Rewitalizacja zdegradowanych obiektów przemysłowych coraz częściej staje się impulsem do tworzenia nowych przestrzeni kultury. Projekt inżynierski Antoniego Mario Kołodziejka, przygotowany na Uniwersytecie Artystycznym im. Magdaleny Abakanowicz w Poznaniu pod kierunkiem prof. dr hab. inż. arch. Stanisława Sipińskiego, wpisuje się w ten nurt, proponując przekształcenie budynków dawnego Młyna Hermanka w kompleks dedykowany poznańskiej scenie jazzowej. Autor podejmuje próbę połączenia ochrony dziedzictwa architektonicznego z potrzebą stworzenia miejsca wspierającego edukację, twórczość i prezentację muzyki – od prób, przez koncerty, aż po profesjonalną rejestrację dźwięku.
Dziedzictwo przemysłowe Wildy
Przedmiotem opracowania są dwa zachowane budynki dawnego młyna przy ul. Fabrycznej na Wildzie, powstałe w 1895 roku jako część większego zespołu związanego z przetwórstwem zboża. Spichlerz oraz budynek mieszkalno‑gospodarczy, dziś wpisane do rejestru zabytków, reprezentują ceglaną architekturę przemysłową końca XIX wieku w nurcie Rundbogenstil, z charakterystycznymi półkolistymi oknami, fryzami arkadowymi i wyraźnymi podziałami elewacji. Po częściowej rozbiórce kompleksu po pożarze w 2003 roku obiekty pozostają w stanie postępującej degradacji, funkcjonując jako tło wielkopowierzchniowej zabudowy handlowej. Projekt zakłada ich ponowne włączenie w tkankę miasta poprzez nadanie im funkcji kulturowej.
Centrum kultury jazzowej
Autor opracował koncepcję kompleksowego centrum kultury jazzowej, obejmującego przestrzenie koncertowe, edukacyjne i studyjne. W budynku głównym przewidziano foyer z szatnią, kawiarnię na balkonie oraz salę koncertową z wielopoziomowym układem widowni i sceną o wymiarach 10 × 4 m. Wyższe kondygnacje mieszczą balkony z lożami oraz antresolę widokową, a w piwnicy spichlerza zaplanowano kameralną scenę przeznaczoną na mniejsze wydarzenia. Drugi budynek pełni funkcje administracyjne i edukacyjne – znajdują się tam sale ćwiczeń oraz studio nagrań z pokojem kontrolnym. Całość uzupełniają zaplecza techniczne, gastronomiczne i logistyczne, a układ przestrzenny został zaprojektowany tak, aby był czytelny i intuicyjny dla użytkowników.
Młyn na zdjęciu z 2008 r.:
Istotnym elementem koncepcji jest włączenie projektu w szerszy kontekst urbanistyczny. Zagospodarowanie terenu odnosi się do jednej z nagrodzonych przez miasto koncepcji rozwoju obszaru Wolnych Torów, zakładającej przekształcenie terenów poprzemysłowych w nową dzielnicę miasta. W tej wizji budynki dawnego młyna mogłyby stać się ważnym punktem kulturowym i przestrzenią aktywizującą okolicę, sąsiadując z planowanym Placem Hermanka.
Konstrukcja, akustyka i estetyka wnętrz
Rewitalizacja wymagała znaczących ingerencji konstrukcyjnych. W spichlerzu usunięto drewniane komory magazynowe, uzyskując otwartą przestrzeń bez wewnętrznych przegród. Wprowadzono nowe elementy konstrukcyjne, w tym żelbetowe ściany nośne oraz stropy sprężone, a dach zaprojektowano jako układ drewnianych dźwigarów tworzących kasetonową strukturę inspirowaną historycznym podziałem komór. Jednym z głównych wyzwań projektowych było pogodzenie wymogów współczesnej efektywności energetycznej z ochroną zabytku – w wybranych fragmentach zastosowano wewnętrzne ocieplenie z mat aerożelowych o wysokiej izolacyjności, co pozwala zachować oryginalne ceglane elewacje.
Kluczowa dla funkcji koncertowej była adaptacja akustyczna. Zastosowano cegłę akustyczną, tynki dźwiękochłonne, elementy tekstylne oraz rozwiązania umożliwiające cyfrową korekcję akustyki i dodatkowe wygłuszenie. Wnętrza utrzymano w surowej estetyce, eksponującej historyczną cegłę i drewno, zestawionych z nowoczesnymi materiałami – stalą, mikrocementem oraz bordowymi akcentami kolorystycznymi. Kontrast pomiędzy dawną strukturą a współczesnymi dodatkami został zastosowany świadomie, aby ingerencja była czytelna i nie zniekształcała charakteru zabytkowej architektury.
Potencjał rewitalizacji dla poznańskiej sceny jazzowej
Efektem pracy jest spójna koncepcja funkcjonalna, estetyczna i techniczna, pokazująca, jak zdegradowane obiekty poprzemysłowe mogą zyskać nowe życie dzięki świadomej adaptacji. Projekt Antoniego Mario Kołodziejka wskazuje potencjał budynków Młyna Hermanka jako przestrzeni wspierającej rozwój poznańskiej sceny jazzowej, a jednocześnie stanowi przykład zrównoważonego podejścia do ochrony i ponownego wykorzystania dziedzictwa architektonicznego. Przedstawione opracowanie wizualne jest częścią szerszej pracy, obejmującej również badania historii poznańskiego jazzu oraz analizę procesów rewitalizacji obiektów przemysłowych.
uczelnia: Uniwersytet Artystyczny im. Magdaleny Abakanowicz w Poznaniu
wydział: Architektury i Wzornictwa
stopień studiów: I, inżynierskie
promotor: prof. dr hab. inż. arch. Stanisław Sipiński
Czytaj też: Historia | Metamorfoza | Cegła | Poznań | whiteMAD na Instagramie
