję bardzo ważnego punktu odniesienia dla debaty o współczesnej architekturze Europy. Jury docenia realizacje o wysokiej jakości projektowej, a jednocześnie analizuje ich wpływ na społeczne, środowiskowe oraz kulturowe otoczenie. W ostatnich latach szczególne znaczenie zyskały zagadnienia związane z odpowiedzialnym gospodarowaniem zasobami, partycypacją użytkowników oraz długofalowym myśleniem o przestrzeni publicznej.

Architektura, miasto i polityka

Podczas tegorocznych obrad zwrócono uwagę na ścisłe relacje pomiędzy projektowaniem, urbanistyką a działaniami administracji publicznej. Takie podejście uznano za konieczne dla realizacji założeń Europejskiego Zielonego Ładu oraz tworzenia przestrzeni dostępnych, trwałych i odpornych na przyszłe wyzwania. Lista finalistów obejmuje inwestycje z dużych metropolii oraz mniejszych miejscowości, co dobrze oddaje skalę i zróżnicowanie współczesnej europejskiej architektury.

Park Akcji „Burza” na mapie Warszawy

Warszawski projekt zlokalizowany na Kopcu Powstania Warszawskiego powstał we współpracy pracowni TopoScape i Archigrest z Zarządem Zieleni m.st. Warszawy. Całość projektu to połączenie przestrzeni pamięci z krajobrazem oraz zielenią, wykorzystujące ukształtowanie terenu. Architekci skupili się na subtelnym dialogu pomiędzy topografią, ważną historią tego miejsca a potrzebami użytkowników parku i jego otoczenia.

Symboliczne znaczenie Kopca Powstania Warszawskiego

Kopiec Powstania Warszawskiego usypano po II wojnie światowej z gruzów zniszczonego miasta. To wyjątkowe miejsce od lat wiąże się z rocznicowymi uroczystościami upamiętniającymi wybuch powstania warszawskiego, odbywającymi się 1 sierpnia o godzinie 21:00. Park otaczający wzniesienie, noszący nazwę Parku Akcji „Burza”, po kompleksowej modernizacji został ponownie udostępniony mieszkańcom latem 2023 roku.

Budowa Kopca Powstania Warszawskiego

Koncepcja utworzenia kopca z ruin Warszawy pojawiła się już w 1945 roku. Jej autorem był inżynier Stanisław Gruszczyński z Biura Odbudowy Stolicy, który proponował kilka nazw, między innymi „Pomnik Zburzonej Warszawy” oraz „Kopiec Wolności”. Inicjator nie doczekał realizacji swojego pomysłu, a sam proces formowania obecnego wzniesienia rozpoczął się wkrótce po wojnie, gdy na Czerniaków trafiał gruz ze zburzonych i rozebranych budynków, nie nadających się do odbudowy.

Trudne losy miejsca pamięci

Przez dekady kopiec pełnił różne funkcje i bywał traktowany marginalnie. W latach 60. XX wieku trafiały tu odpady budowlane oraz śmieci, co utrwaliło potoczne określenia „Zwałka” lub „Śmieciara”. Dopiero pod koniec lat 90. środowiska kombatanckie zaproponowały uporządkowanie terenu i nadanie mu rangi miejsca narodowej pamięci. W 2004 roku decyzją Rady m.st. Warszawy przyjęto nazwę Kopiec Powstania Warszawskiego, a z okazji 60. rocznicy powstania uporządkowano szczyt wzniesienia oraz wybudowano schody od strony ulicy Bartyckiej.

Aleja Godziny „W”

Na utwardzonej nawierzchni ustawiono kilkumetrowy znak Polski Walczącej, zaprojektowany przez ppłk. Eugeniusza Ajewskiego. Towarzyszą mu tablice pamiątkowe, a prowadzące na szczyt schody otrzymały nazwę alei Godziny „W”. Wzdłuż trasy pojawiły się setki drewnianych krzyży, które w czasie rocznicowych obchodów były ozdabiane biało-czerwonymi opaskami. Z biegiem lat przestrzeń wymagała jednak odświeżenia.

Park Akcji „Burza” – nowa koncepcja

Przygotowania do modernizacji rozpoczęto w 2018 roku, natomiast zasadnicze prace budowlane ruszyły w 2021 roku i zakończyły się dwa lata później. Wybrana koncepcja autorstwa TopoScape i Archigrest wprowadziła czytelny układ przestrzenny oraz szereg narracyjnych elementów odwołujących się do wydarzeń z 1944 roku. Przy wejściu od ulicy Bartyckiej zaplanowano ekspozycję poświęconą odbudowie miasta, gdzie w gabionach umieszczono autentyczne fragmenty ruin wraz z opisami.

Architektura jako opowieść

Podobne rozwiązania zastosowano wzdłuż odnowionej alei Godziny „W”, prezentując wydobyte z gruzowiska detale dawnej zabudowy stolicy. Układ ścieżek i ekspozycji prowadzi odwiedzających przez sekwencję przestrzeni przywodzących na myśl wędrówkę po ruinach powojennej Warszawy. Na szczycie kopca powstała dwupoziomowa platforma widokowa, na której umieszczono odrestaurowany symbol Polski Walczącej osadzony na nowym cokole. Od 1 sierpnia do 2 października monument jest podświetlany światłem przypominającym płomień.

Żywa tradycja uczczenia powstania

Każdego roku 1 sierpnia o godzinie 21:00 na kopcu odbywają się uroczystości rocznicowe, podczas których zapalane jest ognisko pamięci. Ogień jest przynoszony z Grobu Nieznanego Żołnierza przez tzw. sztafetę pokoleń, tworzoną przez kombatantów, żołnierzy, harcerzy oraz strażników miejskich. Płomień utrzymuje się przez 63 dni, czyli tyle, ile trwało powstanie. To jeden z najbardziej przejmujących symboli pamięci o zrywie.

Park Akcji „Burza” i międzynarodowe uznanie

Pojawienie się Parku Akcji „Burza” w gronie projektów nominowanych do EUmies Awards otwiera przed Polską realną szansę na zdobycie bardzo ważnego europejskiego wyróżnienia w dziedzinie architektury. W tym przypadku znaczenie nominacji wykracza poza samą jakość projektu i jego przestrzenne walory. Odnosi się bowiem do pamięci powstania warszawskiego, wydarzenia naznaczonego ofiarą tysięcy ludzi oraz niemal całkowitym zniszczeniem miasta, którego zabudowa uległa zagładzie w ponad 90 procentach. Docenienie tej realizacji na międzynarodowej arenie byłoby wyrazem uznania dla sposobu, w jaki współczesna polska architektura potrafi odpowiedzialnie i z szacunkiem podejmować tak trudne dziedzictwo.

Źródło: zzw.waw.pl, label-magazine.com