Samodzielne Publiczne Sanatorium Rehabilitacyjne im. Janusza Korczaka w Krasnobrodzie czeka kompleksowa modernizacja, która obejmie zarówno zabytkowe zabudowania, jak i otaczający je park. Dzięki wsparciu unijnych funduszy na realizację projektu przeznaczono ponad 22 mln zł, co pozwoli tchnąć nowe życie w to wyjątkowe miejsce na mapie Lubelszczyzny. Inwestycja ma ruszyć wiosną 2025 r.
Historia zespołu pałacowo-parkowego w Krasnobrodzie sięga XVI wieku, kiedy ród Firlejów wzniósł tu niewielki zamek obronny. Strategiczne położenie w pobliżu ważnych szlaków handlowych sprawiło, że obiekt szybko zyskał na znaczeniu. W XVII wieku nowi właściciele, Leszczyńscy, przekształcili warownię w wygodną rezydencję pałacową, wprowadzając do niej elementy barokowego przepychu.
Następne wieki przyniosły zmiany spadkobierców i liczne przebudowy, które stopniowo zmieniały charakter obiektu. Wśród kolejnych właścicieli znajdowali się m.in. Lipscy, Tarnowscy i Zamoyscy. Ostatecznie, w XIX wieku, pałac i jego otoczenie straciły pierwotną funkcję rezydencjonalną i zostały zaadaptowane na potrzeby zdrowotne. Wtedy właśnie powstało tu pierwsze w Polsce sanatorium przeciwgruźlicze, które miało na celu leczenie choroby, będącej jedną z największych plag tamtych czasów.
W 1914 r., w wyniku działań I wojny światowej, dawny pałac Leszczyńskich został zniszczony. Odbudowano go trzy lata później według projektu Jana Koszczyca Witkiewicza, w formie dwóch budynków połączonych ze sobą galerią. Rezydencji nadano wówczas klasycystycznego charakteru. Główny, piętrowy budynek, pokryty łamanym dachem polskim, połączono kolumnową galerią z dawną oficyną. Otaczający obiekt park w stylu angielskim, z rozległymi alejami i urokliwymi zakątkami, dodawał całości niepowtarzalnego uroku. Po II wojnie światowej spalone zabudowania ponownie podniesiono z ruiny i rozszerzono ich funkcję jako sanatorium, które początkowo służyło dzieciom, by z czasem stać się miejscem rehabilitacji dla pacjentów w różnym wieku.
W latach 1967 – 1971 w sąsiedztwie pałacu powstał budynek pawilonu, zmodernizowany w latach 2000-2004. Obecnie mieści on pokoje sypialne, świetlice oraz gabinety zabiegowe dla dzieci. Zabytkowy charakter założenia został uznany jako bardzo wartościowy, co potwierdzono, wpisując go w 1982 roku na listę zabytków. Dziś krasnobrodzkie sanatorium jest jednym z kluczowych punktów opieki zdrowotnej na Lubelszczyźnie, lecząc m.in. schorzenia układu ruchu, oddechowego oraz nerwowego.
Pałac w latach 60. i obecnie. Autor: B. Malmurowicz/, źródło: Mariusz Brzeziński/fotopolska.eu i A2rek, CC BY 3.0, via Wikimedia Commons
Zawarta niedawno umowa o dofinansowanie projektu modernizacji przyniesie ogromne zmiany w zespole pałacowo-parkowym w Krasnobrodzie. Dzięki wsparciu finansowemu, z czego znacząca część pochodzi z Funduszy Europejskich, sanatorium czeka kompleksowy remont. Prace obejmą odbudowę pałacu w jego dawnej formie, renowację dawnej oficyny oraz łącznika, a także rewitalizację otaczającego parku, gdzie odrestaurowane zostaną ścieżki, pojawi się tężnia solankowa oraz zostanie odtworzony historyczny gazon. W budynku głównym sanatorium (dawna oficyna) pojawi się winda, która ułatwi dostęp osobom z niepełnosprawnościami. Nad wszelkimi pracami czuwa wojewódzki konserwator zabytków.
Modernizacja nie ograniczy się jednak tylko do infrastruktury. Sanatorium zostanie wyposażone w nowoczesne urządzenia i sprzęt, co pozwoli zarówno na lepszą opiekę nad pacjentami, jak i na organizację różnorodnych wydarzeń.
„Wsparcie uzyskają nie tylko kuracjusze korzystający z dobrodziejstwa uzdrowiska, ale również społeczność lokalna i cały region, bo zabytkowy obiekt doczeka się w końcu remontu i będzie mógł pełnić również nowe funkcje kulturalne, szkoleniowe i konferencyjne” – powiedział marszałek województwa lubelskiego Jarosław Stawiarski.
Modernizacja sanatorium w Krasnobrodzie to ogromna szansa na poprawę jakości usług rehabilitacyjnych, a także na zwiększenie atrakcyjności turystycznej regionu. Rocznie z odnowionych obiektów będą korzystać ponad 2 tysiące kuracjuszy. Inwestycja wpisuje się w Strategię Rozwoju Ponadlokalnego „Zielone Serce Roztocza” na lata 2024–2030, której celem jest przeciwdziałanie depopulacji oraz wspieranie rozwoju obszarów o wysokich walorach przyrodniczych. Zakończenie prac planowane jest na koniec 2027 roku.
Źródło: roztocze.net, zabytek.pl
Czytaj też: Architektura | Renowacja | Pałac | Architektura w Polsce | Wille i rezydencje
