Pod adresem ul. Targowa 29 w Łodzi stoi drewniany dom z końca XIX wieku. Przez te ponad 130 lat obiektowi udało się zachować swoją pierwotną formę, dzięki czemu dzisiaj jest jednym z najstarszych tego typu budynków w mieście. Pochodzi z czasów, kiedy Łódź była dopiero na początku swojej wielkiej przemysłowej rewolucji.
Targowa 29 w Łodzi – powstanie domu
Budynek powstał w latach 1889-1891 jako obiekt mieszkalny dla kilku rodzin. Inicjatorem jego powstania był Ignacy Szumpich, który skorzystał z typowego projektu łączącego funkcję mieszkalną z zapleczem gospodarczym. Dom miał 12 niewielkich lokali wynajmowanych osobom różnych narodowości. Wśród mieszkańców byli Polacy, Niemcy, Rosjanie oraz Żydzi. Targowa 29 stanowiła ostatnią zabudowaną parcelę w tej części ulicy, co według późniejszych dokumentów świadczyło o skromnych możliwościach finansowych pierwszego właściciela. Około 1890 roku posesję nabył mężczyzna o nazwisku Zeidel, który otworzył w domu warsztat tkacki, a swoje towary magazynował na strychu. Kilka lat później nieruchomość kupił Władysław Szymankiewicz i przekształcił ją w dom przeznaczony na wynajem. Zlecił wówczas otynkowanie ścian oraz stropów. W kolejnych latach nastąpił rozwój sąsiedniej zabudowy, co spowodowało częściowe zasłonięcie okien na bocznych ścianach drewnianego obiektu. To wymusiło przebudowę poddasza i wstawienie nowych facjat na dachu.
Dom Kinów w Łodzi
Dopiero początek XX wieku przyniósł pierwsze większe prace remontowe. Około 1920 roku wymieniono fragmenty konstrukcji dachu oraz jego pokrycie, zastępując dachówkę papą. Po II wojnie światowej budynek trafił do Nataliusza Owczarka, pasierba wcześniejszego właściciela. W 1981 roku zarządzanie domem przejęło Przedsiębiorstwo Gospodarki Mieszkaniowej w Łodzi. Następnie w 2000 roku nieruchomość zakupili Irena i Janusz Kinowie, a siedem lat później dom wpisano do rejestru zabytków. Nowi właściciele otworzyli w głębi działki działalność związaną z grawerstwem, natomiast w drewnianym domu ich syn Adrian planował stworzyć miejsce prezentujące jego imponującą kolekcję skamieniałości. Mężczyzna zgromadził ponad 40 tys. okazów pochodzących z różnych okresów fanerozoiku. Marzył o stworzeniu własnego muzeum geologicznego, które stałoby się wyjątkową instytucją w skali kraju. Ambitny projekt, mający uratować leciwy dom, przerwała śmierć Adriana Kina w 2012 roku. Brak generalnego remontu, którego obiekt nie doświadczył od niemal 100 lat, spowodował znaczne pogorszenie jego kondycji.
Targowa 29 w Łodzi – konstrukcja i wygląd budynku
Parterowy dom z użytkowym poddaszem wybudowano na planie prostokąta. Przykrywa go dwuspadowy dach wykonany obecnie z papy, dawniej z dachówek. Wnętrze ukształtowano w układzie dwutraktowym z sienią znajdującą się na osi głównej. Na parterze znajdują się cztery mieszkania, każde złożone z dwóch pomieszczeń. Drewniane schody prowadzą na poddasze, gdzie są kolejne niewielkie lokale mieszkalne. Ponad nimi znajduje się część nieużytkowa z widoczną konstrukcją więźby i murowanymi kominami. Elewacje frontowa i tylna domu mają po siedem osi, a ich układ jest symetryczny. Szczyty obiektu wieńczą charakterystyczne, szerokie facjaty. Ściany wykonano w technice mieszanej wieńcowej i sumikowo-łątkowej. W jednym z narożników zachowały się fragmenty dawnej dekoracji. Okna zamontowane w budynku są wtórne, jednak nawiązują do pierwotnych podziałów skrzydeł.
Kiepski stan techniczny domu przy Targowej w Łodzi
Dom od wielu lat stoi pusty i wymaga obecnie pilnego ratunku. Jego konstrukcja jest posadowiona na fundamentach z kamienia polnego, których część z biegiem czasu uległa uszkodzeniom, co nie pozostało bez wpływu na stabilność całej bryły. Woda spływająca z nieszczelnego dachu doprowadziła do kolejnych szkód i zalania wielu pomieszczeń. Zły stan techniczny dodatkowo pogłębia brak sprawnego orynnowania i przegniłe elementy deskowania pod okapem. W środku domu widać znaczne zawilgocenie ścian. Najbardziej narażone są narożniki oraz miejsca styku połaci dachu z facjatami. W wielu pomieszczeniach odpadły tynki, a podłogi są zniszczone i przykryte gruzem. Deszczówka przedostaje się także do nieużytkowej części poddasza i powoduje postępujące uszkodzenia stropów. To wszystko tworzy bardzo smutny i mało optymistyczny obraz. Władze Łodzi mają ostatnią szansę na uratowanie budynku.
Znaczenie budynku w krajobrazie Łodzi
Targowa 29 to wyjątkowy w skali miasta przykład drewnianej, mieszkalno-gospodarczej zabudowy z końca XIX wieku. Bardzo niewiele takich domów przetrwało w Łodzi do naszych czasów. Obiekt zachował swój pierwotny układ i wiele oryginalnych elementów konstrukcji, co czyni go ważnym świadectwem etapu, w którym miasto dopiero przygotowywało się do rozkwitu włókienniczego przemysłu. Pomimo opłakanego stanu technicznego nieruchomość wciąż umożliwia odczytanie dawnego wyglądu i sposobu kształtowania zabudowy pod koniec XIX stulecia. Dalsze losy domu stoją pod wielkim znakiem zapytania. Czy Łódź zachowa jeszcze jeden ślad własnego rozwoju sprzed ponad 130 lat?
Źródło: zabytek.pl
Czytaj też: Łódź | Drewno | Renowacja | Elewacja | Miasto | whiteMAD na Instagramie
Dom w 1985 roku i dziś. Źródło: zabytek.pl/karta biała i Redman Reaktywacja/facebook
