Jego ozdobna fasada przypomina niewielką świątynię lub inny obiekt o sakralnej funkcji, jednak ten kameralny budynek powstał z myślą o czymś dużo bardziej przyziemnym – o handlu. W pomorskim Tujsku przetrwał dawny dom towarowy Wichmannów, który po wojnie służył wiernym jako kaplica, więc jego historia zahaczyła o miejsce kultu. Obiekt wyróżnia się na tle zabudowy wsi i do dzisiaj intryguje ceglanymi zdobieniami oraz stolarką.
Dom towarowy Wichmannów w Tujsku
Najbardziej oryginalny budynek tej żuławskiej wsi stoi pod adresem Tujsk 37 . Według dostępnych opisów powstał w latach 20. XX wieku, gdy miejscowość nosiła niemiecką nazwę Tiegenort i należała do Wolnego Miasta Gdańska. W neogotyckim budynku z cegły początkowo działało przedsiębiorstwo F. F. Wichmann. Z relacji mieszkanki przytoczonej na forum Dawny Gdańsk wynika, że właściciele mieli szeroki wachlarz usług. Handlowali tekstyliami, prowadzili pensjonat oraz sprzedawali paliwo z dystrybutora. Byli też posiadaczami sklepu w pobliskiej Stegnie. Zachowany budynek o numerze 37 jest pozostałością większego zespołu zabudowań, którego pełna historia wciąż wymaga zbadania. Na podstawie niewyraźnej ryciny udało nam się za pomocą SI odtworzyć przybliżony wygląd obiektu i najbliższej okolicy.
Dom z neogotycką fasadą
Dom towarowy Wichmannów w Tujsku intryguje przede wszystkim swoją neogotycką fasadą z kremowoszarej cegły. Jej środkowa część jest nieco wyższa od bocznych, a ponad górną krawędzią wystają cztery sterczyny przypominające małe wieżyczki. Ciemniejsze cegły podkreślają łuki, parapety i geometryczne dekoracje. Na piętrze umieszczono parę smukłych, ostrołukowych okien pod wspólnym łukiem, a po bokach – pojedyncze okna z okrągłymi motywami powyżej. Za piętrowym frontem ciągnie się niższe, długie skrzydło. Skromniejszą boczną elewację zdobią ostrołukowe obramienia i poziome pasy ciemnej cegły.
Neogotycka perełka z Tujska i jej losy
Na fasadzie przetrwały drewniane ramy okien piętra z dawnymi podziałami szyb oraz szerokie, środkowe okno parteru z zaokrągloną górą. Po jego bokach znajdowały się dwie pary bliźniaczych, ozdobnych, drewnianych drzwi. Prawe zastąpiono później prostym skrzydłem, a pozostałą przestrzeń otworu zamurowano. Stało się to prawdopodobnie w czasie działalności sklepu. Lewe drzwi zachowały z kolei dekoracyjne płyciny, przeszklenia i snycerskie detale przypominające trójlistne koniczyny. Ślady kolejnych przeróbek widać również na bocznej elewacji: część okien zmieniło kształt, natomiast to największe całkiem zamurowano.
Dom towarowy Wichmannów w Tujsku jako świątynia
Sakralna funkcja stuletniej nieruchomości pojawiła się dopiero po II wojnie światowej. Według opracowania dziejów miejscowej parafii w 1957 roku w dawnej hali targowej urządzono kościół św. Stanisława. Parafię Cyganek–Tujsk erygowano 2 sierpnia 1972 roku, natomiast w latach 1990–1997 zbudowano w innym miejscu nową świątynię, poświęconą 5 maja 1997 roku. W opisach późniejszych losów domu Wichmannów jest wymieniany wspomniany już sklep, a także warsztat samochodowy i prywatne mieszkania. Obecnie obiekt stoi zamknięty i nie pełni żadnej funkcji. Widać ubytki cegieł i zaprawy oraz łuszczącą się farbę na stolarce, ale ogólnie rzecz biorąc przetrwało wiele z dawnego uroku tego neogotyckiego budynku, co świadczy o solidności jego wykonania. Miejmy nadzieję, że unikatowy dom towarowy znajdzie nowe przeznaczenie i znów będzie tętnił życiem.
Źródło: proszewycieczki.wordpress.com, diecezja.elblag.pl
Czytaj też: Architektura sakralna | Metamorfoza | Zabytek | Ciekawostki | whiteMAD na Instagramie
