Pomnik Walk Rewolucyjnych w Rzeszowie został oficjalnie wpisany do rejestru zabytków województwa podkarpackiego. Decyzję tę utrzymał w mocy Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego, co przesądza, że charakterystyczny obiekt w centrum miasta nie zostanie rozebrany. Mimo wpisu wciąż otwarta pozostaje kwestia jego stanu technicznego i dalszych losów.
Obiekt znalazł się w rejestrze pod numerem A-1827 na mocy decyzji z 8 sierpnia 2024 roku. Wpis nie objął tablic inskrypcyjnych u podstawy ani tablic z herbem miasta dodanych w latach 90. Od decyzji odwołało się Stowarzyszenie Rodzin Żołnierzy Niezłomnych z Podkarpacia, właściciel działki i pomnika. Po przeprowadzeniu postępowania minister kultury 24 września 2025 roku utrzymał wcześniejsze postanowienie w mocy.
Pomnik Walk Rewolucyjnych w Rzeszowie – historia
Pomnik znajduje się w samym centrum Rzeszowa, na skrzyżowaniu alei Łukasza Cieplińskiego i alei Józefa Piłsudskiego, w sąsiedztwie Podkarpackiego Urzędu Wojewódzkiego i zespołu klasztornego z Bazyliką Wniebowzięcia NMP. Został zaprojektowany przez prof. Mariana Koniecznego, a jego budowa trwała od 1967 do 1974 roku. Obiekt powstał z inicjatywy władz PZPR, które zamierzały upamiętnić czyn rewolucyjny robotników, chłopów i żołnierzy oraz nadać miastu nowy, reprezentacyjny symbol. Początkowo zakładano, że inwestycja będzie finansowana ze składek społecznych, lecz ostatecznie głównym źródłem środków było państwo. Po 2006 roku działka wraz z pomnikiem powróciła do pobliskiego zakonu bernardynów.
Architektura i znaczenie pomnika
Budowla mierzy około 38 metrów i składa się z dwóch żelbetowych brył w kształcie stylizowanych liści laurowych lub skrzydeł, pomiędzy którymi umieszczono rzeźby z metalu. Jedna przedstawia boginię Nike, symbol zwycięstwa, druga grupę postaci: chłopa, robotnika i żołnierza. Całość wieńczy herb Rzeszowa w formie krzyża kawalerskiego. Według Adama Sapety, Podkarpackiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, wartość pomnika wynika z jego architektonicznej formy oraz roli, jaką pełni w układzie urbanistycznym miasta. Stanowi on wyrazistą dominantę przestrzenną i ważny punkt orientacyjny w panoramie Rzeszowa.
Pomnik Walk Rewolucyjnych w Rzeszowie został zabytkiem
Od początku swojego istnienia pomnik budził podzielone opinie. Część środowisk uważa go za relikt propagandy PRL i domaga się jego zburzenia lub przeniesienia, inni traktują go jako charakterystyczny znak rozpoznawczy miasta o kształcie budzącym dwuznaczne skojarzenia. Dodatkowym problemem pozostaje stan techniczny obiektu. Na powierzchni żelbetowych elementów pojawiły się pęknięcia i ubytki, a metalowe rzeźby ulegają silnej korozji. Eksperci wskazują, że całość wymaga kosztownej renowacji. Trwają dyskusje wokół sposobu zabezpieczenia oraz źródeł finansowania niezbędnych prac.
Źródło: wiadomosci.wp.pl, gospodarkapodkarpacka.pl
Czytaj też: Zabytek | Rzeszów | Historia | Place, Skwery, Parki | whiteMAD na Instagramie
