Port w Elblągu przejdzie znaczną rozbudowę, największą w ciągu ostatnich dekad. Miasto wybrało koncepcję nowego terminala przy ul. Żytniej oraz zapowiada modernizację istniejącej już infrastruktury. Całość ma zostać zrealizowana do października 2029 roku. Koszt części portowej oszacowano na około 100 mln zł, a kolejne 100 mln zł pochłonie przebudowa układu drogowego prowadzącego do terminali. Inwestycję dofinansowano z Funduszy Europejskich dla Warmii i Mazur.
Konkurs na port w Elblągu rozstrzygnięty, czas na dokumentację
Wyniki konkursu ogłoszono podczas konferencji prasowej w Kamieniczkach Elbląskich. Zwyciężyło konsorcjum warszawskich firm WSP Polska i WXCA GROUP, które zaproponowało koncepcję pod nazwą „Brama na Bałtyk”. Jury podkreślało wysoki poziom nadesłanych prac i dużą konkurencję. Autorzy wybranego projektu otrzymają nagrodę finansową oraz zaproszenie do opracowania pełnej projektowo-kosztorysowej dokumentacji. Przed rozpoczęciem robót miasto musi przygotować projekty wykonawcze, przeprowadzić przetargi i wyłonić wykonawców. Samorząd województwa podjął już uchwały umożliwiające podpisanie wstępnych umów dotyczących finansowania części portowej i drogowej.
Nowy terminal w Elblągu i rozbudowa istniejącego
Zwycięska koncepcja zakłada powiększenie o około pół hektara terminala przy ul. Radomskiej oraz budowę nowego obiektu przy ul. Żytniej na terenie około 30 hektarów. Nowa inwestycja została podzielona na trzy etapy. Pierwszy z nich obejmie obszar około 17 hektarów, z czego 10 hektarów zajmą place składowe, a pozostałą część transportowa infrastruktura. W ramach tego etapu powstanie nabrzeże, budynki administracyjne, bocznica kolejowa oraz parkingi dla ciężarówek. W koncepcji uwzględniono również możliwość budowy basenu portowego. Według zapowiedzi władz miasta prace drogowe mają rozpocząć się jeszcze w tym roku, a roboty przy terminalach w 2027 roku.
Transport wodny, kolejowy i drogowy w jednym miejscu
Nowe nabrzeże ma umożliwić jednoczesne cumowanie czterech statków o długości do 100 metrów, szerokości 20 metrów i zanurzeniu do 4,5 metra. Wzdłuż całej linii cumowniczej zostanie poprowadzona bocznica kolejowa, co pozwoli na bezpośredni przeładunek między statkiem a wagonem. Obok znajdzie się droga techniczna dla mobilnych dźwigów i transportu kołowego. Projektanci zaproponowali układ oparty na modułowej organizacji całej przestrzeni portu. Place składowe będzie można przekształcać w zależności od potrzeb rynku. Oprócz drobnicowych i masowych towarów przewidziano też przestrzeń dla ładunków ponadgabarytowych, wykorzystywanych m.in. w branży energetycznej, metalowej, offshore czy przy dużych infrastrukturalnych inwestycjach. Według szacunków po rozbudowie port będzie mógł przeładowywać rocznie około 2-3 mln ton towarów.
200 mln zł wsparcia z UE
Realizacja inwestycji jest możliwa dzięki porozumieniu z Komisją Europejską. Na rozwój portu i infrastruktury dojazdowej trafi około 200 mln zł z Funduszy Europejskich dla Warmii i Mazur. Władze miasta podkreślają, że to największe przedsięwzięcie gospodarcze w Elblągu od kilkudziesięciu lat. Przebudowa układu drogowego obejmie m.in. budowę rond w rejonie ul. Radomskiej i Trasy Unii Europejskiej oraz modernizację ul. Mazurskiej. Samorząd zakłada, że rozwój portu odciąży Gdańsk w obsłudze mniejszych jednostek i wzmocni znaczenie subregionu elbląskiego w obsłudze transportu morskiego i śródlądowego. Ten fakt cieszy tym bardziej, że miasto ma bardzo bogatą historię związaną z wodną spedycją, więc wraca do swoich korzeni.
Port w Elblągu z wielowiekową tradycją
Elbląg należy do najstarszych portowych ośrodków południowego wybrzeża Bałtyku. Miasto założono w 1237 roku przez Krzyżaków u ujścia rzeki Elbląg do Zalewu Wiślanego. W średniowieczu miało bezpośredni dostęp do otwartych wód zatoki, co sprzyjało intensywnemu handlowi z miastami Hanzy, takimi jak Lubeka czy Brugia. W XIV i XV wieku port przeżywał okres największego rozkwitu. Eksportowano zboże, drewno i bursztyn, a importowano sukno, sól oraz wyroby rzemieślnicze. Rozwijało się ponadto stocznictwo, plasując ówczesny Elbląg w czołówce najzamożniejszych miast w regionie.
Bulwar Zygmunta Augusta około 1930 roku i dziś. Fot. Domena publiczna i Google Maps
Elbląg w 1944 i 2025 roku. Widać znaczy ubytek zabudowy. Źródło: National Collection of Aerial Photography i Google Maps
Po włączeniu do Prus Królewskich w 1454 roku Elbląg utrzymał swoje gospodarcze znaczenie, jednak z czasem ustępował rosnącej pozycji Gdańska. W XIX wieku, już w granicach Prus, nastąpił kolejny etap rozwoju tamtejszego miejskiego przemysłu. Powstała m.in. stocznia Ferdinanda Schichaua, produkująca statki i lokomotywy. II wojna światowa przyniosła zniszczenie przytłaczającej większości pięknego miasta i portowej infrastruktury. Po 1945 roku dostęp Elbląga do otwartego morza został ograniczony przez nową sytuację geopolityczną w rejonie Zalewu Wiślanego. To znacząco osłabiło jego portowe funkcje. Otwarcie kanału przez Mierzeję Wiślaną w 2022 roku dało jednak ponowną możliwość bezpośredniego wyjścia na Bałtyk, bez konieczności wpływania na wody należące do Rosji.
Źródło: UM Elbląg, radiogdansk.pl
Czytaj też: Miasto | Architektura w Polsce | WXCA | Urbanistyka | whiteMAD na Instagramie
