Secesyjna Willa Sipeki w Budapeszcie odzyskała dawny wygląd po gruntownej renowacji. Zabytkowemu domowi autorstwa architekta Ödöna Lechnera przywrócono wiele oryginalnych elementów wystroju, z kolei tuż za nim powstał nowy usługowy budynek dla osób niewidomych i słabowidzących. Inwestycja kosztowała blisko 3,5 mld forintów.
Willa Sipeki w Budapeszcie
Sipeki Balás-villa przy Hermina út 47 powstała na zamówienie dr Sipekiego Balázsa Béli, prawnika i żupana komitatu Zala. Projekt przygotował Ödön Lechner, jeden z najważniejszych architektów węgierskiej secesji. Według dokumentacji inwestycję prowadzono w latach 1903–1905. Asymetryczna bryła posiada fantazyjne wieżyczki, rozbudowany dach i duży, przeszklony ogród zimowy. Lechner czerpał w swojej koncepcji z węgierskiej sztuki ludowej, europejskiej secesji oraz inspiracji orientem. Na tynkowanych elewacjach zastosował organiczne kwiatowe motywy, częściowo zagłębione w powierzchni tynku. We wnętrzu Willi Sipeki zachowały się drewniane schody, stolarka, dekoracyjne obramienia drzwi oraz kominek z błękitną, iryzującą ceramiką Zsolnay. Kolumny balustrady klatki schodowej zdobi eozynowa glazura tej samej firmy.
Budynek jako dar dla niewidomych
Sipeki Balázs Béla i jego żona byli bezdzietni, dlatego właściciel zapisał nieruchomość parafii Herminamező, Związkowi Niewidomych oraz Krajowemu Stowarzyszeniu Opieki nad Niewidomymi. W 1953 roku stowarzyszenie włączono do Związku Niewidomych, który później odkupił kościelny udział. Willa pozostała więc związana z działalnością na rzecz osób niewidomych i słabowidzących. Dziś jest siedzibą Magyar Vakok és Gyengénlátók Országos Szövetsége. Po II wojnie światowej budynek wymagał naprawy w związku z uszkodzeniami spowodowanymi walkami o Budapeszt, natomiast w 1973 roku na tyłach willi wyrosła modernistyczna dobudówka. Wtedy przemalowano też elewację, nadając jej różowe tony.
Remont za 3,5 mld forintów
Przygotowania do kompleksowego remontu zabytku rozpoczęły się w 2018 roku. Trzy lata później Kásler Miklós poinformował o przyznaniu 2,9 mld forintów, a w lipcu 2023 roku rząd dołożył około 500 mln forintów do inwestycji. Właściwe prace według projektu pracowni dmb műterem ruszyły w 2021 roku. Realizację prowadziło konsorcjum Épkar Zrt. i Prím Építő Kft. Podczas remontu odnowiono elewacje, dach, stolarkę, metalowe detale, ogród zimowy, klatkę schodową oraz ceramikę Zsolnay. Zmodernizowano też instalacje, ogrzewanie i chłodzenie. Badania dawnych warstw tynku i fotografie pozwoliły odtworzyć wcześniejszą kolorystykę. Różową barwę z lat 70. zastąpiła bardziej surowa, szaro-biała tonacja.
Willa Sipeki i nowa dobudówka
W ramach prac dookoła willi rozebrano stare zaplecze z 1973 roku, a w jego miejscu powstał dwukondygnacyjny budynek usługowy. Projektanci nie kopiowali tutaj form znanych z zabytku. Nowa część ma elewację z jasnego sztucznego kamienia oraz profilowanego, piaskowanego szkła kopolitowego. Z willą spina ją niewielki łącznik, nazywany przez architektów „pępowiną”. W środku urządzono drukarnię Braille’a, pracownię przygotowującą podręczniki, punkt obsługi, sklep z pomocami dla osób z dysfunkcją wzroku oraz salę konferencyjną. Na piętrze znalazła się ponadto przestrzeń dla około 300 osób. Cały kompleks dostosowano do potrzeb osób niewidomych.
Nominacja do EUmies Awards 2026
Odnowiony obiekt otwarto w lutym 2024 roku. Projekt otrzymał w 2025 roku nagrodę publiczności Média Építészeti Díja. Został też nominowany do EUmies Awards 2026. Zabytkowa willa zachowała swoją społeczną funkcję – zgodnie z życzeniem darczyńców. Dzięki pieczołowitej renowacji znów są dobrze wyeksponowane najcenniejsze walory ikony węgierskiej secesji autorstwa mistrza Ödöna Lechnera. Kompleks posiada czytelny podział między architekturą z początku XX wieku a nową częścią służącą osobom niewidomym i słabowidzącym.
Źródło: dmb műterem
Czytaj też: Węgry | Wille i rezydencje | Architektura | Sztuka | whiteMAD na Instagramie
