Drewniany dwór w Dziadkowskich-Folwarku na Podlasiu stoi opuszczony od bardzo długiego czasu, z roku na rok popadając w coraz większą ruinę. Malowniczy obiekt z 1921 roku, wpisany do rejestru zabytków województwa mazowieckiego, jeszcze 100 lat temu był tętniącą życiem siedzibą właścicieli majątku i ważnym elementem codzienności okolicznej społeczności.
Dwór w Dziadkowskich-Folwarku
Historia wsi Dziadkowskie sięga XVI wieku. Osada należała wówczas do większego kompleksu dóbr związanych z Woźnikami. Na przestrzeni kolejnych stuleci właścicielami majątku były znane szlacheckie rody. W XVII wieku dobra znajdowały się w rękach Mleczków, około 1730 roku przeszły do książąt Woronieckich, a w drugiej połowie XIX wieku trafiły do rodziny Chrzanowskich. To właśnie z tym rodem związany jest ostatni okres świetności majątku, który pozostawał w jego posiadaniu aż do międzywojnia.
Odbudowa po I wojnie światowej
Obecny budynek powstał po I wojnie światowej. Wcześniejszy renesansowy pałacyk został spalony przez wycofujących się Rosjan w 1915 roku. Kilka lat później właściciel majątku zdecydował o budowie nowej siedziby. Zygmunt Chrzanowski wzniósł dwór w stylu nawiązującym do tradycyjnych polskich ziemiańskich siedzib z XIX wieku. Był to świadomy architektoniczny wybór, podkreślający przywiązanie właściciela Dziadkowskich do dawnych wzorców i ziemiańskiej tradycji. Parterowy budynek z mieszkalnym poddaszem skonstruowano z sosnowych bali osadzonych na ceglanej podmurówce. Bryłę przykrył wysoki czterospadowy dach z charakterystyczną wystawką. Wewnątrz znajdowało się sześć pomieszczeń o łącznej powierzchni użytkowej około 400 m kw. Do głównego wejścia prowadziły niewielkie schody, a całość posiadała bardzo eleganckie proporcje, typowe dla klasycznego polskiego dworu.
Centrum życia podlaskiej wsi
Siedziba Chrzanowskich była częścią większego, imponującego zespołu dworskiego. W jego skład wchodził park krajobrazowy oraz liczne zabudowania gospodarcze, m.in. kuchnia, spichlerz, stajnia, obora, czworak i sześciorak przeznaczone dla pracowników folwarku. Przez dziesięciolecia majątek pełnił ważną rolę dla okolicznych mieszkańców, stanowiąc centrum ich gospodarczego i społecznego życia. W czasie okupacji w dworze działał szpital polowy dla żołnierzy Armii Krajowej. Po II wojnie światowej dobra skonfiskowano i rozparcelowano w ramach reformy rolnej. Dwór utracił wówczas funkcję prywatnej rezydencji, by na pewien czas stać się szkołą. Pomimo zmiany przeznaczenia obiekt nie został opuszczony, dzięki czemu o niego dbano i nie dopuszczono do dewastacji. W 1966 roku, gdy szkoła przeniosła się do nowego budynku, w dworze urządzono biura Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej. Po kilku latach zabrakło jednak środków na utrzymanie i konserwację zabytku.
Dwór w Dziadkowskich-Folwarku na granicy ruiny
Z biegiem czasu dawna posiadłość Chrzanowskich została opuszczona, a następnie sprzedana. Obecnie znajduje się w prywatnych rękach, niszczejąc i czekając na ratunek. Jej stan techniczny jest bardzo zły, budynek wymaga natychmiastowego, kapitalnego remontu. Dawny park zachował się jedynie we fragmentach, podobnie jak większość zabudowań gospodarczych. Mimo postępującej degradacji miejsce nadal przyciąga miłośników historii oraz dawnej architektury naszego rodzimego ziemiaństwa. Niestety, bez szybkich i zdecydowanych działań może podzielić los wielu podobnych rezydencji, które zniknęły z krajobrazu polskiej prowincji.
Źródło: zabytek.pl
Czytaj też: Wille i rezydencje | Architektura w Polsce | Historia | Renowacja | Drewno
