Liu Jiakun, ceniony architekt z Chengdu w Chinach, został ogłoszony laureatem Nagrody Pritzkera 2025 – najwyższego wyróżnienia w dziedzinie architektury na świecie. Decyzję ogłoszono 4 marca 2025 roku w Chicago, a oficjalna ceremonia wręczenia nagrody odbędzie się wiosną tego roku w Abu Dhabi. Nagroda Pritzkera, przyznawana od 1979 roku, honoruje twórców, którzy wnoszą znaczący wkład w rozwój architektury i wpływają na społeczeństwo poprzez swoje projekty. Liu Jiakun, założyciel pracowni Jiakun Architecture, zdobył uznanie za swoje innowacyjne podejście, łączące historię, kulturę i codzienność w przestrzeniach miejskich.
„Architektura powinna coś ujawniać – destylować i uwidaczniać istotne cechy ludzi. Ma moc kształtowania ludzkich zachowań, tworzenia atmosfery spokoju i poezji, budzenia współczucia oraz kultywowania poczucia wspólnoty” – mówi Liu Jiakun.
Jego prace to połączenie przeciwieństw: utopii i codzienności, historii i nowoczesności, kolektywizmu i indywidualizmu. Projekty Liu są świadectwem tego, jak przestrzeń może inspirować, budować więzi społeczne i podnosić ducha ludzkiego. Jury podkreśliło, że Liu nie kieruje się jedną stałą estetyką, lecz w każdym projekcie szuka unikalnych rozwiązań, dostosowanych do kontekstu i potrzeb użytkowników.
„Miasta często segregują funkcje, ale Liu Jiakun stosuje odwrotne podejście, starając się łączyć wszystkie wymiary życia miejskiego” – zauważył Alejandro Aravena, przewodniczący jury i laureat Nagrody Pritzkera z 2016 roku. „W czasach gwałtownej urbanizacji jego prace mogą dostarczyć istotnych wskazówek, jak stawiać czoła wyzwaniom związanym z rozwojem miast”.
Liu Jiakun, zdjęcie dzięki uprzejmości Fundacji Hyatt/Nagrody Pritzkera
Kluczowe projekty Liu Jiakuna
Liu projektuje przestrzenie publiczne w gęsto zaludnionych miastach, gdzie luksus otwartej przestrzeni jest rzadkością. Tworzy architekturę, która sprzyja integracji społecznej, nadając wielofunkcyjny charakter budynkom i przestrzeniom miejskim. Znane realizacje laureata Pritzkera 2025 obejmują:
– West Village (Chengdu, 2015) – pięciopiętrowy kompleks, który kontrastuje z wysokimi budynkami okolicznej zabudowy. Otwarta, lecz jednocześnie ograniczona przestrzeń łączy w sobie funkcje kulturalne, sportowe, rekreacyjne oraz biurowe. Jego układ przypomina mikro-miasto, gdzie piesi i rowerzyści mogą swobodnie przemieszczać się po łagodnie nachylonych ścieżkach, otoczonych zielenią i miejscami do odpoczynku. Konstrukcja zachęca do interakcji społecznych i redefiniuje sposób korzystania z przestrzeni miejskich.
– Wydział Rzeźby w Sichuan Fine Arts Institute (Chongqing, 2004) – budynek, którego górne piętra wysuwają się na zewnątrz, maksymalizując powierzchnię użytkową. Konstrukcja ta nie tylko optymalizuje ograniczoną przestrzeń, ale także tworzy dynamiczną formę, nawiązującą do rzeźbiarskiego charakteru instytucji. Widoczne ślady tradycyjnego tynkowania piaskowego z Chongqing podkreślają rzemieślniczą precyzję i autentyczność obiektu.
– Muzeum Suzhou Imperial Kiln Brick (Suzhou, 2016) – projekt inspirowany historyczną techniką produkcji cegieł imperialnych, wykorzystywanych w budowie Zakazanego Miasta. Ściany muzeum eksponują surową fakturę materiałów, ukazując ślady procesu wytwarzania, co stanowi hołd dla rzemieślniczej precyzji dawnych mistrzów. Dzięki subtelnemu oświetleniu wnętrza oraz harmonijnemu dopasowaniu do otoczenia, obiekt oddaje ducha chińskiej tradycji, jednocześnie będąc nowoczesną przestrzenią wystawienniczą.
– Renowacja dzielnicy jaskiń Tianbao (Luzhou, 2021) – projekt zintegrowany z otaczającą przyrodą, w którym budynki wydają się wyrastać z krajobrazu. Przekształcenie naturalnych jaskiń w przestrzenie użytkowe odbyło się z poszanowaniem lokalnego ekosystemu, a struktury zaprojektowano w taki sposób, aby wtapiały się w skaliste otoczenie. Liu zastosował materiały pochodzące z regionu, wzmacniając autentyczny charakter miejsca i podkreślając znaczenie harmonii między człowiekiem a naturą.
Filozofia i materiały laureata Pritzkera 2025
Jego podejście do architektury opiera się na autentyczności materiałów i tradycyjnym rzemiośle. W swoich projektach unika standardowych, przemysłowych rozwiązań, preferując surowce lokalne, które wspierają lokalną gospodarkę i środowisko. Przykładem jest wykorzystanie „cegieł odrodzenia” – materiału powstałego z gruzów budynków zniszczonych przez trzęsienie ziemi w Wenchuan w 2008 roku, wzmocnionego lokalnym włóknem pszenicznym i cementem.
„Liu Jiakun poprzez swoje projekty podnosi na duchu, budując emocjonalne więzi między społecznościami” – powiedział Tom Pritzker, przewodniczący The Hyatt Foundation, fundator nagrody. „W jego pracy kryje się głęboka mądrość, która łączy historię, materiały i naturę w symbiotyczną całość”.
Liu Jiakun jest 54. laureatem Nagrody Pritzkera. Jego działalność obejmuje ponad cztery dekady pracy nad projektami akademickimi, kulturalnymi, publicznymi i komercyjnymi w całych Chinach. Oficjalna ceremonia wręczenia nagrody odbędzie się w Abu Dhabi wiosną tego roku, a uroczystość online będzie dostępna jesienią. W maju odbędzie się również otwarte dla publiczności spotkanie z laureatem, które będzie można śledzić na żywo oraz w internecie.
Źródło: pritzkerprize.com
Czytaj też: Wydarzenia | Ciekawostki | Architekt | Architektura
