Niewielka miejscowość Svencelė, zlokalizowana na zachodnim wybrzeżu Litwy niedaleko Kłajpedy, doświadczyła w ostatnich kilkunastu latach spektakularnej przemiany. Dawną, nadbrzeżną osadę przekształcono w rozbudowany system kanałów, przystani i domów. Dziś Svencelė nadal się rozrasta, przypominając swoim wyglądem holenderskie, nadwodne osiedla.
Historia Svencelė
Svencelė przez długi czas pozostawała nieznaną osadą, położoną gdzieś nad wschodnim brzegiem Zalewu Kurońskiego. Na jej terenie działała duża ferma kaczek, która zakończyła działalność po odzyskaniu przez Litwę niepodległości na początku lat 90. Z czasem opuszczone miejsce przyciągnęło miłośników kitesurfingu. Malownicze położenie pośród wydm, a także specyficzne warunki wiatru sprawiły, że Svencelė szybko zdobyło renomę wśród sportowców. Przez niemal dwie następne dekady krajobraz nadbrzeża tworzyły głównie kampery, namioty i tymczasowa infrastruktura. Na początku lat 2010 przyszła jednak wielka zmiana, która miała na zawsze zrewolucjonizować tę część Litwy. Wówczas przedsiębiorca Dainius Šatkus wraz z pracownią Do Architects rozpoczął pierwsze działania porządkujące wybrzeże. Zmodyfikowane kontenery transportowe przekształcono w bary, sklepy, szkoły kitesurfingu i niewielkie hostele. W ten sposób w bardzo krótkim czasie Svencelė zaczęła funkcjonować jako rozpoznawalna marka turystyczna.
Narodziny osady na wodzie
Pierwszy etap rozwoju skoncentrował się wokół sportów, lecz z czasem u architektów z Do Architects zaczęła kiełkować szersza koncepcja na nową Svencelė. Około 2020 roku rozpoczęto wizjonerską budowę systemu kanałów, sztucznych wysp oraz szeregów domów wznoszonych tuż przy wodzie i posiadających własne, maleńkie przystanie. Fragmenty powstającej zabudowy zaczęły stopniowo zmieniać skalę i wizerunek całej miejscowości. Wraz z rozbudową infrastruktury pojawili się nowi użytkownicy. Do kitesurferów dołączyli żeglarze, miłośnicy przyrody oraz osoby poszukujące spokojnego miejsca do zamieszkania w bliskim kontakcie z naturą. Rozwój objął także duże tereny w okolicy. W ostatnich latach rejony Svencelė przyciągają licznych inwestorów, a wzdłuż nowych kanałów powstają kolejne wakacyjne i całoroczne domy.
Wodny krajobraz Svencelė zakorzeniony w historii
Jak podkreśla litewska urbanistka Andrė Baldišiūtė, życie nad wodą ma w regionie Kłajpedy długą tradycję. Ludzie gospodarowali tutaj terenami zalewowymi od ponad 400 lat, radząc sobie w niełatwych i wymagających warunkach. Budowano wały przeciwpowodziowe, tworzono poldery i kopano kanały, które umożliwiały kontrolowanie poziomu wody oraz wykorzystanie gruntów rolnych. Współczesna Svencelė odwołuje się do tych doświadczeń, nadając im nową funkcję. Kanały pełnią dzisiaj rolę elementów rekreacji i przestrzeni dla zabudowy mieszkalnej. Dawniej mieszkańcy regionu korzystali z wiedzy niderlandzkich inżynierów zajmujących się zagospodarowaniem podmokłych terenów. Obecnie te inspiracje z Niderlandów pojawiają się ponownie, w dyskusji o gospodarowaniu wodą i utrzymaniu terenów odzyskanych z laguny.
Dalsze plany co do litewskiej Wenecji
Obecność wody wyznacza kierunek dalszego rozwoju miejscowości. Svencelė, z własną przystanią i rosnącą siecią kanałów, coraz wyraźniej zaznacza swoją obecność w systemie turystyki wodnej Zalewu Kurońskiego. Szlaki żeglarskie prowadzą stąd w stronę Kłajpedy, Neringi, wyspy Rusnė czy przylądka Ventė. Władze regionu przygotowują obecnie szerszą koncepcję rozkwitu tych okolic. Dokument ma uporządkować przyszłą zabudowę i infrastrukturę oraz wskazać miejsca dla kolejnych odcinków kanałów, aby uniknąć chaosu. Rozważa się także rozbudowę historycznego Kanału Króla Wilhelma. Każdy nowy fragment wodnej sieci stopniowo zmienia dawną, nadbrzeżną wieś w rozległą osadę powiązaną z malowniczym krajobrazem Zalewu Kurońskiego.
Źródło: Do Architects
Czytaj też: Architektura | Litwa | Metamorfoza | Sport | Urbanistyka | whiteMAD na Instagramie
