Przed paroma dniami doszło do zuchwałego aktu dewastacji jednej z plenerowych rzeźb znajdujących się na terenie warszawskiego Parku Fosa i Stoki Cytadeli. Informację o zdarzeniu przekazała inicjatywa ZielonyŻoliborz. W nocy z 6 na 7 stycznia została uszkodzona praca „Wioślarz” autorstwa Jana Sajdaka, artysty od lat związanego z realizacjami opartymi na naturalnych materiałach i dialogu z krajobrazem.
O dewastacji poinformował radny Łukasz Ostrowski, zaalarmowany przez jedną z zaniepokojonych mieszkanek. Tomasz Mielcarz udał się zatem na miejsce i znalazł „Wioślarza” przy bramie, 50 m od miejsca, w którym stał pierwotnie. Rzeźba ma złamane nogi i uszkodzone ręce, co wskazuje na celowe działanie. Dzieło zostało zabezpieczone i zdeponowane do czasu podjęcia decyzji przez autora co do jego dalszych losów. Ostatnie zdarzenie nie było pierwszym przypadkiem dewastacji „Wioślarza”. Kilka tygodni wcześniej drewniana postać utraciła głowę na skutek podobnych działań.
„Wioślarz” jako element sztuki krajobrazu
Instalacja pojawiła się w parku w drugiej połowie 2020 roku jako część zespołu plenerowych realizacji. Wykonana z drewna i wikliny forma przedstawiała dynamiczną postać o wyraźnie zaznaczonej muskulaturze, wpisaną w naturalne ukształtowanie terenu. Obiekt szybko stał się rozpoznawalnym punktem tej części cytadeli, oddziałując na odbiorców poprzez skalę, gest i relację z otoczeniem. Autor wielokrotnie podkreślał, że rzeźby tego typu mają ograniczony czas trwania. Naturalne procesy biologiczne i atmosferyczne były od początku uwzględnione w koncepcji projektu. Stopniowy rozpad materiału miał prowadzić do ponownego włączenia formy w obieg przyrody, bez potrzeby ingerencji człowieka. Akt wandalizmu przerwał jednak ten proces w gwałtowny i zewnętrzny sposób.
Twórczość Jana Sajdaka
Twórczość Jana Sajdaka rozwija się na styku rzeźby, sztuki ziemi oraz plenerowych instalacji. Artysta konsekwentnie sięga po surowce pochodzenia organicznego, takie jak wiklina, leszczyna czy nieprzetworzone drewno. Prace realizowane w krajobrazie funkcjonują jako czasowe ingerencje w przestrzeń, często ulegające stopniowym przekształceniom pod wpływem warunków naturalnych. Sztuka ziemi, w której porusza się Sajdak, zakłada ścisłe powiązanie artystycznego działania z miejscem. Przestrzeń nie pełni roli neutralnego tła, lecz staje się współtworzywem projektu. Erozja, wilgoć, zmiany temperatury czy porastanie przez roślinność bywają traktowane jako równorzędne elementy procesu twórczego.
„Wioślarz” Jana Sajdaka
Jan Sajdak urodził się w 1987 roku. Mężczyzna kształcił się najpierw na Uniwersytecie Warszawskim na kierunku etnologia i antropologia kulturowa, a następnie na Wydziale Rzeźby Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie, gdzie w 2016 roku obronił dyplom z wyróżnieniem w pracowni prof. Antoniego J. Pastwy. W 2018 roku został laureatem stypendium Instytutu Adama Mickiewicza oraz miasta stołecznego Warszawy. Jego działalność artystyczna obejmuje realizacje w Polsce i za granicą oraz współpracę z instytucjami kultury i organizacjami społecznymi. Poza rzeźbą artysta zajmuje się muzyką, grając na afrobrazylijskim berimbau, i realizuje projekty galeryjne oraz plenerowe odnoszące się do zagadnień społecznych i środowiskowych.
Źródło: Tajemnice Warszawy, Zielony Żoliborz
Czytaj też: Warszawa | Rzeźba | Place, Skwery, Parki | Miasto | Ciekawostki | Sztuka | whiteMAD na Instagramie
