Kościół pw. Ducha Świętego w Emmerich am Rhein należy do najbardziej oryginalnych projektów niemieckich świątyń drugiej połowy XX wieku. Jego forma przyciąga uwagę rzeźbiarską kompozycją oraz nowatorskim podejściem do przestrzeni liturgicznej. Budynek autorstwa Dietera Georga Baumewerda stanowi wyrazistą architektoniczną odpowiedź na zmiany zapoczątkowane przez Sobór Watykański II.
Architektura i forma świątyni
Kościół pw. Ducha Świętego w niemieckim Emmerich am Rhein, zwany niekiedy przez mieszkańców „sześcioma betonowymi grzybami”, wyróżnia się na tle innych świątyń swoją futurystyczną, rzeźbiarską bryłą. Budynek otacza rozległy plac obsadzony platanami, uzupełniony siedmioma stelami. Konstrukcja opiera się na betonowych kolumnach wspierających wachlarzowe dachy o różnych wysokościach. Powierzchnie ścian wykonano z łamanych tafli betonu i szkła, które wprowadzają do wnętrza światło i jednocześnie tworzą wrażenie lekkości całej misternej konstrukcji.
Kościół w Emmerich am Rhein – kontekst historyczny
W latach 50. XX wieku dzielnica Leegmeer w Emmerich zaczęła się bardzo dynamicznie rozwijać. W odpowiedzi na rosnące potrzeby wiernych zarząd parafii św. Aldegundy podjął decyzję o utworzeniu nowej wspólnoty parafialnej. Jej pierwszym proboszczem został ksiądz Lambert Brimmers. Po zakupie działki ogłoszono konkurs architektoniczny na nową świątynię. Wygrał go Dieter Georg Baumewerd, najmłodszy z uczestników. Budowa rozpoczęła się w 1964 roku, a konsekracja świątyni odbyła się dwa lata później w uroczystość Zesłania Ducha Świętego. W 1989 roku obok kościoła powstała dzwonnica według projektu tego samego architekta. Po reorganizacji struktur parafialnych w Emmerich, kościół stał się świątynią filialną parafii św. Krzysztofa.
Wnętrze świątyni i nowoczesna liturgia
Wnętrze kościoła zaprojektowano na planie kwadratu wokół centralnie zlokalizowanego ołtarza. Przestrzeń podzielono dachami w formie grzybów o różnych wysokościach, rozmieszczonymi nad nieregularnym planem opartym na trójkątach. Duże przeszklenia łączą przestrzeń sakralną z otoczeniem, otwierając ją na światło i przykościelną zieleń. Ołtarz podzielono zgodnie z założeniami Soboru Watykańskiego II. Jedna część służy do głoszenia Słowa Bożego, druga do sprawowania Eucharystii. Obie wykonano z karraryjskiego marmuru i zestawiono w formie dwóch połączonych skrzydeł.
Kościół w Emmerich am Rhein – wyposażenie
Aranżacja wnętrza opiera się na współpracy z artystami reprezentującymi różne nurty powojennej sztuki sakralnej. Ściany o łącznej powierzchni 640 m kw. pokrywają malowane pasy surowego płótna autorstwa Freda Thielera, przedstawiciela niemieckiego informelu. Thieler stworzył również abstrakcyjną drogę krzyżową. Elementy liturgiczne, w tym krucyfiks i świecznik, zaprojektował Waldemar Kuhn. Krzyż mierzy siedem metrów wysokości i dziewięć metrów szerokości, a wykonano go ze stalowych odpadów. Jego forma symbolizuje zwycięstwo nad śmiercią oraz ludzką niedoskonałość. Tabernakulum powstało w pracowni złotniczej Wilhelma Poldersa w Kevelaer, natomiast chrzcielnica to projekt Alo Krögera. W 1996 roku firma Karl Schuke z Berlina zbudowała w kościele potężne organy złożone z 1594 piszczałek.
Miejsce w sakralnym krajobrazie Niemiec
Kościół Ducha Świętego w Emmerich am Rhein to bardzo ciekawy przykład brutalistycznej architektury sakralnej lat 60. Projekt skupia w sobie posoborowe założenia liturgii z ekspresyjną formą. Dzieło Dietera Georga Baumewerda pozostaje dziś jednym z najbardziej rozpoznawalnych kościołów regionu dzięki oryginalnej bryle i nowatorskiemu ujęciu przestrzeni.
Źródło: sosbrutalism.com, denkmalpflege.lvr.de
Czytaj też: Architektura | Architektura sakralna | Zabytek | Niemcy | Modernizm | Beton
