XVII-wieczny Pałac Kirdiejów w Wilnie zostanie przekształcony w siedzibę miejskiego muzeum. Projekt adaptacji zabytku do zupełnie nowej funkcji opracowało biuro 2XJ Architects we współpracy z Senamiesčio projektai. Inwestycja dotyczy jednego z cenniejszych historycznych założeń Wilna, a pierwsi zwiedzający mają przekroczyć jego progi w 2028 roku. Inwestycja jest finansowana z budżetu miasta i ma wynieść około 7 mln euro.
Pałac Kirdiejów w Wilnie wraca do życia
Kompleks przy ulicy Barboros Radvilaitės powstał na początku XVII wieku jako zimowa siedziba litewskiej szlachty. W późniejszych latach posiadłość znalazła się w granicach ogrodu botanicznego Uniwersytetu Wileńskiego i stopniowo traciła na znaczeniu, w efekcie pustoszejąc i niszczejąc. W 2005 roku pałac, oficyna i dawna wozownia trafiły na listę obiektów chronionych przez państwo. Rozpoczęte wówczas prace budowlane przerwano po cofnięciu pozwolenia. W efekcie zabudowania od wielu lat stoją w takiej niedokończonej formie.
Ród z Wielkiego Księstwa Litewskiego
Nazwa pałacu nawiązuje do rodu Kirdiejów, należącego do grona najważniejszych bojarskich rodzin Wielkiego Księstwa Litewskiego. Jego początki datuje się na XIV wiek, z kolei za protoplastę jest uznawany bojar Kirdiej, od którego imienia wywodzi się nazwisko rodu. Kirdiejowie sprawowali wysokie urzędy państwowe i wojskowe, a ich majątki rozciągały się na terenach dzisiejszej Litwy, Białorusi i Ukrainy. Co ciekawe, właśnie z tej rodziny wywodziły się później znane rody książęce Rzeczypospolitej, m.in. Sanguszkowie, Wiśniowieccy i Czetwertyńscy. Chociaż obecny pałac powstał dopiero na początku XVII wieku, nazwa rezydencji przypomina o wpływach i znaczeniu rodu.
2XJ Architects postawili na historię
Nową odsłonę zabytkowego zespołu o nazwie „Layers” opracowała wileńska pracownia 2XJ Architects wyłoniona w konkursie. Architekci zaproponowali maksymalne poszanowanie autentycznej substancji zabytku, bez wielkich ingerencji czy liftingu. Główną ideą stało się potraktowanie całego zespołu budynków jak muzealnego eksponatu. 2XJ Architects chcą odsłonić kolejne warstwy historii przy użyciu możliwie skromnych środków.
Arkady, dziedziniec i nowe otwarcie
Podczas prac zostaną odtworzone zamurowane arkadowe otwory na północnej i zachodniej elewacji pałacu. Zniknie także zdegradowane ceglane ogrodzenie, które zastąpi ażurowy metalowy płot. Taki zabieg pozwoli uzyskać otwarty widok na wewnętrzny plac. Sam dziedziniec stanie się miejscem ekspozycji większych obiektów związanych z historią Wilna oraz rozkwitnie historycznymi gatunkami roślin, znanymi z XIX-wiecznego ogrodu botanicznego Uniwersytetu Wileńskiego. W cieplejszych miesiącach będą się tam odbywać plenerowe wydarzenia oraz spotkania z kulturą.
Pałac Kirdiejów zamieni się w Muzeum Wilna
Najważniejsza część ekspozycji znajdzie się w głównym budynku. Na parterze powstanie centrum obsługi odwiedzających, czytelnia, księgarnia i przestrzeń edukacyjna. Drugie piętro przeznaczono na stałą wystawę poświęconą dziejom miasta, natomiast poddasze posłuży organizacji ekspozycji czasowych. W dawnej oficynie ma działać kawiarnia, a w historycznej wozowni znajdą się sale konferencyjne, magazyny zbiorów oraz administracyjne zaplecze muzeum. Nowa siedziba w Pałacu Kirdiejów będzie centralnym oddziałem Muzeum Wilna, które obecnie funkcjonuje w kilku rozproszonych lokalizacjach.
Otwarcie w 2028 roku
Według miejskiej spółki Vilniaus vystymas roboty budowlane powinny zakończyć się w pierwszej połowie 2028 roku. Następnie przez kilka miesięcy będą przygotowywane wystawy. Miasto liczy, że pierwsi goście odwiedzą nową placówkę w trzecim kwartale tego samego roku. Koszt całego przedsięwzięcia może sięgnąć 7 mln euro, natomiast ostateczna kwota będzie znana po rozstrzygnięciu przetargów.
Projekt: 2XJ Architects
Zdjęcia: Norbert Tukaj
Wizualizacje: 2XJ Architects
Czytaj też: Wilno | Litwa | Renowacja | Historia | Pałac | whiteMAD na Instagramie
