Studentka z Poznania zaprojektowała schronisko. Postawiła na modułowość

Projekt dyplomowy Martyny Zygmańskiej, studentki Uniwersytetu Artystycznego im. Magdaleny Abakanowicz w Poznaniu, to jedna z najciekawszych ostatnio prób przeformułowania myślenia o przestrzeni schronisk dla zwierząt i przykład, jak schronisko może wyglądać. „W dialogu z psem. Modułowy system przestrzeni dedykowany psom w schroniskach” wyrasta z potrzeby krytycznego spojrzenia na warunki, w jakich żyją psy w polskich placówkach, oraz z przekonania, że architektura może realnie wpływać na ich dobrostan. Autorka sięga zarówno po własne doświadczenia adopcyjne, jak i po medialne doniesienia o tzw. patoschroniskach, stawiając pytanie, czy obecne standardy projektowe rzeczywiście odpowiadają potrzebom zwierząt – głównych użytkowników tych miejsc.

Punktem wyjścia stało się założenie, że pies nie jest biernym odbiorcą infrastruktury, lecz pełnoprawnym uczestnikiem przestrzeni. Jego sposób postrzegania świata znacząco różni się od ludzkiego: komunikacja opiera się na sygnałach niewerbalnych, a kluczową rolę odgrywają węch i słuch. To właśnie te zmysły determinują poczucie bezpieczeństwa, poziom stresu oraz możliwość odpoczynku. Zrozumienie tej perspektywy stało się fundamentem całego projektu, który traktuje architekturę jako narzędzie wspierające dobrostan zwierząt, a nie jedynie organizujące ich pobyt.

Trzy perspektywy projektowe

Opracowanie poprzedziły badania literaturowe z zakresu behawioru psów, ankiety, rozmowy z opiekunami oraz obserwacje przeprowadzone w Schronisku dla Zwierząt w Poznaniu. Analiza ujawniła powtarzające się problemy: nadmiar bodźców, brak możliwości wycofania się, ograniczoną indywidualizację przestrzeni i trudności w budowaniu pozytywnych relacji między psem a człowiekiem. Zygmańska uporządkowała wnioski w trzy przenikające się perspektywy – psa, człowieka oraz relacji pies–człowiek – które stały się podstawą całego systemu.

Modułowy układ stref

Projekt nie jest przypisany do jednej lokalizacji. Został pomyślany jako elastyczny, modułowy system możliwy do wdrożenia w schroniskach o różnej skali, budżecie i strukturze. Układ funkcjonalny odpowiada drodze psa od momentu przyjęcia: od oceny zdrowia i opieki weterynaryjnej, przez kwarantannę i diagnozę behawioralną, aż po docelowe przestrzenie pobytu. Kluczowym elementem są modułowe „wioski”, które grupują psy według wieku, temperamentu i poziomu aktywności. Taki podział ogranicza stres, pozwala na większą indywidualność i umożliwia bezpieczną socjalizację.

Nowa logika przestrzeni

Forma obiektu odchodzi od instytucjonalnego modelu schroniska. Zamiast jednej zwartej bryły pojawia się rozczłonkowany układ modułów inspirowany logiką struktur kontenerowych. Taki system można rozbudowywać, przestawiać i modyfikować w zależności od potrzeb. Zastosowane materiały podporządkowano trwałości, łatwości utrzymania i poprawie komfortu zarówno zwierząt, jak i personelu. Projekt pokazuje, że elastyczność nie musi oznaczać tymczasowości – może stać się narzędziem budowania bardziej przyjaznego środowiska.

Azyl – przestrzeń wycofania

Integralną częścią koncepcji jest Azyl, czyli modułowe schronienie umieszczane bezpośrednio w boksach. Zapewnia psom własną, wyodrębnioną przestrzeń, w której mogą odpocząć, ograniczyć bodźce i poczuć się bezpiecznie. System opiera się na powtarzalnych modułach w trzech rozmiarach dostosowanych do wielkości psa, a jego konstrukcja umożliwia łatwy montaż, transport i konserwację. Dwa prototypy trafiły już do Schroniska dla Zwierząt w Poznaniu, gdzie są wykorzystywane w codziennej pracy.

Projekt Martyny Zygmańskiej jest propozycją, która nie narzuca jednego modelu schroniska. Oferuje otwarty system możliwy do adaptacji w różnych warunkach, zwracając uwagę na tych, których potrzeby w procesie projektowym zbyt często pozostają pomijane. To próba pokazania, że architektura może wspierać dobrostan zwierząt i budować bardziej świadome relacje między człowiekiem a psem. W dialogu z psem to nie tylko projekt – to manifest wrażliwości, który wskazuje kierunek dla przyszłych standardów projektowania przestrzeni schroniskowych.

Czytaj też: Zwierzęta | Ciekawostki | Polecane | whiteMAD na Instagramie