Partenon wygląda jak 200 lat temu. To efekt wieloletnich prac

·19 czerwca 2026

Partenon ponownie przypomina swój wizerunek znany XIX-wiecznym Ateńczykom. Greckie Ministerstwo Kultury ogłosiło zakończenie kolejnego etapu wieloletniej konserwacji świątyni na Akropolu. Dzięki uzupełnieniu brakujących elementów odwiedzający mogą zobaczyć front zabytku w formie niewidzianej od ponad 220 lat.

Zachodni front Partenonu odzyskał proporcje

Przez ponad 220 lat zachodnia fasada Partenonu prezentowała swoją niepełną wersję. To właśnie od tej strony większość turystów po raz pierwszy ogląda słynną świątynię, dlatego nawet niewielkie zmiany wpływają pozytywnie na jej wygląd. W zakończonym właśnie etapie konserwacji zamontowano dwa marmurowe elementy wypełniające luki istniejące w elewacji od początku XIX wieku. Osadzenie kamiennych bloków przywróciło proporcje fasady znane ze starożytności, dokładniej z V wieku p.n.e.

Partenon i skutki katastrof sprzed wieków

Historia świątyni jest naznaczona licznymi zniszczeniami. Największa katastrofa miała miejsce w 1687 roku podczas oblężenia Aten przez wojska weneckie. Turcy zamienili Partenon w magazyn prochu, który eksplodował i spowodował zawalenie się znacznej części bezcennego zabytku. Kolejne uszkodzenia przyniosły trzęsienia ziemi, wielowiekowa erozja marmuru oraz działalność lorda Elgina. Brytyjski dyplomata i arystokrata początku XIX wieku wywiózł na Wyspy wiele oryginalnych rzeźb i dekoracji, znacznie zubożając starożytny Akropol. Z upływem czasu pogarszał się stan techniczny świątyni, natomiast część wcześniejszych „renowacji” z XIX i XX wieku przyniosła więcej szkód niż korzyści. Użyto wówczas żelaznych elementów, które zaczęły korodować, powodując pękanie marmuru i konieczność przeprowadzenia kolejnych napraw. Właśnie od tego okresu zachodni front Partenonu prezentował pełną uszkodzeń formę, którą dopiero teraz doprowadzono do porządku.

Konserwacja oparta na anastylozie

Wszelkie prace poprzedziły szczegółowe analizy zachowanych antycznych fragmentów obiektu. Brakujące części wykonano z marmuru pentelickiego, pochodzącego z tych samych kamieniołomów, z których korzystali budowniczowie Partenonu ponad 2400 lat temu. Pierwszy z nowych bloków na szczycie zabytku powstał w wyniku zestawienia oryginalnych elementów z nowym materiałem, drugi natomiast wyrzeźbiono od podstaw. Do ich montażu wykorzystano współczesne technologie oraz tytanowe elementy mające wzmocnić delikatną konstrukcję. Konserwatorzy zastosowali tutaj metodę anastylozy, uznawaną za podstawową zasadę ochrony antycznych zabytków. Polega ona na ponownym wykorzystaniu autentycznych fragmentów wszędzie tam, gdzie jest to możliwe, natomiast nowe części są dodawane wyłącznie wtedy, gdy wymaga tego bezpieczeństwo budowli lub czytelność jej historycznej formy. Świeży marmur jest wyraźnie jaśniejszy od starożytnego kamienia, jednak z upływem lat stopniowo pokryje się naturalną patyną.

Program konserwacji trwa od pół wieku

Grecka minister kultury Lina Mendoni podkreśla, że wykonane prace pozwalają ponownie dostrzec harmonię oraz matematyczną precyzję zachodniej elewacji Partenonu. Ostatni etap robót jest częścią programu konserwatorskiego prowadzonego nieprzerwanie od 1975 roku. Specjaliści usuwają skutki dawnych katastrof i błędów wcześniejszych renowacji z XIX i XX wieku, zastępują skorodowane metalowe elementy tytanowymi oraz stopniowo przywracają właściwą geometrię świątyni. Projekt jest finansowany m.in. ze środków Unii Europejskiej.

Miliony odwiedzających zobaczą odnowiony Partenon

Partenon to główny symbol Grecji oraz najważniejszy zabytek Akropolu, który w ubiegłym roku odwiedziło około 4,6 miliona osób. Zakończona renowacja sprawiła, że zachodnia elewacja po raz pierwszy od ponad dwóch wieków prezentuje charakter znacznie bliższy temu pierwotnemu. Nie oznacza to jednak końca prac. Konserwatorzy nadal będą wzmacniać świątynię, zabezpieczać marmur przed dalszą degradacją oraz odtwarzać jej kolejne fragmenty, stopniowo przywracając historyczne proporcje z poszanowaniem autentycznej substancji zabytku.