18 lutego 2026 roku w Senacie utworzono zespół do walki z wandalizmem i nielegalnym graffiti. Inicjatywa senator Moniki Piątkowskiej ma być odpowiedzią na narastające zniszczenia publicznego i prywatnego mienia oraz rosnące koszty ich usuwania. Straty są liczone w dziesiątkach milionów złotych rocznie, a wykrywalność sprawców nadal pozostaje zatrważająco niska.
Zespół do walki z wandalizmem i nielegalnym graffiti – impuls z Krakowa
Pomysł powołania zespołu zrodził się po sygnałach od krakowskich samorządowców, którzy zwrócili uwagę na trudności w usuwaniu nielegalnych napisów z zabytkowych kamienic. W wielu przypadkach ustalenie właściciela nieruchomości jest czasochłonne lub niemożliwe, co blokuje interwencję miasta. Senator Monika Piątkowska wskazała, że potrzebne są przepisy pozwalające gminom usuwać graffiti na własny koszt, bez konieczności uzyskiwania zgody właściciela. Z czasem okazało się, że skala zjawiska wykracza daleko poza pojedyncze przypadki. Problem dotyczy dużych miast, mniejszych miejscowości oraz infrastruktury transportowej. Niszczenie elewacji, wagonów kolejowych i przystanków generuje ogromne wydatki, a sprawcy rzadko ponoszą konsekwencje. W praktyce oznacza to poczucie bezkarności, które sprzyja kolejnym aktom dewastacji.
Koleje Mazowieckie straty liczą w milionach
Jednym z najbardziej wymownych przykładów są dane przedstawione przez Koleje Mazowieckie. W latach 2023-2024 spółka przeznaczyła ponad 31 mln zł na czyszczenie wagonów z graffiti. Zniszczeniom uległo ponad 100 tys. metrów powierzchni wagonów, a część składów musiała zostać czasowo wycofana z eksploatacji z powodu uszkodzeń. Koszty ponoszą także samorządy, które finansują czyszczenie budynków, ekranów akustycznych czy obiektów inżynieryjnych. Wydatki te obciążają lokalne budżety i ograniczają środki na inne zadania publiczne. Przy niskiej skuteczności ścigania sprawców oraz niewielkiej liczbie prawomocnych wyroków, system reagowania na wandalizm okazuje się niewystarczający.
Zespół do walki z wandalizmem i nielegalnym graffiti
Podczas posiedzenia założycielskiego wybrano prezydium zespołu. Przewodniczącą została senator Monika Piątkowska, a funkcje zastępców objęli senator Waldy Dzikowski oraz poseł Dominik Jaśkowiec. W skład gremium weszli również senatorowie Agnieszka Gorgoń-Komor, Janusz Gromek, Joanna Sekuła, Małgorzata Sekuła-Szmajdzińska, Jerzy Wcisła i Jacek Trela, a także poseł Jerzy Meysztowicz. Członkowie zespołu deklarują prace nad zmianami w ustawach o samorządzie gminnym i finansach jednostek samorządu terytorialnego, tak aby wyposażyć gminy w skuteczniejsze instrumenty prawne i finansowe. Rozważane są również modyfikacje przepisów karnych. W działania mają zostać włączeni eksperci oraz przedstawiciele młodego pokolenia, co ma poszerzyć perspektywę debaty.
Współpraca instytucji w walce z wandalami
Zespół przyjął regulamin określający zakres prac. Wśród zadań znalazła się analiza obowiązujących przepisów, inicjowanie zmian legislacyjnych oraz wspieranie działań ograniczających skalę wandalizmu i nielegalnych napisów. Zapowiedziano też współpracę z instytucjami publicznymi, organizacjami pozarządowymi oraz środowiskami eksperckimi. Kolejne posiedzenie wyznaczono na 4 marca 2026 roku. Parlamentarzyści mają zapoznać się z opinią Komisji Kodyfikacyjnej dotyczącą proponowanych zmian w prawie. Od efektów tych prac zależeć będzie, czy samorządy i przewoźnicy otrzymają realne narzędzia do skuteczniejszej walki z wandalizmem, który dziś generuje wysokie koszty i w dużej mierze pozostaje bezkarny.
Źródło: Senat RP
Czytaj też: Zabytek | Renowacja | Miasto | Warszawa | Architektura w Polsce
