Stacja metra Plac Wilsona na Żoliborzu była do niedawna uznawana za jeden z najpiękniejszych przystanków kolei podziemnej nie tylko w Warszawie, ale i na całym świecie. W oddanej do użytku w 2005 roku przestrzeni w kwietniu br. rozpoczął się demontaż perforowanych paneli zdobiących ściany, a w ich miejscu zostały zamontowane nośniki. Następnie na docenianej za swoją architekturę stacji zawisły wielkie ekrany. Dopadła ją reklamoza, która zniszczyła dawny spójny wystrój.
Stację metra, położoną w północnym odcinku linii M1, zaprojektował architekt Andrzej Chołdzyński. Przystanek Plac Wilsona otrzymał na Konferencji MetroRail w Kopenhadze nagrodę w kategorii najlepsza na świecie nowa stacja metra. Był też nominowany do Nagrody Architektonicznej Prezydenta Warszawy. W 2014 roku doceniła go także amerykańska telewizja informacyjna CNN.
Od 2022 roku firma Ströer – wyłączny operator reklam w stołecznym metrze – modernizuje tamtejsze nośniki reklamowe. Ich początkowe działania wzbudziły liczne kontrowersje i sprzeciw pasażerów. Nowe nośniki okazały się sporo większe od poprzednich, zasłaniały paski z nazwami stacji, a treści były zbyt intensywnie podświetlane. W przypadku stacji Ursynów i Służew interweniował Mazowiecki Konserwator Zabytków, który wpisał ich mozaiki do rejestru zabytków. W obliczu tych zmian miasto zdecydowało się na kontrole, których wynikiem był szereg nowych wytycznych odnośnie umieszczanych reklam.
Na każdej stacji warszawskiego metra można zobaczyć wielkoformatowe reklamy. Nie inaczej jest przystanku Plac Wilsona. Do tej pory były one jednak nieduże i niezbyt nachalne oraz sięgały jedynie do paska z nazwą stacji. W kwietniu zdemontowano spore fragmenty bocznych ścian wykonanych ze stali kortenowskiej, co wzbudziło powszechne zaniepokojenie wśród warszawiaków. I słusznie. Estetycznie wykończona stacja została bowiem zdominowana przez szyldy sięgające od sufitu, aż do poziomu torowiska. W tym celu usunięto nie tylko charakterystyczne, pokryte rdzą panele, ale nawet część paska z nazwą stacji.
Portal transport-publiczny.pl przytoczył wypowiedź Anny Bartoń, rzeczniczki prasowej Metra Warszawskiego, dotyczącą prowadzonych w kwietniu prac:
„Aktualnie prowadzone prace na stacji A18 Plac Wilsona realizowane są w oparciu o szczegółowe wytyczne, dotyczące modernizacji systemu reklamowego na I linii metra, uzgodnione przez przedstawicieli m.st. Warszawy, Metra Warszawskiego, ZTM oraz Biura Architektury i Planowania Przestrzennego w maju 2023 roku. Wszystkie nośniki wymieniane są zgodnie z przyjętymi wytycznymi.”
W wytycznych istnieją zapisy informujące m.in. o zakazie montażu reklam w środkowej części ścian zatorowych (ścian bocznych stacji) oraz że dopuszczalny jest montaż nośników tylko na skrajnych fragmentach ścian zatorowych i wyłącznie w sposób zachowujący czytelność pasków z nazwą stacji. Montowane nośniki reklamowe nie mogą także wpływać negatywnie na wygląd stacji, kolidować z informacją pasażerską, ani oślepiać maszynistów czy podróżnych.
Wygląda na to, że zapisy są już nieaktualne albo wykonawca się do nich nie zastosował. Ogromne podświetlane ekrany znalazły się na każdej ścianie bocznej, rozmieszczone są symetrycznie względem peronu. Subtelnie podświetlona kopuła stacji (tak zwany „nieboskłon Żoliborza”) została przyćmiona przez nachalnie jasne i oślepiające banery. Kiedy w przestrzeni miast robi się wszystko, aby usuwać dominujące i szpecące ulice reklamy i szyldy, m.in. poprzez wprowadzanie uchwał krajobrazowych, warszawskie metro podejmuje działania, które są ich odwrotnością. Reklamoza stała się tak często spotykanym zjawiskiem, że termin ten znalazł się w słowniku języka polskiego:
reklamoza – pogardliwie: wypełnianie miejsc publicznych wszelkiego rodzaju reklamami, np. bilbordami, szyldami reklamowymi itp.; szyldoza
Autorem zdjęć jest Wojciech Zawiliński, któremu dziękuję za możliwość ich wykorzystania. Naszą uwagę na niepokojące zmiany w metrze zwrócił Jakub Jastrzębski – autor książki „Sto Lat Warszawskiego Metra” oraz inicjator wpisania mozaik ze stacji Służew i Ursynów do rejestru zabytków.
Źródło: Historia Metra w Warszawie, warszawa.naszemiasto.pl, transport-publiczny.pl
Czytaj też: Warszawa | Komunikacja miejska | Detal | Korten | whiteMAD na Instagramie
