Na szczycie Łysicy w Górach Świętokrzyskich ruszyła inicjatywa rekonstrukcji wyjątkowego obiektu, jakim była piramida Armińskiego. Uważano ją za pierwszy polski znak geodezyjny. 10 lipca 2025 roku oficjalnie zainaugurowano działania mające na celu przywrócenie historycznego pomiarowego punktu, który w XIX wieku symbolizował narodziny nowoczesnej geodezji na ziemiach polskich. Obiekt został zniszczony w 1830 roku przez rosyjskiego zaborcę w ramach represji po powstaniu listopadowym. Planowana odbudowa ma zatem nie tylko wymiar historyczny, ale również symboliczny.
Historyczne znaczenie punktu na Łysicy
Oryginalna piramida powstała w 1828 roku z inicjatywy Stanisława Staszica i pod kierunkiem profesora astronomii Franciszka Armińskiego. Punkt był centralnym elementem tworzonej wtedy sieci triangulacyjnej, służącej do pomiarów Staropolskiego Okręgu Przemysłowego. Cała osnowa obejmowała około 3 tys. trójkątów i rozciągała się na obszarze obecnego powiatu kieleckiego oraz części dzisiejszego województwa mazowieckiego. Na szczycie Łysicy nadal znajdują się pozostałości fundamentu piramidy. Kamienie, z których była zbudowana, Rosjanie rozrzucili w najbliższej okolicy.
Piramida Armińskiego – wspólna inicjatywa lokalnych instytucji
Projekt rekonstrukcji prowadzi Zespół Koordynujący Prace Nad Upamiętnieniem Piramidy Armińskiego. W jego skład weszli przedstawiciele Politechniki Świętokrzyskiej, Świętokrzyskiego Parku Narodowego, Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków, Stowarzyszenia Geodetów Polskich oraz osoby prywatne. W sprawę wyjątkowo aktywnie zaangażował się Mariusz Meus, krakowski technik geodeta. Zespół ma za zadanie opracować koncepcję upamiętnienia obiektu. Propozycje zostaną następnie przedstawione do oceny Radzie Naukowej Świętokrzyskiego Parku Narodowego. Jak zaznacza Starostwo Powiatowe w Kielcach, ewentualna forma rekonstrukcji nie może kolidować z obecnymi funkcjami religijnymi i kulturowymi tego miejsca ani naruszać jego walorów przyrodniczych.
Upamiętnienie technicznego dziedzictwa
Inicjatywę aktywnie wspiera geodezyjna administracja powiatu kieleckiego. Mariusz Ściana z Zarządu Powiatu wskazuje, że miejsce to znajduje się na obszarze, gdzie starosta realizuje zadania związane z geodezją i ochroną znaków geodezyjnych, dlatego działania mające na celu jego upamiętnienie są istotne z punktu widzenia lokalnej administracji. W ocenie Pawła Kowalczyka, powiatowego geodety i dyrektora Wydziału Geodezji i Gospodarki Nieruchomościami, rekonstrukcja stanowi formę oddania hołdu tym, którzy za pomocą wiedzy i nauki podejmowali walkę o rozwój gospodarczy i niezależność Polski. Zniszczenie punktu przez rosyjskie władze miało na celu osłabienie osiągnięć polskiej myśli technicznej i gospodarczej.
Piramida Armińskiego – symboliczny wymiar inwestycji
Odbudowa piramidy ma zbiec się z dwiema rocznicami: 60-leciem istnienia Politechniki Świętokrzyskiej oraz 200-leciem powstania oryginalnej budowli, przypadającym w 2028 roku. Projekt ma przypominać o historycznym znaczeniu geodezji i roli, jaką odegrała w rozwoju gospodarczym regionu i kraju. Inicjatorzy chcą, aby obiekt stał się symbolem pamięci o postaciach takich jak Staszic i Armiński oraz świadectwem ciągłości polskiej tradycji technicznej.
Źródło: Mariusz Meus, Starostwo Powiatowe w Kielcach
Czytaj też: Ciekawostki | Architektura w Polsce | Historia | whiteMAD na Instagramie
