Nagroda Pritzker Architecture 2026 trafiła do Smiljana Radića, jednego z najbardziej konsekwentnych i zarazem nieoczywistych twórców współczesnej architektury. Zdobycie najważniejszego na świecie wyróżnienia architektonicznego potwierdza znaczenie dorobku tego 60-letniego architekta. Zebraliśmy jego najważniejsze realizacje.
Smiljan Radić Clarke od ponad trzydziestu lat prowadzi swoją pracownię w Santiago w Chile. Jury podkreśliło, że jego realizacje często sprawiają wrażenie kruchych, tymczasowych lub celowo niedomkniętych, a jednocześnie tworzą przestrzenie dające poczucie bezpieczeństwa i otwartości. W uzasadnieniu znalazło się stwierdzenie, że jego projekty są „optymistyczne i pełne cichej radości”, a także że „tworzą doświadczenia przestrzenne, które zarazem zaskakują i wydają się całkowicie naturalne”.
Architekt od lat deklaruje przywiązanie do prostych materiałów i redukcji formy. „Pozbawienie architektury nadmiaru i sprowadzenie jej do kości” – to jedno z jego najczęściej cytowanych zdań, dobrze oddające filozofię pracy. W swoich wypowiedziach po ogłoszeniu nagrody Radić podkreślił, że jego zespół stara się projektować „struktury, które przez stulecia stoją w słońcu, czekając na nasze odwiedziny”, a także tworzyć przestrzenie skłaniające do zatrzymania się i ponownego namysłu nad otoczeniem.
Najważniejsze realizacje
Wśród projektów, które przyniosły mu międzynarodową rozpoznawalność, szczególne miejsce zajmuje Serpentine Pavilion z 2014 roku. Półprzezroczysta forma z włókna szklanego, wsparta na masywnych kamieniach, stała się jednym z najbardziej komentowanych pawilonów w historii londyńskiego cyklicznego wydarzenia. Konstrukcja filtruje światło, a nie eksponuje je wprost, a otwarta obudowa pozwala zachować kontakt z otoczeniem.
Z kolei w Chile do najważniejszych realizacji należą Teatro Regional del Biobío w Concepción oraz Restaurant Mestizo w parku Bicentenario w Santiago. Pierwszy z nich to precyzyjnie zaprojektowana, półtransparentna bryła, która dzięki powściągliwej formie sprzyja akustyce i buduje atmosferę skupienia. Drugi wyróżnia dach wykonany z kamieni pozyskanych z pobliskiego kamieniołomu, co pozwoliło osadzić budynek w lokalnym kontekście.
Smiljan Radić chętnie korzysta z technik kolażu architektonicznego i zestawia elementy o różnej skali oraz odmiennym charakterze. Przykładem jest NAVE Performing Arts Center, gdzie w zniszczonym neoklasycznym budynku umieścił czarną scenę teatralną przykrytą konstrukcją przypominającą namiot. Takie podejście pozwala mu badać granice między konstrukcją a krajobrazem, a także między tym, co trwałe, a tym, co podatne na zmianę.
Droga zawodowa
Urodzony w 1965 roku w Santiago architekt studiował na Pontificia Universidad Católica de Chile, a następnie w Wenecji, gdzie zgłębiał historię i estetykę architektury. Własną pracownię założył w 1995 roku, a w 2017 powołał Fragile Architecture Foundation – platformę poświęconą dokumentowaniu i rozwijaniu jego koncepcji „architektury kruchej”. Idea ta zakłada, że podatność, niedoskonałość i niepewność mogą stać się wartościami projektowymi, a nie problemami do wyeliminowania.
Wybór chilijskiego architekta można odczytywać jako docenienie twórczości, która unika monumentalnych deklaracji i stawia na uważność wobec miejsca, materiału i użytkownika. To także sygnał, że współczesna architektura coraz częściej poszukuje wartości w skromności i świadomym ograniczeniu środków.
źródło: The Pritzker Architecture Prize
Czytaj też: Wydarzenia | Ciekawostki | Architekt | Architektura | Polecane | whiteMAD na Instagramie
